بخش ۳۸ - بازگشت بیژن با کشتهٔ لهاک و فرشیدورد و خستهٔ گستهم، درمان او به مهرهٔ شاه
#1
از آن پس خروش آمد از دیده‌گاه
✦
که گرد سواران برآمد ز راه
#2
سه اسب و دو کشته بر او بسته زار
✦
همی بینم از دور با یک سوار
#3
همه نامداران ایران سپاه
✦
نهادند چشم از شگفتی به راه
#4
که تا کیست از مرز توران زمین
✦
که یارد گذشتن بر این دشت کین
#5
هم اندر زمان بیژن آمد دمان
✦
به بازو به زه بر فگنده کمان
#6
بر اسبان چو لهاک و فرشیدورد
✦
فگنده نگونسار پر خون و گرد
#7
بر اسبی دگر بر پر از درد و غم
✦
به آغوش ترک اندرون گستهم
#8
چو بیژن به نزدیک خسرو رسید
✦
سر تاج و تخت بلندش بدید
#9
ببوسید و بر خاک بنهاد روی
✦
بشد شاد خسرو به دیدار اوی
#10
بپرسید و گفتش که ای شیر مرد
✦
کجا رفته بودی ز دشت نبرد
#11
ز گستهم بیژن سخن یاد کرد
✦
ز لهاک وز گرد فرشیدورد
#12
وز آن خسته و زاری گستهم
✦
ز جنگ سواران و از بیش و کم
#13
کنون آرزو گستهم را یکیست
✦
که آن کار بر شاه دشوار نیست
#14
به دیدار شاه آمدستش هوا
✦
وز آن پس اگر میرد او را روا
#15
بفرمود پس شاه آزرم جوی
✦
که بردند گستهم را پیش اوی
#16
چنان نیک دل شد از او شهریار
✦
که از گریه مژگانش آمد به بار
#17
چنان بد ز بس خستگی گستهم
✦
که گفتی همی برنیامدش دم
#18
یکی بوی مهر شهنشاه یافت
✦
بپیچید و دیده سوی او شتافت
#19
ببارید از دیدگان آب مهر
✦
سپهبد پر از آب و خون کرد چهر
#20
بزرگان بر او زار و گریان شدند
✦
چو بر آتش تیز بریان شدند
#21
دریغ آمد او را سپهبد به مرگ
✦
که سندان کین بد سرش زیر ترگ
#22
ز هوشنگ و طهمورث و جمشید
✦
یکی مهره بد خستگان را امید
#23
رسیده به میراث نزدیک شاه
✦
به بازوش بر داشتی سال و ماه
#24
چو مهر دلش گستهم را بخواست
✦
گشاد آن گرانمایه از دست راست
#25
ابر بازوی گستهم بر ببست
✦
بمالید بر خستگیهاش دست
#26
پزشکان که از روم و ز هند و چین
✦
چه از شهر یونان و ایران زمین
#27
به بالین گستهمشان بر نشاند
✦
ز هر گونه افسون بر او بر بخواند
#28
وز آنجا بیامد به جای نماز
✦
بسی با جهان آفرین گفت راز
#29
دو هفته برآمد بر آن خسته مرد
✦
سر آمد همه رنج و سختی و درد
#30
بر اسبش ببردند نزدیک شاه
✦
چو شاه اندر او کرد لختی نگاه
#31
به ایرانیان گفت کز کردگار
✦
بود هر کسی شاد و به روزگار
#32
ولیکن شگفت است این کار من
✦
بدین راستی بر شده یار من
#33
به پیروزی اندر غم گستهم
✦
نکرد این دل شادمان را دژم
#34
بخواند آن زمان بیژن گیو را
✦
بدو داد دست گو نیو را
#35
که تو نیک‌بختی و یزدان شناس
✦
مدار از تن خویش هرگز هراس
#36
همه مهر پروردگار است و بس
✦
ندانم به گیتی جز او هیچ کس
#37
که اوی است جاوید فریادرس
✦
به سختی نگیرد جز او دست کس
#38
اگر زنده گردد تن مرده مرد
✦
جهاندار گستهم را زنده کرد
#39
بدآنگه بدو گفت تیمار دار
✦
چو بیژن نبیند کس از روزگار
#40
کز او رنج بر مهر بگزیده‌ای
✦
ستایش بدین گونه بشنیده‌ای
#41
به زیبد ببد شاه یک هفته نیز
✦
درم داد و دینار و هر گونه چیز
#42
فرستاد هر سو فرستادگان
✦
به نزد بزرگان و آزادگان
#43
چو از جنگ پیران شدی بی‌نیاز
✦
یکی رزم کیخسرو اکنون بساز
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.