بخش ۱۶ - پیام پیران به افراسیاب: گزارش مرگ هومان و نستیهن و درخواست آمدن شاه به کین
#1
از اسبان گله هرچ شایسته بود
✦
ز هر سو به لشکرگه آورد زود
#2
پیاده همه کرد یکسر سوار
✦
دو اسبه سوار از پس کارزار
#3
سر گنجهای کهن برگشاد
✦
به دینار دادن دل اندر نهاد
#4
چو این کرده شد نزد افراسیاب
✦
نوندی برافگند هنگام خواب
#5
فرستاده‌ای با هش و رای پیر
✦
سخن‌گوی و گرد و سوار و دبیر
#6
که رو شاه توران سپه را بگوی
✦
که ای دادگر خسرو نامجوی
#7
کز آنگه که چرخ سپهر بلند
✦
بگشت از بر تیره خاک نژند
#8
چو تو شاه بر گاه ننشست نیز
✦
به کس نام شاهی نپیوست نیز
#9
نه زیبا بود جز تو مر تخت را
✦
کلاه و کمر بستن و بخت را
#10
از آن کس برآرد جهاندار گرد
✦
که پیش تو آید به روز نبرد
#11
یکی بنده‌ام من گنهکار تو
✦
کشیده سر از جان بیدار تو
#12
ز کیخسرو از من بیازرد شاه
✦
جز این خویشتن را ندانم گناه
#13
که این ایزدی بود بود آنچ بود
✦
ندارد ز گفتار بسیار سود
#14
اگر نیز بیند مرا ز این گناه
✦
کند گردن آزاد و آید به راه
#15
رسانم من اکنون به شاه آگهی
✦
که گردون چه آورد پیش رهی
#16
کشیدم به کوه کنابد سپاه
✦
به ایرانیان بر ببستیم راه
#17
وز آن سو بیامد سپاهی گران
✦
سپهدار گودرز و با او سران
#18
کز ایران ز گاه منوچهر شاه
✦
فزون زان نیامد به توران سپاه
#19
به زیبد یکی جایگه ساختند
✦
سپه را در آن کوه بنشاختند
#20
سپه را سه روز و سه شب چون پلنگ
✦
به روی اندر آورده بد روی تنگ
#21
نجستیم رزم اندر آن کینه‌گاه
✦
که آید مگر سوی هامون سپاه
#22
نیامد سپاهش از آن که برون
✦
سر پهلوانان ما شد نگون
#23
سپهدار ایران نیامد ستوه
✦
به هامون نیاورد لشکر ز کوه
#24
برادر جهاندار هومان من
✦
به کینه بجوشید از این انجمن
#25
به ایران سپه شد که جوید نبرد
✦
ندانم چه آمد بر آن شیرمرد
#26
بیامد به کین جستنش پور گیو
✦
بگردید با گرد هومان نیو
#27
ابر دست چون بیژنی کشته شد
✦
سر من ز تیمار او گشته شد
#28
که دانست هرگز که سرو بلند
✦
به باغ از گیا یافت خواهد گزند
#29
دل نامداران همه بر شکست
✦
همه شادمانی شد از درد پست
#30
و دیگر چو نستیهن نامدار
✦
ابا ده هزار آزموده سوار
#31
برفت از بر من سپیده دمان
✦
همان بیژنش کند سر در زمان
#32
من از درد دل برکشیدم سپاه
✦
غریوان برفتم به آوردگاه
#33
یکی رزم تا شب برآمد ز کوه
✦
بکردیم یک با دگر همگروه
#34
چو نهصد تن از نامداران شاه
✦
سر از تن جدا شد بر این رزمگاه
#35
دو بهره ز گردان این انجمن
✦
دل از درد خسته به شمشیر تن
#36
به ما بر شده چیره ایرانیان
✦
به کینه همه پاک بسته میان
#37
بترسم همی زانک گردان سپهر
✦
بخواهد بریدن ز ما پاک مهر
#38
وز آن پس شنیدم یکی بدخبر
✦
کز آن نیز برگشتم آسیمه سر
#39
که کیخسرو آید همی با سپاه
✦
به پشت سپهبد بدین رزمگاه
#40
گر ایدونک گردد درست این خبر
✦
که خسرو کند سوی ما بر گذر
#41
جهاندار داند که من با سپاه
✦
نیارم شدن پیش او کینه‌خواه
#42
مگر شاه با لشکر کینه‌جوی
✦
نهد سوی ایران بدین کینه روی
#43
بگرداند این بد ز تورانیان
✦
ببندد به کینه کمر بر میان
#44
که گر جان ما را ز ایران سپاه
✦
بد آید نباشد کسی کینه‌خواه
#45
فرستاده چون گفت پیران شنید
✦
به کردار باد دمان بردمید
#46
نشست از بر بادپای سمند
✦
به کردار آتش هیونی بلند
#47
بشد تا به نزدیک افراسیاب
✦
نه دم زد به ره بر نه آرام و خواب
#48
به نزدیک شاه اندر آمد چو باد
✦
ببوسید تخت و پیامش بداد
#49
چو بشنید گفتار پیران به درد
✦
دلش گشت پرخون و رخساره زرد
#50
شد از کار آن کشتگان خسته‌دل
✦
بدان درد بنهاد پیوسته دل
#51
وز آن نیز کز دشمنان لشکرش
✦
گریزان و ویران شده کشورش
#52
ز هر سو پلنگ اندر آورده چنگ
✦
بر او بر جهان گشته تاریک و تنگ
#53
چو گفتار پیران از آن سان شنید
✦
سپه را همه پای برجای دید
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.