🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب

❖
91 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۰ - نامهٔ سه رزم به کاووس، گریز افراسیاب به گنگ و رسیدن کیخسرو به گلزریون
چون سپاه ایران بر دشت خوارزم پیروزی یافت، کیخسرو دبیر را فراخواند تا نامه‌ای آراسته به مشک و عبیر به نزد نیای خویش، کاووس‌شاه فرستد. در این نامه، شهریار جوان نخست یزدان پاک را سپاس گفت، سپس شرح سه نبرد سهمگین در سه شب پی‌درپی را نگاشت و خبر داد که سر سیصد تن از بزرگان توران همراه با دویست اسیر نبردآزما به پایتخت فرستاده شده‌اند. نامه به مهر مشک‌آگین آراسته گشت و پیام‌آوران راهی ایران شدند.

از سوی دیگر، افراسیاب شتابان چون بادی خروشان از رود جیحون گذشت و به سپاه قراخان پیوست. شاه توران بر کشته‌شدن فرزندان و خویشاوندان خویش زاری بسیار نمود و ناله‌ای دلخراش سر داد. او چندی در بخارا درنگ کرد و بزرگان توران را به مشاورت خواند. سران توران که دل از پیکار شسته بودند، از تلفات سنگین سپاه نالیدند و پیشنهاد کردند که شاه تورانیان سپاه را به سوی چاچ و سپس به «بهشت گنگ» یا همان دژ استوار گنگ ببرد تا در آن دژ بهشت‌گون به آسایش و بازسازی نیرو بپردازد. افراسیاب این رای را پذیرفت؛ آنان نخست به گلزریون رفتند، سه روز به شکار و آسایش پرداختند و سپس روانه گنگ شدند، سرایی آراسته به زر و خشت‌های معطر، جایی که افراسیاب جام می برپاداشت و در انتظار گردش روزگار نشست.

در این میان، کیخسرو از رود جیحون گذشت و سجده شکر بر جای آورد. او گنجینه‌های فراوان میان درویشان و بینوایان بخشید و راهی دیار سغد شد. شهر سغد به یُمن حضور او از ویرانی رهایی یافت و آبادانی گرفت. کیخسرو سپاهیان خویش را از بردع و اردبیل به سرکردگی گستهم، و لشکر نیمروز را به فرماندهی جهان‌پهلوان رستم آراست. شاه ایران فرمان داد تا بر هر که تسلیم شود امان دهند و هیچ شهریار یا روستایی از سپاهیان زیان نبیند، اما هر دژی که به سرکشی ایستاد، با خاک یکسان گشت. بدین گونه سپاه ایران صد فرسنگ پیش راند تا به سرزمین نزهت‌خیز گلزریون رسید؛ جایی سرسبز چون بهشت با کوه‌های نخچیرگاه و دشت‌های پردرخت. کیخسرو بر کرانه آب روان سراپرده زد، بر تخت زرین نشست و به شادمانی و بزم تا سپیده‌دم باده پیمود.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: