بخش ۲ - بازگشت ننگین افراسیاب به خلخ، شورای جنگ و گسیل شیده به خوارزم و پیران به ایران
#1
دل شاه ترکان چنان کم شنود
✦
همیشه به رنج از پی آز بود
#2
از آن پس که برگشت زان رزمگاه
✦
که رستم بر او کرد گیتی سیاه
#3
بشد تازیان تا به خلخ رسید
✦
به ننگ از کیان شد سرش ناپدید
#4
به کاخ اندر آمد پر آزار دل
✦
ابا کاردانان هشیاردل
#5
چو پیران و گرسیوز رهنمون
✦
قراخان و چون شیده و گرسیون
#6
بر ایشان همه داستان برگشاد
✦
گذشته سخنها همه کرد یاد
#7
که تا برنهادم به شاهی کلاه
✦
مرا گشت خورشید و تابنده ماه
#8
مرا بود بر مهتران دسترس
✦
عنان مرا برنتابید کس
#9
ز هنگام رزم منوچهر باز
✦
نبد دست ایران به توران دراز
#10
شبیخون کند تا در خان من
✦
از ایران بیازند بر جان من
#11
دلاور شد آن مردم نادلیر
✦
گوزن اندر آمد به بالین شیر
#12
بر این کینه گر کار سازیم زود
✦
وگرنه برآرند زین مرز دود
#13
سزد گر کنون گرد این کشورم
✦
سراسر فرستادگان گسترم
#14
ز ترکان واز چین هزاران هزار
✦
کمربستگان از در کارزار
#15
بیاریم بر گرد ایران سپاه
✦
بسازیم هر سو یکی رزمگاه
#16
همه موبدان رای هشیار خویش
✦
نهادند با گفت سالار خویش
#17
که ما را ز جیحون بباید گذشت
✦
زدن کوس شاهی بر آن پهن دشت
#18
به آموی لشکرگهی ساختن
✦
شب و روز ناسودن از تاختن
#19
که آن جای جنگست و خون ریختن
✦
چه با گیو و با رستم آویختن
#20
سرافراز گردان گیرنده شهر
✦
همه تیغ کین آب داده به زهر
#21
چو افراسیاب آن سخنها شنود
✦
برافروخت از بخت و شادی نمود
#22
ابر پهلوانان و بر موبدان
✦
بکرد آفرینی به رسم ردان
#23
نویسندهٔ نامه را پیش خواند
✦
سخنهای بایسته چندی براند
#24
فرستادگان خواست از انجمن
✦
به نزدیک فغفور و شاه ختن
#25
فرستاد نامه به هر کشوری
✦
به هر نامداری و هر مهتری
#26
سپه خواست کاندیشهٔ جنگ داشت
✦
ز بیژن بدان گونه دل تنگ داشت
#27
دو هفته برآمد ز چین و ختن
✦
ز هر کشوری شد سپاه انجمن
#28
چو دریای جوشان زمین بردمید
✦
چنان شد که کس روز روشن ندید
#29
گله هرچ بودش ز اسبان یله
✦
به شهر اندر آورد یکسر گله
#30
همان گنجها کز گه تور باز
✦
پدر بر پسربر همی داشت راز
#31
سر بدره‌ها را گشادن گرفت
✦
شب و روز دینار دادن گرفت
#32
چو لشکر سراسر شد آراسته
✦
بدان بی‌نیازی شد از خواسته
#33
ز گردان گزین کرد پنجه هزار
✦
همه رزم‌جویان سازنده کار
#34
به شیده که بودش نبرده پسر
✦
ز گردان جنگی برآورده سر
#35
بدو گفت کین لشکر سرفراز
✦
سپردم ترا راه خوارزم ساز
#36
نگهبان آن مرز خوارزم باش
✦
همیشه کمربستهٔ رزم باش
#37
دگر پنجه از نامداران چین
✦
بفرمود تا کرد پیران گزین
#38
بدو گفت تا شهر ایران برو
✦
ممان رخت و مه تخت سالار نو
#39
در آشتی هیچ گونه مجوی
✦
سخن جز به جنگ و به کینه مگوی
#40
کسی کو برد آب و آتش بهم
✦
ابر هر دوان کرده باشد ستم
#41
دو پر مایه بیدار و دو پهلوان
✦
یکی پیر و باهوش و دیگر جوان
#42
برفتند با پند افراسیاب
✦
به آرام پیر و جوان بر شتاب
#43
ابا ترگ زرین و کوپال و تیغ
✦
خروشان به کردار غرنده میغ
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.