بخش ۱۴ - نامهٔ آشتی‌جوی پیران به گودرز، پیشنهاد بخشش مرزها و پاسخ کینه‌توز گودرز

#1

یکی نامه فرمود پس تا دبیر

✦

نویسد سوی پهلوان دلپذیر

#2

سر نامه کرد آفرین بزرگ

✦

به یزدان پناهش ز دیو سترگ

#3

دگر گفت کز کردگار جهان

✦

بخواهم همی آشکار و نهان

#4

مگر کز میان دو رویه سپاه

✦

جهاندار بردارد این کینه‌گاه

#5

اگر تو که گودرزی آن خواستی

✦

که گیتی به کینه بیاراستی

#6

برآمد از این کینه گه کام تو

✦

چه گویی چه باشد سرانجام تو

#7

نگه کن که چندان دلیران من

✦

ز خویشان نزدیک و شیران من

#8

تن بی سرانشان فگندی به خاک

✦

ز یزدان نداری همی شرم و باک

#9

ز مهر و خرد روی برتافتی

✦

کنون آنچ جستی همه یافتی

#10

گه آمد که گردی از این کینه سیر

✦

به خون ریختن چند باشی دلیر

#11

نگه کن کز ایران و توران سوار

✦

چه مایه تبه شد بدین کارزار

#12

به کین جستن مرده‌ای ناپدید

✦

سر زندگان چند باید برید

#13

گه آمد که بخشایش آید ترا

✦

ز کین جستن آسایش آید ترا

#14

اگر بازیابی شده روزگار

✦

به گیتی درون تخم کینه مکار

#15

روانت مرنجان و مگذار تن

✦

ز خون ریختن بازکش خویشتن

#16

پس از مرگ نفرین بود بر کسی

✦

کز او نام زشتی بماند بسی

#17

نباید که زشتی بماندت نام

✦

وگر تو بدان سر شوی شادکام

#18

هر آنگه که موی سیه شد سپید

✦

ببودن نماند فراوان امید

#19

بترسم که گر بار دیگر سپاه

✦

به جنگ اندر آید بدین رزمگاه

#20

نبینی ز هر دو سپه کس بپای

✦

برفته روان تن بمانده به جای

#21

از آن پس که داند که پیروز کیست

✦

نگون‌بخت گر گیتی افروز کیست

#22

ور ایدونک پیکار و خون ریختن

✦

بدین رزمگه با من آویختن

#23

کزین سان همی جنگ شیران کنی

✦

همی از پی شهر ایران کنی

#24

بگو تا من اکنون هم اندر شتاب

✦

نوندی فرستم به افراسیاب

#25

بدان تا بفرمایدم تا زمین

✦

ببخشیم و پس درنوردیم کین

#26

چنانچون به گاه منوچهر شاه

✦

به بخشش همی داشت گیتی نگاه

#27

هر آن شهر کز مرز ایران نهی

✦

بگو تا کنیم آن ز ترکان تهی

#28

وز آباد و ویران و هر بوم و بر

✦

که فرمود کیخسرو دادگر

#29

از ایران به کوه اندر آید نخست

✦

در غرچگان از بر بوم بست

#30

دگر طالقان شهر تا فاریاب

✦

همیدون در بلخ تا اندر آب

#31

دگر پنجهیر و در بامیان

✦

سر مرز ایران و جای کیان

#32

دگر گوزگانان فرخنده جای

✦

نهادست نامش جهان کدخدای

#33

دگر مولیان تا در بدخشان

✦

همینست از این پادشاهی نشان

#34

فروتر دگر دشت آموی و زم

✦

که با شهر ختلان براید برم

#35

چه شگنان وز ترمذ ویسه گرد

✦

بخارا و شهری که هستش بگرد

#36

همیدون برو تا در سغد نیز

✦

نجوید کس آن پادشاهی بنیز

#37

وز آن سو که شد رستم گرد سوز

✦

سپارم بدو کشور نیمروز

#38

ز کوه و ز هامون بخوانم سپاه

✦

سوی باختر برگشاییم راه

#39

بپردازم این تا در هندوان

✦

نداریم تاریک از این پس روان

#40

ز کشمیر وز کابل و قندهار

✦

شما را بود آن همه ز این شمار

#41

وز آن سو که لهراسب شد جنگجوی

✦

الانان و غر در سپارم بدوی

#42

از این مرز پیوسته تا کوه قاف

✦

به خسرو سپاریم بی‌جنگ و لاف

#43

وز آن سو که اشکش بشد همچنین

✦

بپردازم اکنون سراسر زمین

#44

وز آن پس که این کرده باشم همه

✦

ز هر سو بر خویش خوانم رمه

#45

به سوگند پیمان کنم پیش تو

✦

کز این پس نباشم بداندیش تو

#46

بدانی که ما راستی خواستیم

✦

به مهر و وفا دل بیاراستیم

#47

سوی شاه ترکان فرستم خبر

✦

که ما را ز کینه بپیچید سر

#48

همیدون تو نزدیک خسرو به مهر

✦

یکی نامه بنویس و بنمای چهر

#49

چنین از ره مهر و پیکار من

✦

ز خون ریختن با تو گفتار من

#50

چو پیمان همه کرده باشیم راست

✦

ز من خواسته هرچ خسرو بخواست

#51

فرستم همه سر به سر نزد شاه

✦

در کین ببندد مگر بر سپاه

#52

از آن پس که این کرده باشیم نیز

✦

گروگان فرستاده و داده چیز

#53

بپیوندم این مهر و آیین و دین

✦

بدوزم به دست وفا چشم کین

#54

که بشکست هنگام شاه بزرگ

✦

ز بد گوهر تور و سلم سترگ

#55

فریدون که از درد سرگشته شد

