بخش ۱۷ - پیغام افراسیاب به پیران: سوگند کشتن کیخسرو، فرمان کشتار گودرز و زاری نهانی پیران

#1

به شبگیر چون تاج بر سر نهاد

✦

همانگه فرستاده را در گشاد

#2

بفرمود تا بازگردد به جای

✦

سوی نامور بندهٔ کدخدای

#3

چنین پاسخ آورد کو را بگوی

✦

که ای مهربان نیکدل راستگوی

#4

تو تا زادی از مادر پاکتن

✦

سرافراز بودی به هر انجمن

#5

ترا بیشتر نزد من دستگاه

✦

توی برتر از پهلوانان به جاه

#6

همیشه یکی جوشنی پیش من

✦

سپر کرده جان و فدی کرده تن

#7

همیدون به هر کار با گنج خویش

✦

گزیده ز بهر منی رنج خویش

#8

تو بردی ز چین تا به ایران سپاه

✦

تو کردی دل و بخت دشمن سیاه

#9

نبیند سپه چون تو سالار نیز

✦

نبندد کمر چون تو هشیار نیز

#10

ز تور و پشنگ ار دراید به مهر

✦

چو تو پهلوان نیز نارد سپهر

#11

نخست آنک گفتی من از انجمن

✦

گنهکار دارم همی خویشتن

#12

که کیخسرو آمد ز توران زمین

✦

به ایران و با ما بگسترد کین

#13

بدین من که شاهم نیازرده‌ام

✦

به دل هرگز این یاد ناورده‌ام

#14

نباید که باشی بدین تنگدل

✦

ز تیمار یابد ترا زنگ دل

#15

که آن بودنی بود از کردگار

✦

نیامد بدین بد کس آموزگار

#16

که کیخسرو از من نگیرد فروغ

✦

نبیره مخوانش که باشد دروغ

#17

نباشم همیدون من او را نیا

✦

نجویم همی ز این سخن کیمیا

#18

بدین کار او کس گنهکار نیست

✦

مرا با جهاندار پیکار نیست

#19

چنین بود و این بودنی کار بود

✦

مرا از تو در دل چه آزار بود

#20

و دیگر که گفتی ز کار سپاه

✦

ز گردیدن تیره خورشید و ماه

#21

همیشه چنینست کار نبرد

✦

ز هر سو همی گردد این تیره گرد

#22

گهی برکشد تا به خورشید سر

✦

گهی اندر آرد ز خورشید بر

#23

به یکسان نگردد سپهر بلند

✦

گهی شاد دارد گهی مستمند

#24

گهی با می و رود و رامشگران

✦

گهی با غم و گُرم و با اندهان

#25

تو دل را بدین درد خسته مدار

✦

روان را بدین کار بسته مدار

#26

سخن گفتن کشتگان گشت خواب

✦

ز کین برادر تو سر برمتاب

#27

دلی کو ز درد برادر شخود

✦

علاج پزشکان نداردش سود

#28

سه دیگر که گفتی که خسرو پگاه

✦

به جنگ اندر آید همی با سپاه

#29

مبیناد چشم کس آن روزگار

✦

که او پیشدستی نماید به کار

#30

که من خود بر آنم کز ایدر سپاه

✦

از آن سوی جیحون گذارم به راه

#31

نه گودرز مانم نه خسرو نه طوس

✦

نه گاه و نه تاج و نه بوق و نه کوس

#32

به ایران از آن گونه رانم سپاه

✦

کزان پس نبیند کسی تاج و گاه

#33

به کیخسرو این پس نمانم جهان

✦

به سر بر فرود آیمش ناگهان

#34

به خنجر از آن سان ببرم سرش

✦

که گرید بدو لشکر و کشورش

#35

مگر کآسمانی دگرگونه کار

✦

فراز آید از گردش روزگار

#36

ترا ای جهاندیدهٔ سرافراز

✦

نکردست یزدان به چیزی نیاز

#37

ز مردان وز گنج و نیروی دست

✦

همه ایزدی هرچ بایدت هست

#38

یکی نامور لشکری ده هزار

✦

دلیر و خردمند و گرد و سوار

#39

فرستادم اینک به نزدیک تو

✦

که روشن کند جان تاریک تو

#40

از ایرانیان ده وز اینها یکی

✦

به چشم یکی ده سوار اندکی

#41

چو لشکر به نزد تو آید مپای

✦

سر و تاج گودرز بگسل ز جای

#42

همان کوه کو کرده دارد حصار

✦

به اسبان جنگی ز پا اندر آر

#43

مکش دست از ایشان به خون ریختن

✦

تو پیروز باشی به آویختن

#44

ممان زنده ز ایشان به گیتی کسی

✦

که نزد تو آید از ایشان بسی

#45

فرستاده بشنید پیغام شاه

✦

بیامد بر پهلوان سپاه

#46

به پیش اندر آمد به سان شمن

✦

خمیده چو از بار شاخ سمن

#47

به پیران رسانید پیغام شاه

✦

وز آن نامداران جنگی سپاه

#48

چو بشنید پیران سپه را بخواند

✦

فرستاده چون این سخن باز راند

#49

سپه را سراسر همه داد دل

✦

که از غم بباشید آزاد دل

#50

نهانی روانش پر از درد بود

✦

پر از خون دل و بخت برگرد بود

#51

که از هر سوی لشکر شهریار

✦

همی کاسته دید در کارزار

#52

هم از شاه خسرو دلش بود تنگ

✦

بترسید کآید یکایک به جنگ

#53

به یزدان چنین گفت کای کردگار

✦

چه مایه شگفت اندر این روزگار

#54

که را برکشیدی تو افگنده نیست

✦

جز از تو جهاندار دارنده نیست

#55

به خسرو نگر تا جز از کردگار

✦

که دانست کآید یکی شهریار

#56

نگه کن بدین کار گردنده دهر

✦

مر آن را که از خویشتن کرد بهر

#57

برآرد گل تازه از خار خشک

✦

شود خاک با بخت بیدار مشک

#58

شگفتی‌تر آنک از پی آز مرد

✦

همیشه دل خویش دارد به درد

#59

میان نیا و نبیره دو شاه

✦

ندانم چرا باید این کینه‌گاه

#60

دو شاه و دو کشور چنین جنگجوی

✦

دو لشکر به روی اندر آورده روی

#61

چه گویی سرانجام این کارزار

✦

که را برکشد گردش روزگار

#62

پس آنگه به یزدان بنالید زار

✦

که ای روشن دادگر کردگار

#63

گر افراسیاب اندر این کینه‌گاه

✦

ابا نامداران توران سپاه

#64

بدین رزمگه کشته خواهد شدن

✦

سربخت ما گشته خواهد شدن

#65

چو کیخسرو آید ز ایران به کین

✦

بدو بازگردد سراسر زمین

#66

روا باشد ار خسته در جوشنم

✦

برآرد روان کردگار از تنم

#67

مبیناد هرگز جهانبین من

✦

گرفته کسی راه و آیین من

#68

که را گردش روز با کام نیست

✦

ورا زندگانی و مرگش یکیست

#69

وز آن پس ز ایران سپه کرنای

✦

برآمد دم بوق و هندی درای

داستان دوازده رخ

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما