بخش ۱۳ - آمدن جهن از دژ و گزاردن پیام افراسیاب به کیخسرو: پشیمانی از خون سیاوش، پیشنهاد آشتی و تهدید جنگ

#1

دگر روز چون خور برآمد ز راغ

✦

نهاد از بر چرخ زرین چراغ

#2

خروشی برآمد بلند از حصار

✦

پر اندیشه شد زان سخن شهریار

#3

همانگه در دژ گشادند باز

✦

برهنه شد از روی پوشیده راز

#4

بیامد ز دژ جهن با ده سوار

✦

خردمند و بادانش و مایه دار

#5

بشد پیش دهلیز پرده سرای

✦

همی بود با نامداران به پای

#6

از آن پس بیامد منوشان گرد

✦

خرد یافته جهن را پیش برد

#7

خردمند چون پیش خسرو رسید

✦

شد از آب دیده رخش ناپدید

#8

بماند اندر او جهن جنگی شگفت

✦

کلاه بزرگی ز سر بر گرفت

#9

چو آمد به نزدیک تختش فراز

✦

بر او آفرین کرد و بردش نماز

#10

چنین گفت کای نامور شهریار

✦

همیشه جهان را به شادی گذار

#11

بر و بوم ما بر تو فرخنده باد

✦

دل و چشم بدخواه تو کنده باد

#12

همیشه بدی شاد و یزدان پرست

✦

بر و بوم ما پیش گسترده دست

#13

خجسته شدن باد و باز آمدن

✦

به نیکی همی داستانها زدن

#14

پیامی گزارم ز افراسیاب

✦

اگر شاه را زان نگیرد شتاب

#15

چو از جهن گفتار بشنید شاه

✦

بفرمود زرین یکی پیشگاه

#16

نهادند زیر خردمند مرد

✦

نشست و پیام پدر یاد کرد

#17

چنین گفت با شاه کافراسیاب

✦

نشستست پر درد و مژگان پر آب

#18

نخستین درودی رسانم به شاه

✦

از آن داغ دل شاه توران سپاه

#19

که یزدان سپاس و بدویم پناه

✦

که فرزند دیدم بدین پایگاه

#20

که لشکر کشد شهریاری کند

✦

به پیش سواران سواری کند

#21

ز راه پدر شاه تا کیقباد

✦

ز مادر سوی تور دارد نژاد

#22

ز شاهان گیتی سرش برترست

✦

به چین نام او تخت را افسرست

#23

به ابر اندرون تیز پران عقاب

✦

نهنگ دلاور به دریای آب

#24

همه پاسبانان تخت ویند

✦

دد و دام شادان به بخت ویند

#25

بزرگان که با تاج و با زیورند

✦

به روی زمین مر ترا کهترند

#26

شگفتی تر از کار دیو نژند

✦

که هرگز نخواهد به ما جز گزند

#27

بدان مهربانی و آن راستی

✦

چرا شد دل من سوی کاستی

#28

که بر دست من پور کاووس شاه

✦

سیاووش رد کشته شد بی گناه

#29

جگر خسته‌ام ز این سخن پر ز درد

✦

نشسته به یکسو ز خواب و ز خورد

#30

نه من کشتم او را که ناپاک دیو

✦

ببرد از دلم ترس گیهان خدیو

#31

زمانه ورا بد بهانه مرا

✦

به چنگ اندرون بد فسانه مرا

#32

تو اکنون خردمندی و پادشا

✦

پذیرندهٔ مردم پارسا

#33

نگه کن که تا چند شهر فراخ

✦

پر از باغ و ایوان و میدان و کاخ

#34

شدست اندر این کینه جستن خراب

✦

بهانه سیاووش و افراسیاب

#35

همان کارزاری سواران جنگ

✦

به تن همچو پیل و به زور نهنگ

#36

که جز کام شیران کفنشان نبود

✦

سری نیز نزدیک تنشان نبود

#37

یکی منزل اندر بیابان نماند

✦

به کشور جز از دشت ویران نماند

#38

جز از کینه و زخم شمشیر تیز

✦

نماند ز ما نام تا رستخیز

#39

نیاید جهان آفرین را پسند

✦

به فرجام پیچان شویم از گزند

#40

وگر جنگ جویی همی بیگمان

✦

نیاساید از کین دلت یک زمان

#41

نگه کن بدین گردش روزگار

✦

جز او را مکن بر دل آموزگار

#42

که ما در حصاریم و هامون تراست

✦

سری پر ز کین دل پر از خون تراست

#43

همی گنگ خوانم بهشت منست

✦

برآوردهٔ بوم و کشت منست

#44

هم ایدر مرا گنج و ایدر سپاه

✦

هم ایدر نگین و هم ایدر کلاه

#45

هم اینجام کشت و هم اینجام خورد

✦

هم اینجام مردان روز نبرد

#46

ترا گاه گرمی و خوشی گذشت

✦

گل و لاله و رنگ وشی گذشت

#47

زمستان و سرما به پیش اندرست

✦

که بر نیزه‌ها گردد افسرده دست

#48

به دامن چو ابر اندرافگند چین

✦

بر و بوم ما سنگ گردد زمین

#49

ز هر سو که خوانم بیاید سپاه

✦

نتابی تو با گردش هور و ماه

#50

ور ایدون گمانی که هر کارزار

✦

ترا بردهد اختر روزگار

#51

از اندیشه گردون مگر بگذرد

✦

ز رنج تو دیگر کسی برخورد

#52

گر ایدونک گویی که ترکان چین

✦

بگیرم زنم آسمان بر زمین

#53

به شمشیر بگذارم این انجمن

✦

به دست تو آیم گرفتار من

#54

مپندار کاین نیز نابود نیست

✦

نساید کسی کو نفرسود نیست

#55

نبیرهٔ سر خسروان زادشم

✦

ز پشت فریدون وز تخم جم

#56

مرا دانش ایزدی هست و فر

✦

همان یاورم ایزد دادگر

#57

چو تنگ اندر آید بد روزگار

✦

نخواهد دلم پند آموزگار

#58

به فرمان یزدان به هنگام خواب

✦

شوم چون ستاره بر آفتاب

#59

به دریای کیماک بر بگذرم

✦

سپارم ترا لشکر و کشورم

#60

مرا گنگ و دژ باشد آرامگاه

✦

نبیند مرا نیز شاه و سپاه

#61

چو آید مرا روز کین خواستن

✦

ببین آن زمان لشکر آراستن

#62

بیایم بخواهم ز تو کین خویش

✦

به هر جای پیدا کنم دین خویش

#63

و گر کینه از مغز بیرون کنی

✦

به مهر اندر این کشور افسون کنی

#64

گشایم در گنج تاج و کمر

✦

همان تخت و دینار و جام گهر

#65

که تور فریدون به ایرج نداد

✦

تو بردار وز کین مکن هیچ یاد

#66

و گر چین و ماچین بگیری رواست

✦

بدان رای ران دل همی کت هواست

#67

خراسان و مکران زمین پیش تست

✦

مرا شادکامی کم و بیش تست

#68

به راهی که بگذشت کاووس شاه

✦

فرستمت چندان که باید سپاه

#69

همه لشکرت را توانگر کنم

✦

ترا تخت زرین و افسر کنم

#70

همت یار باشم به هر کارزار

✦

به هر انجمن خوانمت شهریار

#71

گر از پند من سر بپیچی همی

✦

و گر با نیاکان بسیچی همی

#72

چو ز این باز گردی بیارای جنگ

✦

منم ساخته جنگ را چون پلنگ

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما