بخش ۳۵ - پاسخ کیخسرو به زال: دفاع از نژاد و کین پدر، بیم دوزخ و عزم ترک تخت
#1
چو کیخسرو آن گفت ایشان شنید
✦
زمانی بیاسود و اندر شمید
#2
پراندیشه گفت ای جهاندیده زال
✦
به مردی بی‌اندازه پیموده سال
#3
اگر سرد گویمت بر انجمن
✦
جهاندار نپسندد این بد ز من
#4
دگر آن که رستم شود دردمند
✦
ز درد وی آید به ایران گزند
#5
دگر آن که گر بشمری رنج اوی
✦
همانا فزون آید از گنج اوی
#6
سپر کرد پیشم تن خویش را
✦
نبد خواب و خوردن بداندیش را
#7
همان پاسخت را به خوبی کنیم
✦
دلت را به گفتار تو نشکنیم
#8
چنین گفت زآن پس به آواز سخت
✦
که ای سرفرازان پیروز بخت
#9
سخنهای دستان شنیدم همه
✦
که بیدار بگشاد پیش رمه
#10
به دارنده یزدان گیهان خدیو
✦
که من دورم از راه و فرمان دیو
#11
به یزدان گراید همی جان من
✦
که آن دیدم از رنج درمان من
#12
بدید آن جهان را دل روشنم
✦
خرد شد ز بدهای او جوشنم
#13
به زال آنگهی گفت تندی مکن
✦
بر اندازه باید که رانی سخن
#14
نخست آن که گفتی ز توران‌نژاد
✦
خردمند و بیدار هرگز نزاد
#15
جهاندار پور سیاوش منم
✦
ز تخم کیان راد و باهش منم
#16
نبیرهٔ جهاندار کاووس کی
✦
دل‌افروز و با دانش و نیک‌پی
#17
به مادر هم از تخم افراسیاب
✦
که با خشم او گم شدی خورد و خواب
#18
نبیرهٔ فریدون و پور پشنگ
✦
از این گوهران چنین نیست ننگ
#19
که شیران ایران به دریای آب
✦
نشستی تن از بیم افراسیاب
#20
دگر آن که کاووس صندوق ساخت
✦
سر از پادشاهی همی برفراخت
#21
چنان دان که اندر فزونی منش
✦
نسازند بر پادشا سرزنش
#22
کنون من چو کین پدر خواستم
✦
جهان را به پیروزی آراستم
#23
بکشتم کسی را کز او بود کین
✦
وز او جور و بیداد بد بر زمین
#24
به گیتی مرا نیز کاری نماند
✦
ز بدگوهران یادگاری نماند
#25
هرآنگه که اندیشه گردد دراز
✦
ز شادی و از دولت دیریاز
#26
چو کاووس و جمشید باشم به راه
✦
چو ایشان ز من گم شود پایگاه
#27
چو ضحاک ناپاک و تور دلیر
✦
که از جور ایشان جهان گشت سیر
#28
بترسم که چون روز نخ برکشد
✦
چو ایشان مرا سوی دوزخ کشد
#29
دگر آن که گفتی که با شیده جنگ
✦
بیاراستی چون دلاور پلنگ
#30
از آن بد کز ایران ندیدم سوار
✦
نه اسپ افگنی از در کارزار
#31
که تنها بر او به جنگ آمدی
✦
چو رفتی به رزمش درنگ آمدی
#32
کسی را کجا فر یزدان نبود
✦
وگر اختر نیک خندان نبود
#33
همه خاک بودی به جنگ پشنگ
✦
از ایران بدین سان شدم تیزچنگ
#34
بدین پنج هفته که من روز و شب
✦
همی بآفرین برگشادم دو لب
#35
بدان تا جهاندار یزدان پاک
✦
رهاند مرا ز این غم تیره خاک
#36
شدم سیر ز این لشکر و تاج و تخت
✦
سبک بار گشتیم و بستیم رخت
#37
تو ای پیر بیدار دستان سام
✦
مرا دیو گویی که بنهاد دام
#38
به تاری و کژی بگشتم ز راه
✦
روان گشته بی‌مایه و دل تباه
#39
ندانم که بادافره ایزدی
✦
کجا یابم و روزگار بدی
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.