بخش ۲۸ - اندیشهٔ کیخسرو پس از شصت سال شاهی، بستن بارگاه و نیایش از بیم گسستن فرّه
#1
بر این گونه تا سالیان گشت شصت
✦
جهان شد همه شاه را زیردست
#2
پراندیشه شد مایه‌ور جان شاه
✦
از آن رفتن کار و آن دستگاه
#3
همی گفت ویران و آباد بوم
✦
ز چین و ز هند و ز توران و روم
#4
هم از خاوران تا در باختر
✦
ز کوه و بیابان وز خشک و تر
#5
سراسر ز بدخواه کردم تهی
✦
مرا گشت فرمان و گاه مهی
#6
جهان از بداندیش بی‌بیم شد
✦
دل اهرمن ز این به دو نیم شد
#7
ز یزدان همه آرزو یافتم
✦
وگر دل همه سوی کین تافتم
#8
روانم نباید که آرد منی
✦
بداندیشی و کیش آهرمنی
#9
شوم همچو ضحاک تازی و جم
✦
که با سلم و تور اندر آیم به زم
#10
به یک سو چو کاووس دارم نیا
✦
دگر سو چو توران پر از کیمیا
#11
چو کاووس و چون جادو افراسیاب
✦
که جز روی کژی ندیدی به خواب
#12
به یزدان شوم یک زمان ناسپاس
✦
به روشن روان اندر آرم هراس
#13
ز من بگسلد فره ایزدی
✦
گر آیم به کژی و راه بدی
#14
از آن پس بر آن تیرگی بگذرم
✦
به خاک اندر آید سر و افسرم
#15
به گیتی بماند ز من نام بد
✦
همان پیش یزدان سرانجام بد
#16
تبه گرددم چهر و رنگ رخان
✦
بریزد به خاک اندرون استخوان
#17
هنر کم شود ناسپاسی به جای
✦
روان تیره گردد به دیگر سرای
#18
گرفته کسی تاج و تخت مرا
✦
به پای اندر آورده بخت مرا
#19
ز من نام ماند بدی یادگار
✦
گل رنجهای کهن گشته خار
#20
من اکنون چو کین پدر خواستم
✦
جهانی به خوبی بیاراستم
#21
بکشتم کسی را که بایست کشت
✦
که بد کژ و با راه یزدان درشت
#22
به آباد و ویران درختی نماند
✦
که منشور تخت مرا برنخواند
#23
بزرگان گیتی مرا کهترند
✦
وگر چند با گنج و با افسرند
#24
سپاسم ز یزدان که او داد فر
✦
همان گردش اختر و پای و پر
#25
کنون آن به آید که من راه‌جوی
✦
شوم پیش یزدان پر از آب روی
#26
مگر هم بدین خوبی اندر نهان
✦
پرستندهٔ کردگار جهان
#27
روانم بدان جای نیکان برد
✦
که این تاج و تخت مهی بگذرد
#28
نیابد کسی ز این فزون کام و نام
✦
بزرگی و خوبی و آرام و جام
#29
رسیدیم و دیدیم راز جهان
✦
بد و نیک هم آشکار و نهان
#30
کشاورز دیدیم گر تاجور
✦
سرانجام بر مرگ باشد گذر
#31
به سالار نوبت بفرمود شاه
✦
که هر کس که آید بدین بارگاه
#32
ورا بازگردان به نیکو سخن
✦
همه مردمی جوی و تندی مکن
#33
ببست آن در بارگاه کیان
✦
خروشان بیامد گشاده‌میان
#34
ز بهر پرستش سر و تن بشست
✦
به شمع خرد راه یزدان بجست
#35
بپوشید پس جامهٔ نو سپید
✦
نیایش کنان رفت دل پر امید
#36
بیامد خرامان به جای نماز
✦
همی گفت با داور پاک راز
#37
همی گفت کای برتر از جان پاک
✦
برآرندهٔ آتش از تیره خاک
#38
مرا بین و چندی خرد ده مرا
✦
هم اندیشهٔ نیک و بد ده مرا
#39
ترا تا بباشم نیایش کنم
✦
بدین نیکویها فزایش کنم
#40
بیامرز رفته گناه مرا
✦
ز کژی بکش دستگاه مرا
#41
بگردان ز جانم بد روزگار
✦
همان چارهٔ دیو آموزگار
#42
بدان تا چو کاووس و ضحاک و جم
✦
نگیرد هوا بر روانم ستم
#43
چو بر من بپوشد در راستی
✦
به نیرو شود کژی و کاستی
#44
بگردان ز من دیو را دستگاه
✦
بدان تا ندارد روانم تباه
#45
نگه‌دار بر من همین راه و سان
✦
روانم بدان جای نیکان رسان
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.