🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان دوازده رخ

❖
85 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳ - آگاهی از لشکر افراسیاب، بسیج کیخسرو و گسیل چهار سپاه به جنگ توران
تاریکی کینه‌ای کهن بار دیگر بر افق جاده‌های توران سایه افکند. خبرآوران به ایوان پیروزشاه کیخسرو دررسیدند و پیامی پربیم آوردند: افراسیاب جفاپیشه و بدگوهر، که یک دم خواب آسوده ز کینه ایرانیان ندارد، لشکری گران برانگیخته و از هر سو کینه‌توزان را به رزم گسیل داشته است. سنان‌داران توران تیغ به زهر آب دیده‌اند و سوارانی نزدیک به سیصدهزار تن در کرانه جیحون ردیف شده‌اند تا زمین را زیر سم اسبان خویش بلرزانند. افراسیاب سر مرز خویش را به پیران ویسه سپرده و پنجاه‌هزار سوار جنگ‌آزموده را به سپهسالاری فرزند شیردل خود، شیده، به سوی خوارزم روانه ساخته است؛ سپاهی چنان سهمگین که پنداری کوه‌ها در برابر گام‌هایشان پست می‌گردد.

کیخسرو شاه جهان، از شنیدن این آگاهی در اندیشه‌ای ژرف فرو رفت. موبدان و فرزانگان را فراخواند و راز گنبد گردان را پدیدار ساخت که چگونگی طالع ترکان و گزند خورشید ایران بر ایشان را پیش‌بینی کرده بودند. آنگاه شاه ایران، پهلوانان بزرگی چون دستان سام، گودرز کشواد، رستم دستان، گیو، طوس، فریبرز، بیژن، زنگه، گستهم و دیگر نامداران کشور را در مجلس راز پذیرفت. شاه گفت دشمن چنگال تیز کرده و سزاوار است که ما نیز جامه رزم بر تن کنیم و دست به کارهای بزرگ زنیم.

به فرموده شاه، بانگ کوس و بوق و ناژ رویین برخاست و ایوان شهریاری به گستره کارزار بدل گشت. جام شاهی مهره به صدا آورد و بر پشت پیلان پیل‌بانان تخت زرین نهادند. شاه فرمان داد تا در سرتاسر گیتی جار زنند: هر آن سوار که در چهل روز خود را به درگاه شهریار نرساند، تاج و سرگرمی بر باد خواهد داد! ظرف دو هفته، جوشش و خروشی عظیم سراسر کشور را فرا گرفت. سواران از روم و هند و دشت تازیان به درگاه آمدند و گنج‌های کهن گشوده شد. شاه به سپاهیان سیم و زر و کلاه‌خودهای گوهرنشان بخشید تا همه با برگستوان و جوشن چون کوه روئین‌تن شوند.

چون بنیاد کار محکم شد، کیخسرو چهار لشکر گزین ساخت. نخست، سی هزار سوار تیغ‌زن را به رستم سپرد و او را فرمان داد تا راه سیستان و هندوستان و غزنین را پیش گیرد، تاج و نگین فرامرز را استوار سازد و کابل و کشمیر را ایمن گرداند. لشکر دوم را به لهراسب خسرو‌نژاد سپرد تا سوی الانان و غزدژ شتابد و دمار از روزگار متجاوزان برآورد. سپاه سوم را با سی هزار هژبر نیزه‌گذار به اشکش سپرد تا سوی خوارزم رود و در برابر شیده کینه‌خواه صف‌آرایی کند.

و اما سپاه چهارم و اصلی، که دژ استوار ایران بود، به گودرز کشوادگان داده شد. پهلوانان بی‌همتای ایران چون گیو، بیژن، رهام، گرگین، زنگه، گستهم، فریبرز و زواره زیر درفش گودرز گرد آمدند. کیخسرو گودرز را پندهایی داد از سرِ دادگری و اندیشه خدایی: فرمان داد تا دست به بیداد نیازد، خانه‌ها و ایوان‌های آباد را ویران نسازد، با ناتوانان به نیکی رفتار کند و پیش از هر آغازی، فرستاده‌ای هوشیار و سخن‌دان نزد پیران فرستد تا مگر به پند و نرمی، راه دادگری هموار شود. گودرز شاهنامه پند شاه را بر سر چشم نهاد، بر تخت زرین سوار بر ژنده‌پیل نشست و سپاه ایران با بانگ کوس و تبیره، در میان گرد و غباری که جهان را تار ساخت، سوی مرزهای توران به راه افتاد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: