بخش ۴ - پیام گودرز به پیران از زبان گیو، رد شرط‌ها به فرمان افراسیاب و صف‌آرایی در کنابد

#1

بی آزار لشکر به فرمان شاه

✦

همی رفت منزل به منزل سپاه

#2

چو گودرز نزدیک زیبد رسید

✦

سران را ز لشکر همی برگزید

#3

هزاران دلیران خنجر گزار

✦

ز گردان لشکر دلاور سوار

#4

از ایرانیان نامور ده‌هزار

✦

سخن گوی و اندر خور کارزار

#5

سپهدار پس گیو را پیش خواند

✦

همه گفتهٔ شاه با او براند

#6

بدو گفت کای پور سالار سر

✦

برافراخته سر ز بسیار سر

#7

گزین کردم اندر خورت لشکری

✦

که هستند سالار هر کشوری

#8

بدان تا به نزدیک پیران شوی

✦

بگویی و گفتار او بشنوی

#9

بگویی به پیران که من با سپاه

✦

به زیبد رسیدم به فرمان شاه

#10

شناسی تو گفتار و کردار خویش

✦

بی آزاری و رنج و تیمار خویش

#11

همه شهر توران بدی را میان

✦

ببستند با نامدار کیان

#12

فریدون فرخ که با داغ و درد

✦

ز گیتی بشد دیده پر آب زرد

#13

پر از درد ایران پر از داغ شاه

✦

که با سوک ایرج نتابید ماه

#14

ز ترکان تو تنها از آن انجمن

✦

شناسی به مهر و وفا خویشتن

#15

دروغست بر تو همین نام مهر

✦

نبینم به دلت اندر آرام مهر

#16

همانست کان شاه آزرمجوی

✦

مرا گفت با او همه نرم گوی

#17

از آن کو به کار سیاوش رد

✦

بیفگند یک روز بنیاد بد

#18

به نزد منش دستگاهست نیز

✦

ز خون پدر بیگناهست نیز

#19

گناهی که تا این زمان کرده‌ای

✦

ز شاهان گیتی که آزرده‌ای

#20

همی شاه بگذارد از تو همه

✦

بدی ، نیکی انگارد از تو همه

#21

نباید که بر دست ما بر ، تباه

✦

شوی بر گذشته فراوان گناه

#22

دگر کز پی جنگ افراسیاب

✦

زمانه همی بر تو گیرد شتاب

#23

بزرگان ایران و فرزند من

✦

بخوانند بر تو همه پند من

#24

سخن هرچ دانی بدیشان بگوی

✦

وز ایشان همیدون سخن بازجوی

#25

اگر راست باشد دلت با زبان

✦

گذشتی ز تیمار و رستی به جان

#26

بر و بوم و خویشانت آباد گشت

✦

ز تیغ منت گردن آزاد گشت

#27

ور از تو پدیدار آید گناه

✦

نماند به تو مهر و تخت و کلاه

#28

نجویم بر این کینه آرام و خواب

✦

من و گرز و میدان افراسیاب

#29

کزو شاه ما را به کین خواستن

✦

نباید بسی لشکر آراستن

#30

مگر پند من سربه سر بشنوی

✦

به گفتار هشیار من بگروی

#31

نخستین کسی کو پی افگند کین

✦

به خون ریختن برنوشت آستین

#32

به خون سیاووش یازید دست

✦

جهانی به بیداد بر کرد پست

#33

به سان سگانش از آن انجمن

✦

ببندی فرستی به نزدیک من

#34

بدان تا فرستم به نزدیک شاه

✦

چه شان سر ستاند چه بخشد کلاه

#35

تو نشنیدی آن داستان بزرگ

✦

که شیر ژیان آورد پیش گرگ

#36

که هر کو به خون کیان دست آخت

✦

زمانه به جز خاک جایش نساخت

#37

دگر هرچ از گنج نزدیک تست

✦

همه دشمن جان تاریک تست

#38

ز اسپان پرمایه و گوهران

✦

ز دیبا و دینار وز افسران

#39

ز ترگ و ز شمشیر و برگستوان

✦

ز خفتان، و از خنجر هندوان

#40

همه آلت لشکر و سیم و زر

✦

فرستی به نزدیک ما سربه سر

#41

به بیداد کز مردمان بستدی

✦

فراز آوریدی ز دست بدی

#42

بدان باز خری مگر جان خویش

✦

از این در کنی زود درمان خویش

#43

چه اندر خور شهریارست از آن

✦

فرستم به نزدیک شاه جهان

#44

ببخشیم دیگر همه بر سپاه

✦

به جای مکافات کرده گناه

#45

و دیگر که پور گزین ترا

✦

نگهبان گاه و نگین ترا

#46

برادرت هر دو سران سپاه

✦

که هزمان برآرند گردن به ماه

#47

چو هر سه بدین نامدار انجمن

✦

گروگان فرستی به نزدیک من

#48

بدان تا شوم ایمن از کار تو

✦

برآرد درخت وفا بار تو

#49

تو نیز آنگهی برگزینی دو راه

✦

یکی راه‌جویی به نزدیک شاه

#50

ابا دودمان نزد خسرو شوی

✦

بدان سایهٔ مهر او بغنوی

#51

کنم با تو پیمان که خسرو ترا

✦

به خورشید تابان برآرد سرا

#52

ز مهر دل او تو آگه تری

✦

کزو هیچ ناید جز از بهتری

#53

بشویی دل از مهر افراسیاب

✦

نبینی شب تیره او را به خواب

#54

گر از شاه ترکان بترسی ز بد

✦

نخواهی که آیی به ایران سزد

#55

بپرداز توران و بنشین به چاج

✦

ببر تخت ساج و بر افراز تاج

#56

ورت سوی افراسیابست رای

✦

برو سوی او جنگ ما را مپای

#57

اگر تو بخواهی بسیچید جنگ

✦

مرا زور شیرست و چنگ پلنگ

#58

به ترکان نمانم من از تخت بهر

✦

کمان من ابرست و بارانش زهر

#59

بسیچیدهٔ جنگ خیز اندرآی

✦

گرت هست با شیر درنده پای

#60

چو صف برکشید از دو رویه سپاه

✦

گنهکار پیدا شد از بیگناه

#61

گرین گفته‌های مرا نشنوی

✦

به فرجام کارت پشیمان شوی

#62

پشیمانی آنگه نداردت سود

✦

که تیغ زمانه سرت را درود

#63

بگفت این سخن پهلوان با پسر

✦

که برخوان به پیران همه دربه در

#64

ز پیش پدر گیو شد تا به بلخ

✦

گرفته به یاد آن سخنهای تلخ

#65

فرود آمد و کس فرستاد زود

✦

بر آن سان که گودرز فرموده بود

#66

همان شب سپاه اندر آورد گرد

✦

برفت از در بلخ تا ویسه گرد

#67

که پیران بدان شهر بد با سپاه

✦

که دیهیم ایران همی جست و گاه

#68

فرستاده چون سوی پیران رسید

✦

سپهدار پیران سپه را بدید

#69

بگفتند کآمد سوی بلخ گیو

✦

ابا ویژگان سپهدار نیو

#70

چو بشنید پیران برافراخت کوس

✦

شد از سم اسبان زمین آبنوس

#71

ده و دو هزارش ز لشکر سوار

✦

فراز آمد اندر خور کارزار

#72

از ایشان دو بهره هم آنجا بماند

✦

برفت و جهاندیدگان را بخواند

#73

بیامد چو نزدیک جیحون رسید

✦

به گرد لب آب لشکر کشید

#74

به جیحون پر از نیزه دیوار کرد

✦

چو با گیو گودرز دیدار کرد

#75

دو هفته شد اندر سخنشان درنگ

✦

بدان تا نباشد به بیداد جنگ

#76

ز هر گونه گفتند و پیران شنید

✦

گنهکاری آمد ز ترکان پدید

#77

بزرگان ایران زمان یافتند

✦

بر ایشان به گفتار بشتافتند

#78

برافگند پیران هم اندر شتاب

✦

نوندی به نزدیک افراسیاب

#79

که گودرز کشوادگان با سپاه

✦

نهاد از بر تخت گردان کلاه

#80

فرستاده آمد به نزدیک من

✦

گزین پور او مهتر انجمن

#81

مرا گوش و دل سوی فرمان تست

✦

به پیمان روانم گروگان تست

#82

سخن چون به سالار ترکان رسید

✦

سپاهی ز جنگ آوران برگزید

#83

فرستاد نزدیک پیران سوار

✦

ز گردان شمشیر زن سی هزار

#84

بدو گفت بردار شمشیر کین

✦

وز ایشان بپرداز روی زمین

#85

نه گودرز باید که ماند نه گیو

✦

نه فرهاد و گرگین نه رهام نیو

#86

که بر ما سپه آمد از چار سوی

✦

همی گاه توران کنند آرزوی

#87

جفا پیشه گشتم از این پس به جنگ

✦

نجویم به خون ریختن بر درنگ

#88

به رای هشیوار و مردان مرد

✦

برآرم ز کیخسرو این بار گرد

#89

چو پیران بدید آن سپاه بزرگ

✦

به خون تشنه هر یک به کردار گرگ

#90

بر آشفت از آن پس که نیرو گرفت

✦

هنرها بشست از دل آهو گرفت

#91

جفا پیشه گشت آن دل نیکخوی

✦

پر اندیشه شد رزم کرد آرزوی

#92

به گیو آنگهی گفت برخیز و رو

✦

سوی پهلوان سپه باز شو

#93

بگویش که از من تو چیزی مجوی

✦

که فرزانگان آن نبینند روی

#94

یکی آنکه از نامدار گوان

✦

گروگان همی خواهی این کی توان

#95

و دیگر که گفتی سلیح و سپاه

✦

گرانمایه اسبان و تخت و کلاه

#96

برادر که روشن جهان منست

✦

گزیده پسر پهلوان منست

#97

همی گویی از خویشتن دور کن

✦

ز بخرد چنین خام باشد سخن

#98

مرا مرگ بهتر از آن زندگی

✦

که سالار باشم کنم بندگی

#99

یکی داستان زد بر این بر پلنگ

✦

چو با شیر جنگ آورش خاست جنگ

#100

به نام ار بریزی مرا گفت خون

✦

به از زندگانی به ننگ اندرون

#101

و دیگر که پیغام شاه آمدست

✦

به فرمان جنگم سپاه آمدست

#102

چو پاسخ چنین یافت برگشت گیو

✦

ابا لشکری نامبردار و نیو

#103

سپهدار چون گیو برگشت از اوی

✦

خروشان سوی جنگ بنهاد روی

#104

دمان از پس گیو پیران دلیر

✦

سپه را همی راند بر سان شیر

#105

بیامد چو پیش کنابد رسید

✦

بر آن دامن کوه لشکر کشید

داستان دوازده رخ

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما