بخش ۳۶ - دیدار خسرو با سپاه پس از پیروزی، سوگ بر پیران و کشتن گروی زره
#1
چو از روز نه ساعت اندر گذشت
✦
خور از گنبد چرخ گردان بگشت
#2
جهاندار خسرو به نزد سپاه
✦
بیامد بدان دشت آوردگاه
#3
پذیره شدندش سراسر سران
✦
همه نامداران و جنگاوران
#4
بر او خواندند آفرین بخردان
✦
که ای شهریار و سر موبدان
#5
چنان هم همی بود بر اسب شاه
✦
بدان تا ببینند رویش سپاه
#6
بر ایشان همی خواند شاه آفرین
✦
که آباد بادا به گردان زمین
#7
به آیین پس پشت لشکر چو کوه
✦
همی رفت گودرز با آن گروه
#8
سر کشتگان را فگنده نگون
✦
سلیح و تن و جامه هاشان به خون
#9
همان ده مبارز کز آوردگاه
✦
بیاورده بودند گردان شاه
#10
پس لشکر اندر همی راندند
✦
ابر شهریار آفرین خواندند
#11
چو گودرز نزدیک خسرو رسید
✦
پیاده شد از دور کو را بدید
#12
ستایش کنان پهلوان سپاه
✦
بیامد بغلتید در پیش شاه
#13
همه کشتگان را به خسرو نمود
✦
بگفتش که همرزم هر کس که بود
#14
گروی زره را بیاورد گیو
✦
دمان با سپهدار پیران نیو
#15
ز اسب اندر آمد سبک شهریار
✦
نیایش همی کرد بر کردگار
#16
ز یزدان سپاس و بدویم پناه
✦
که او داد پیروزی و دستگاه
#17
ز دادار بر پهلوان آفرین
✦
همی خواند و بر لشکرش همچنین
#18
که ای نامداران فرخنده پی
✦
شما آتش و دشمنان خشک نی
#19
سپهدار گودرز با دودمان
✦
ز بهر دل من چو آتش دمان
#20
همه جان و تن ها فدا کرده‌اند
✦
دم از شهر توران برآورده‌اند
#21
کنون گنج و شاهی مرا با شماست
✦
ندارم دریغ از شما دست راست
#22
از آن پس بدان کشتگان بنگرید
✦
چو روی سپهدار پیران بدید
#23
فروریخت آب از دو دیده به درد
✦
که کردار نیکی همی یاد کرد
#24
به پیرانش بر دل از آن سان بسوخت
✦
تو گفتی به دلش آتشی برفروخت
#25
یکی داستان زد پس از مرگ اوی
✦
به خون دو دیده بیالود روی
#26
که بخت بد است اژدهای دژم
✦
به دام آورد شیر شرزه به دم
#27
به مردی نیابد کسی زو رها
✦
چنین آمد این تیزچنگ اژدها
#28
کشیدی همه ساله تیمار من
✦
میان بسته بودی به پیکار من
#29
ز خون سیاوش پر از درد بود
✦
بدانگه کسی را نیازرد بود
#30
چنان مهربان بود دژخیم شد
✦
وز او شهر ایران پر از بیم شد
#31
مر او را ببرد اهرمن دل ز جای
✦
دگرگونه پیش اندر آورد پای
#32
فراوان همی خیره دادمش پند
✦
نیامدش گفتار من سودمند
#33
از افراسیابش نه برگشت سر
✦
کنون شهریارش چنین داد بر
#34
مکافات او ما جز این خواستیم
✦
همی گاه و دیهیمش آراستیم
#35
از اندیشهٔ ما سخن درگذشت
✦
فلک بر سرش بر دگرگونه گشت
#36
به دل بر جفا کرد بر جای مهر
✦
بدین سر دگرگونه بنمود چهر
#37
کنون پند گودرز و فرمان من
✦
بیفگند گفتار و پیمان من
#38
تبه کرد مهر دل پاک را
✦
به زهر اندر آمیخت تریاک را
#39
که آمد به جنگ شما با سپاه
✦
که چندان شد از شهر ایران تباه
#40
ز توران بسیچید و آمد دمان
✦
که ژوپین گودرز بودش زمان
#41
پسر با برادر کلاه و کمر
✦
سلیح و سپاه و همه بوم و بر
#42
بداد از پی مهر افراسیاب
✦
زمانه بر او کرد چندین شتاب
#43
بفرمود تا مشک و کافور ناب
✦
به عنبر برآمیخته با گلاب
#44
تنش را بیالود زان سر به سر
✦
به کافور و مشکش بیاگند سر
#45
به دیبای رومی تن پاک اوی
✦
بپوشید آن جان ناپاک اوی
#46
یکی دخمه فرمود خسرو به مهر
✦
بر آورده سر تا به گردان سپهر
#47
نهاد اندر او تختهای گران
✦
چنانچون بود در خور مهتران
#48
نهادند مر پهلوان را به گاه
✦
کمر بر میان و به سر بر کلاه
#49
چنین است کردار این پر فریب
✦
چه مایه فراز است و چندی نشیب
#50
خردمند را دل ز کردار اوی
✦
بماند همی خیره از کار اوی
#51
از آن پس گروی زره را بدید
✦
یکی باد سرد از جگر برکشید
#52
نگه کرد خسرو بدان زشت روی
✦
چو دیوی به سر بر فروهشته موی
#53
همی گفت کای کردگار جهان
✦
تو دانی همی آشکار و نهان
#54
همانا که کاووس بد کرده بود
✦
به پاداش از او زهر و کین آزمود
#55
که دیوی چنین بر سیاوش گماشت
✦
ندانم جز این کینه بر دل چه داشت
#56
ولیکن به پیروزی یک خدای
✦
جهاندار نیکی ده و رهنمای
#57
که خون سیاوش ز افراسیاب
✦
بخواهم بدین کینه گیرم شتاب
#58
گروی زره را گره تا گره
✦
بفرمود تا برکشیدند زه
#59
چو بندش جدا شد سرش را ز بند
✦
بریدند همچون سر گوسفند
#60
بفرمود او را فگندن به آب
✦
بگفتا چنین بینم افراسیاب
#61
ببد شاه چندی بر آن رزمگاه
✦
بدان تا کند ساز کار سپاه
#62
دهد پادشاهی که را در خور است
✦
کسی کز در خلعت و افسر است
#63
به گودرز داد آن زمان اصفهان
✦
کلاه بزرگی و تخت مهان
#64
به اندازه اندرخور کارشان
✦
بیاراست خلعت سزاوارشان
#65
از آنها که بودند مانده به جای
✦
که پیرانشان بد سر و کدخدای
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.