🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان دوازده رخ

❖
56 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۱ - شبیخون سپیده‌دم نستیهن، کشته شدنش به گرز بیژن و سوگ پیران بر برادر
چون دو بهره از تیرگی شب سپری گشت و دشت از خروش سواران تورانی به جوش آمد، سپاه کینه‌خواه توران به فرماندهی نستیهن بر طبل نبرد کوبید تا شبیخونی سهمگین بر لشکرگاه ایران فرود آورد. اما دیده‌بانان هوشیار ایرانی در سپیده‌دم، حرکت آن کوه روان و سپاه بی‌شمار را دیدند و شتابان خبر به گودرز کشواد رساندند.

گودرز پهلوان بلافاصله بیژن گیو را فراخواند و او را نوید پیروزی داد و فرمود تا از میان نخبگان رزم‌آور، هزار سوار گردکش نبردآزما برگزیند و پیشباز آن تاختن شتابد. بیژن شیردل، دلیران را برگزید و پیش تاخت. در میان غبار نبرد و ابری سیاه که از کوهسار برآمد و دیدگاه‌ها را پوشاند، بیژن درفش نامدار خاندان ویسه را بازشناخت که در دست نستیهن می‌درخشانید.

بیژن با کمانی کشیده، تیری بر اسب نستیهن بارش داد؛ اسب از درد به زانو درآمد و پیش از آنکه پهلوان تورانی به خود آید، بیژن چون صاعقه بر سر او فرود آمد و عمود گران بر ترگ او کوبید، چنان‌که مغز نستیهن بر خاک ریخت و زندگی‌اش پایان یافت. بیژن بانگ بر ایرانیان زد که دست از تیر بکشند و تنها با تیغ و گرز بر تورانیان پری‌چهره اما تهی از هنر رزم بتازند. ایرانیان چون پیلان مست بر دشمن تاختند و لشکریان توران را تا پیشگاه کارزار فراری دادند.

چون پیران ویسه دید برادرش نستیهن به لشکرگاه بازنگشته، گیتی در چشمش تیره گشت. او پیاده‌ای چابک روانه میدان ساخت تا نشانی از برادر آورد. قاصد شتابان رفت و پیکر بی‌جان نستیهن را یافت که چون پیل کشته شده و تنش از ضربات گرز به رنگ نیل درآمد به خاک افتاده بود. چون خبر به پیران رسید، هوش از سرش پرید؛ جامه رومی بر تن بدرید، موی برکند و اشک خونین از دیده بارید و بر سرنوشت تلخ خویش و فقدان آن شیرپیکر گریست.

پس از آن، پیران نای رویین بزد و طبل جنگ بربست و سپاه توران را از کوه گنابد به دشت نبرد سرازیر ساخت. در آن سو، گودرز نیز درفش کاویانی برافراشت و ایرانیان با گرزهای گاوسر و تیغ‌های بنفش وارد پیکاری پایاپای شدند که از سپیده‌دم تا شامگاه به طول انجامید. چون تاریکی شب فرارسید، دو سپاه به خرگاه‌های خویش بازگشتند و گودرز فرزانه در زیبد اندیشید که پیران بی‌گمان از افراسیاب یاری خواهد خواست، پس باید هرچه زودتر پیام فتح و گزارش رزم را به نزد کی‌خسرو شهریار ایران بفرستد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: