شهریار فرهمند ایران، کیخسرو، پس از پیروزی‌های بزرگ و زدودن جهان از پلیدی افراسیاب، سر بر آستان یزدان پاک نهاد. او به مدت پنج هفته، شب و روز، بی‌آنکه خواب بر دیدگانش نشیند یا لحافی بر تن کشد، در آتش رازونیاز می‌سوخت. با چشمانی بارانی بر پیشگاه پروردگار سپهر، فروزنده نیکی و داد، ناله می‌کرد و می‌گفت که پادشاهی گیتی بی‌خشنودی دادار او را به کار نمی‌آید و تنها خواسته‌اش راه یافتن به بهشت برین و رهایی از بند هواهای نفسانی است.
در پایان این پنج هفته نیایش و بی‌خوابی، هنگام برآمدن ماه بر آسمان شب، جان خردمند شاه در خوابی سبک و معنوی فرو رفت. در آن تیرگی شب، سروش فرخنده و رازآمیز ایزدی بر وی آشکار شد و پیام پروردگار را در گوشش زمزمه کرد: «ای پادشاه نیک‌اختر، رنج‌های تو به پایان آمده و به هر آنچه از دادخواهی و کین‌ستانی در این جهان می‌خواستی دست یافتی. اینک زمان آن است که بدین جهان تاریک تکیه نکنی و خود را برای مجاورت با دادار پاک آماده سازی. گنج‌هایت را میان نیازمندان و درویشان بخش کن، کسانی را که برای تو رنج کشیده‌اند بی‌نیاز ساز، و تاج و تخت شهریاری را به پادشاهی بسپار که چنان دادگر باشد که مورچه‌ای نیز بر زمین از او بیمناک نگردد.»
چون کیخسرو از خواب بیدار شد، پیکرش از خویِ بندگی پرآب و دیدگانش پر از اشک شوق بود. او سر بر خاک نهاد و یزدان را سپاس گفت که کام دلش را برآورده است. سپس جامه‌ای ساده و نابسوده بر تن کرد و بی‌تاج، بی‌گرز و بی‌یاره بر تخت عاج نشست تا فرمان ایزدی را در بخشش جهان و ترک تاج‌وتخت خاکی به کار بندد.