✦

کجا ایرج نامور کشته شد

#56

ز من هرچ باید به نیکی بخواه

✦

از آن پس بر این نامه کن نزد شاه

#57

نباید کز این خوب گفتار من

✦

به سستی گمانی برند انجمن

#58

که من جز به مهر این نگویم همی

✦

سرانجام نیکی بجویم همی

#59

مرا گنج و مردان از آن تو بیش

✦

به مردانگی نام از آن تو پیش

#60

ولیکن بدین کینه انگیختن

✦

به بیداد هر جای خون ریختن

#61

بسوزد همی بر سپه بر دلم

✦

بکوشم که کین از میان بگسلم

#62

سه دیگر که از کردگار جهان

✦

بترسم همی آشکار و نهان

#63

که نپسندد از ما بدی دادگر

✦

گزافه نبردارد این شور و شر

#64

اگر سر بپیچی ز گفتار من

✦

نجویی همه ژرف کردار من

#65

گنهکار دانی مرا بی‌گناه

✦

نخواهی به گفتار کردن نگاه

#66

کجا داد و بیداد نزدت یکیست

✦

جز از کینه گستردنت رای نیست

#67

گزین کن ز گردان ایران سران

✦

کسی کو گراید به گرز گران

#68

همیدون من از لشکر خویش مرد

✦

گزینم چو باید ز بهر نبرد

#69

همه یک به دیگر فراز آوریم

✦

سران را ز سر سوی گاز آوریم

#70

همیدون من و تو به آوردگاه

✦

بگردیم یک با دگر کینه‌خواه

#71

مگر بیگناهان ز خون ریختن

✦

به آسایش آیند ز آویختن

#72

کسی کش گنهکار داری همی

✦

وز او بر دل آزار داری همی

#73

به پیش تو آرم به روز نبرد

✦

ببایدت پیمان یکی نیز کرد

#74

که بر ما تو گر دست یابی به خون

✦

شود بخت گردان ترکان نگون

#75

نیازاری از بن سپاه مرا

✦

نسوزی بر و بوم و گاه مرا

#76

گذرشان دهی تا به توران شوند

✦

کمین را نسازی بر ایشان کمند

#77

وگر من شوم بر تو پیروزگر

✦

دهد مر مرا اختر نیک بر

#78

نسازم به ایرانیان بر کمین

✦

نگیریم خشم و نجوییم کین

#79

سوی شهر ایران دهم راهشان

✦

گذارم یکایک سوی شاهشان

#80

از ایشان نگردد یکی کاسته

✦

شوند ایمن از جان وز خواسته

#81

ور ایدونک زین سان نجویی نبرد

✦

دگرگونه خواهی همی کار کرد

#82

به انبوه جویی همی کارزار

✦

سپه را سراسر به جنگ اند آر

#83

هر آن خون که آید به کین ریخته

✦

تو باشی بدان گیتی آویخته

#84

ببست از بر نامه بر بند را

✦

بخواند آن گرانمایه فرزند را

#85

پسر بد مر او را سر انجمن

✦

یکی نام رویین و رویینه تن

#86

بدو گفت نزدیک گودرز شو

✦

سخن گوی هشیار و پاسخ شنو

#87

چو رویین برفت از در نامور

✦

فرستاده با ده سوار دگر

#88

بیامد خردمند روشن‌روان

✦

دمان تا سراپردهٔ پهلوان

#89

چو رویین پیران به درگه رسید

✦

سوی پهلوان سپه کس دوید

#90

فرستاده را خواند پس پهلوان

✦

دمان از پس پرده آمد جوان

#91

بیامد چو گودرز را دید دست

✦

به کش کرد و سر پیش بنهاد پست

#92

سپهدار بر جست و او را چو دود

✦

به آغوش تنگ اندر آورد زود

#93

ز پیران بپرسید وز لشکرش

✦

ز گردان وز شاه وز کشورش

#94

خردمند رویین پس آن نامه پیش

✦

بیاورد و بگزارد پیغام خویش

#95

دبیر آمد و نامه برخواند زود

✦

به گودرز گفت آنچ در نامه بود

#96

چو نامه به گودرز برخواندند

✦

همه نامداران فرو ماندند

#97

ز بس چرب‌گفتار وز پند خوب

✦

نمودن بدو راه و پیوند خوب

#98

خردمند پیران که در نامه یاد

✦

چه آورد وز پند نیکو چه داد

#99

به رویین چنین گفت پس پهلوان

✦

که‌ای پور سالار و فرخ جوان

#100

تو مهمان ما بود باید نخست

✦

پس این پاسخ نامه بایدت جست

#101

سراپردهٔ نو بپرداختند

✦

نشستنگه خسروی ساختند

#102

به دیبای رومی بیاراستند

✦

خورش ها و رامشگران خواستند

#103

پراندیشه گشته دل پهلوان

✦

نبشته ابا رای‌زن موبدان

#104

همی پاسخ نامه آراستند

✦

سخن هرچ نیکوتر آن خواستند

#105

به یک هفته گودرز با رود و می

✦

همی نامه را پاسخ افگند پی

#106

ز بالا چو خورشید گیتی فروز

✦

بگشتی سپهبد گه نیم‌روز

#107

می و رود و مجلس بیاراستی

✦

فرستاده را پیش خود خواستی

#108

چو یک هفته بگذشت هشتم پگاه

✦

نویسنده را خواند سالار شاه

#109

بفرمود تا نامه پاسخ نوشت

✦

درختی به نوی به کینه بکشت

داستان دوازده رخ

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما