بخش ۴۳ - سپردن تاج کیخسرو به لهراسب، خروش ایرانیان و پوزش خاک‌آلود زال
#1
ز کار بزرگان چو پردخته شد
✦
شهنشاه زآن رنجها رخته شد
#2
از آن مهتران نام لهراسب ماند
✦
که از دفتر شاه کس برنخواند
#3
به بیژن بفرمود تا با کلاه
✦
بیاورد لهراسب را نزد شاه
#4
چو دیدش جهاندار برپای جست
✦
بر او آفرین کرد و بگشاد دست
#5
فرود آمد از نامور تخت عاج
✦
ز سر برگرفت آن دل‌افروز تاج
#6
به لهراسب بسپرد و کرد آفرین
✦
همه پادشاهی ایران زمین
#7
همی کرد پدرود آن تخت عاج
✦
بر او آفرین کرد و بر تخت و تاج
#8
که این تاج نو بر تو فرخنده باد
✦
جهان سر به سر پیش تو بنده باد
#9
سپردم به تو شاهی و تاج و گنج
✦
از آن پس که دیدم بسی درد و رنج
#10
مگردان زبان ز این سپس جز بداد
✦
که از داد باشی تو پیروز و شاد
#11
مکن دیو را آشنا با روان
✦
چو خواهی که بختت بماند جوان
#12
خردمند باش و بی‌آزار باش
✦
همیشه روان را نگهدار باش
#13
به ایرانیان گفت کز بخت اوی
✦
بباشید شادان دل از تخت اوی
#14
شگفت اندر او مانده ایرانیان
✦
برآشفته هر یک چو شیر ژیان
#15
همی هر کسی در شگفتی بماند
✦
که لهراسب را شاه بایست خواند
#16
از آن انجمن زال بر پای خاست
✦
بگفت آنچه بودش به دل رای راست
#17
چنین گفت کای شهریار بلند
✦
سزد گر کنی خاک را ارجمند
#18
سر بخت آن کس پر از خاک باد
✦
روان ورا خاک تریاک باد
#19
که لهراسب را شاه خواند به داد
✦
ز بیداد هرگز نگیریم یاد
#20
به ایران چو آمد به نزد زرسب
✦
فرومایه‌ای دیدمش با یک اسب
#21
به جنگ الانان فرستادیش
✦
سپاه و درفش و کمر دادیش
#22
ز چندین بزرگان خسرو نژاد
✦
نیامد کسی بر دل شاه یاد
#23
نژادش ندانم ندیدم هنر
✦
از این گونه نشنیده‌ام تاجور
#24
خروشی برآمد ز ایرانیان
✦
کز این پس نبندیم شاها میان
#25
نجوییم کس نام در کارزار
✦
چو لهراسب را کی کند شهریار
#26
چو بشنید خسرو ز دستان سخن
✦
بدو گفت مشتاب و تندی مکن
#27
که هر کس که بیداد گوید همی
✦
به جز دود ز آتش نجوید همی
#28
که نپسندد از ما بدی دادگر
✦
نه هر کاو بدی کرد بیند گهر
#29
که یزدان کسی را کند نیک بخت
✦
سزاوار شاهی و زیبای تخت
#30
جهان‌آفرین بر روانم گواست
✦
که گشت این سخنها به لهراسب راست
#31
که دارد همی شرم و دین و خرد
✦
ز کردار نیکی همی برخورد
#32
نبیرهٔ جهاندار هوشنگ هست
✦
خردمند و بینادل و پاک‌دست
#33
پی جادوان بگسلاند ز خاک
✦
پدید آورد راه یزدان پاک
#34
زمانه جوان گردد از پند اوی
✦
بدین هم بود پاک فرزند اوی
#35
به شاهی بر او آفرین گسترید
✦
وز این پند و اندرز من مگذرید
#36
هر آن کس کز اندرز من درگذشت
✦
همه رنج او پیش من باد گشت
#37
چنین هم ز یزدان بود ناسپاس
✦
به دلش اندر آید ز هر سو هراس
#38
چو بشنید زال این سخنهای پاک
✦
بیازید انگشت و بر زد به خاک
#39
بیالود لب را به خاک سیاه
✦
به آواز لهراسب را خواند شاه
#40
به شاه جهان گفت خرم بدی
✦
همیشه ز تو دور دست بدی
#41
که دانست جز شاه پیروز و راد
✦
که لهراسب دارد ز شاهان نژاد
#42
چو سوگند خوردم به خاک سیاه
✦
لب آلوده شد مشمر آن از گناه
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.