✦

دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان دوازده رخ

❖

56 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۱۱ - شبیخون سپیده‌دم نستیهن، کشته شدنش به گرز بیژن و سوگ پیران بر برادر

دو بهره چو از تیره شب درگذشت

✦

ز جوش سواران بجوشید دشت

گرفتند ترکان همه تاختن

✦

بدان تاختن گردن افراختن

چو نستیهن آن لشکر کینه‌خواه

✦

بیاورد نزدیک ایران سپاه

سپیده‌دمان تا بدانجا رسید

✦

چو از دیده گه دیده‌بانش بدید

چو کارآگهان آگهی یافتند

✦

سبک سوی گودرز بشتافتند

که آمد سپاهی چو کوه روان

✦

که گویی ندارند گویا زبان

بر آن سان که رسم شبیخون بود

✦

سپهدار داند که آن چون بود

به لشکر بفرمود پس پهلوان

✦

که بیدار باشید و روشن‌روان

بخواند آن زمان بیژن گیو را

✦

ابا تیغ‌زن لشکر نیو را

#10

بدو گفت نیک اختر و کام تو

✦

شکسته دل دشمن از نام تو

#11

ببر هرک باید ز گردان من

✦

از این نامداران و مردان من

#12

پذیره شو این تاختن را چو شیر

✦

سپاه اندر آور به مردی به زیر

#13

گزین کرد بیژن ز لشکر سوار

✦

دلیران و پرخاشجویان هزار

#14

رسیدند پس یک به دیگر فراز

✦

دو لشکر پر از کینه و رزمساز

#15

همه گُرزها برکشیدند پاک

✦

یکی ابر بست از بر تیره خاک

#16

فرود آمد از کوه ابر سیاه

✦

بپوشید دیدار توران سپاه

#17

سپهدار چون گرد تیره بدید

✦

کزو لشکر ترک شد ناپدید

#18

کمانها بفرمود کردن به زه

✦

برآمد خروش از مهان و ز که

#19

چو بیژن به نستیهن اندر رسید

✦

درفش سر ویسگان را بدید

#20

هوا سر به سر گشته زنگارگون

✦

زمین شد به کردار دریای خون

#21

ز ترکان دو بهره فتاده نگون

✦

به زیر پی اسب غرقه به خون

#22

یکی تیر بر اسب نستیهنا

✦

رسید از گشاد و بر بیژنا

#23

ز درد اندر آمد تگاور به روی

✦

رسید اندر او بیژن جنگجوی

#24

عمودی بزد بر سر ترگ‌دار

✦

تهی ماند از او مغز و برگشت کار

#25

چنین گفت بیژن به ایرانیان

✦

که هر کو ببندد کمر بر میان

#26

بجز گُرز و شمشیر گیرد به دست

✦

کمان بر سرش بر کنم پاک پست

#27

که ترکان به دیدن پری چهره‌اند

✦

به جنگ از هنر پاک بی‌بهره‌اند

#28

دلیری گرفتند کنداوران

✦

کشیدند لشکر پرندآوران

#29

چو پیلان همه دشت بر یکدگر

✦

فگنده ز تنها جدا مانده سر

#30

از آن رزمگه تا به توران سپاه

✦

دمان از پس اندر گرفتند راه

#31

چو پیران ندید آن زمان با سپاه

✦

برادر بدو گشت گیتی سیاه

#32

به کارآگهان گفت ز این رزمگاه

✦

هیونی بتازد به آوردگاه

#33

که آرد نشانی ز نستیهنم

✦

وگرنه دو دیده ز سر برکنم

#34

هیونی برون تاختند آن زمان

✦

برفت و بدید و بیامد دمان

#35

که نستیهن آنک بدان رزمگاه

✦

ابا نامداران توران سپاه

#36

بریده سرافگنده بر سان پیل

✦

تن از گُرز خسته به کردار نیل

#37

چو بشنید پیران برآمد به جوش

✦

نماند آن زمان با سپهدار هوش

#38

همی کند موی و همی ریخت آب

✦

از او دور شد خورد و آرام و خواب

#39

بزد دست و بدرید رومی قبای

✦

برآمد خروشیدن های های

#40

همی گفت کای کردگار جهان

✦

همانا که با تو بدستم نهان

#41

که بگسست از بازوان زور من

✦

چنین تیره شد اختر و هور من

#42

دریغ آن هژبر افگن گردگیر

✦

جوان دلاور سوار هژیر

#43

گرامی برادر جهانبان من

✦

سر ویسگان گرد هومان من

#44

چو نستیهن آن شیر شرزه به جنگ

✦

که روباه بودی به جنگش پلنگ

#45

کرا یابم اکنون بدین رزمگاه

✦

به جنگ اندر آورد باید سپاه

#46

بزد نای رویین و بربست کوس

✦

هوا نیلگون شد زمین آبنوس

#47

ز کوه کنابد برون شد سپاه

✦

بشد روشنایی ز خورشید و ماه

#48

سپهدار ایران بزد کرنای

✦

سپاه اندر آورد و بگرفت جای

#49

میان سپه کاویانی درفش

✦

به پیش اندرون تیغهای بنفش

#50

همه نامداران پرخاشخر

✦

ابا نیزه و گُرزهٔ گاوسر

#51

سپیده‌دمان اندر آمد سپاه

✦

به پیکار تا گشت گیتی سیاه

#52

برفتند زان پس به بنگاه خویش

✦

به خیمه شد این، آن به خرگاه خویش

#53

سپهدار ایران به زیبد رسید

✦

از اندیشه کردن دلش بردمید

#54

همی گفت کامروز رزمی گران

✦

بکردیم و کشتیم از ایشان سران

#55

گمانی برم زانک پیران کنون

✦

دواند سوی شاه ترکان هیون

#56

وز او یار خواهد به جنگ سپاه

✦

رسانم کنون آگهی من به شاه

داستان دوازده رخ

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما