بخش ۲۴ - پناه افراسیاب به هنگ، بستن او به دست هوم، بخشایش کمند و گریز به دریا
#1
از آن پس چنان بد که افراسیاب
✦
همی بود هر جای بی‌خورد و خواب
#2
نه ایمن به جان و نه تن سودمند
✦
هراسان همیشه ز بیم گزند
#3
همی از جهان جایگاهی بجست
✦
که باشد به جان ایمن و تن‌درست
#4
به نزدیک بردع یکی غار بود
✦
سر کوه غار از جهان نابسود
#5
ندید از برش جای پرواز باز
✦
نه زیرش پی شیر و آن گراز
#6
خورش برد وز بیم جان جای ساخت
✦
به غار اندرون جای بالای ساخت
#7
ز هر شهر دور و به نزدیک آب
✦
که خوانی ورا هنگ افراسیاب
#8
همی بود چندی به هنگ اندرون
✦
ز کرده پشیمان و دل پر ز خون
#9
چو خونریز گردد سر سرفراز
✦
به تخت کیان برنماند دراز
#10
یکی مرد نیک اندر آن روزگار
✦
ز تخم فریدون آموزگار
#11
پرستار با فر و برز کیان
✦
به هر کار با شاه بسته میان
#12
پرستشگهش کوه بودی همه
✦
ز شادی شده دور و دور از رمه
#13
کجا نام این نامور هوم بود
✦
پرستنده دور از بر و بوم بود
#14
یکی کاخ بود اندر آن برز کوه
✦
بدو سخت نزدیک و دور از گروه
#15
پرستشگهی کرده پشمینه پوش
✦
ز کافش یکی ناله آمد به گوش
#16
که شاها سرا نامور مهترا
✦
بزرگان و بر داوران داورا
#17
همه ترک و چین زیر فرمان تو
✦
رسیده به هر جای پیمان تو
#18
یکی غار داری به بهره به چنگ
✦
کجات آن سر تاج و مردان جنگ
#19
کجات آن همه زور و مردانگی
✦
دلیری و نیروی و فرزانگی
#20
کجات آن بزرگی و تخت و کلاه
✦
کجات آن بر و بوم و چندان سپاه
#21
که اکنون بدین تنگ غار اندری
✦
گریزان به سنگین حصار اندری
#22
به ترکی چو این ناله بشنید هوم
✦
پرستش رها کرد و بگذاشت بوم
#23
چنین گفت کاین ناله هنگام خواب
✦
نباشد مگر آن افراسیاب
#24
چو اندیشه شد بر دلش بر درست
✦
در غار تاریک چندی بجست
#25
ز کوه اندر آمد به هنگام خواب
✦
بدید آن در هنگ افراسیاب
#26
بیامد به کردار شیر ژیان
✦
ز پشمینه بگشاد گردی میان
#27
کمندی که بر جای زنار داشت
✦
کجا در پناه جهاندار داشت
#28
به هنگ اندرون شد گرفت آن به دست
✦
چو نزدیک شد بازوی او ببست
#29
همی رفت و او را پس اندر کشان
✦
همی تاخت با رنج چون بیهشان
#30
شگفت ار بمانی بدین در رواست
✦
هر آن کس که او بر جهان پادشاست
#31
جز از نیک‌نامی نباید گزید
✦
بباید چمید و بباید چرید
#32
ز گیتی یک غار بگزید راست
✦
چه دانست کان غار هنگ بلاست
#33
چو آن شاه را هوم بازو ببست
✦
همی بردش از جایگاه نشست
#34
بدو گفت کای مرد باهوش و باک
✦
پرستار دارنده یزدان پاک
#35
چه خواهی ز من من کییم در جهان
✦
نشسته بدین غار با اندهان
#36
بدو گفت هوم این نه آرام تست
✦
جهانی سراسر پر از نام تست
#37
ز شاهان گیتی برادر که کشت
✦
که شد نیز با پاک یزدان درشت
#38
چو اغریرث و نوذر نامدار
✦
سیاوش که بد در جهان یادگار
#39
تو خون سر بیگناهان مریز
✦
نه اندر بن غار بی‌بن گریز
#40
بدو گفت کاندر جهان بیگناه
✦
که را دانی ای مرد با دستگاه
#41
چنین راند بر سر سپهر بلند
✦
که آید ز من درد و رنج و گزند
#42
ز فرمان یزدان کسی نگذرد
✦
وگر دیده اژدها بسپرد
#43
ببخشای بر من که بیچاره‌ام
✦
وگر چند بر خود ستمکاره‌ام
#44
نبیره فریدون فرخ منم
✦
ز بند کمندت همی بگسلم
#45
کجا برد خواهی مرا بسته خوار
✦
نترسی ز یزدان به روز شمار
#46
بدو گفت هوم ای بد بدگمان
✦
همانا فراوان نماندت زمان
#47
سخنهات چون گلستان نوست
✦
ترا هوش بر دست کیخسروست
#48
بپیچید دل هوم را زآن گزند
✦
بر او سست کرد آن کیانی کمند
#49
بدانست کان مرد پرهیزگار
✦
ببخشود بر ناله شهریار
#50
بپیچید و ز او خویشتن درکشید
✦
به دریا درون جست و شد ناپدید
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.