🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان دوازده رخ

❖
105 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴ - پیام گودرز به پیران از زبان گیو، رد شرط‌ها به فرمان افراسیاب و صف‌آرایی در کنابد
چون سپاه دلاور ایران به فرمان پادشاه خویش کی‌خسرو منزل به منزل بی‌هیچ رنج و گزندی به مرز توران رسید، سپهدار گودرز کشوادگان در زیبد فرود آمد. او از میان پهلوانان، ده هزار مرد خردورز، کارآزموده و سخن‌دان را برگزید و آن‌گاه فرزند رزم‌آورش گیو را به حضور فراخواند تا پیام سرنوشت‌ساز شاه را به او سپارد. گودرز به گیو فرمود: «این لشکر گران‌سنگ را برگیر و به نزد پیران ویسه برو. به او بگو که کینه‌توزی و ستم تورانیان از پیمان‌شکنی سلم و تور در حق ایرج پاک‌نهاد آغاز شد و با ریخته شدن خون مظلومانه سیاوش به اوج رسید. با این همه، پادشاه ایران نیکی‌ها و خردورزی‌های گذشته تو را فراموش نکرده است. اگر می‌خواهی جان خویش، دودمانت و شهر و بوم توران را از تیغ کین‌خواهی ما برهانی، باید قاتلان سیاوش را چون سگان دربند کنی و نزد ما فرستی، سلاح‌ها، گنجینه‌ها و اموالی را که به بیداد گرد آورده‌ای بازگردانی، و فرزند برگزیده و دو برادرت را به عنوان گروگان پیمان به اردوی من بسپاری. آن‌گاه یا به درگاه کی‌خسرو پناه بر و در سایه فرّ او بزی یا تخت خویش به چاج ببر. اما اگر راه جنگ پیش گیری، تیغ ما را تاب نخواهی آورد.»

گیو پیام پدر را نیوشید و شتابان به سوی بلخ و ویسه‌گرد شتافت. پیران که با دوازده هزار سوار در ویسه‌گرد مسکن داشت، با آگاهی از آمدن گیو، لشکریانش را حرکت داد و بر کرانه رود جیحون فرود آمد. دو هفته تمام میان گیو و پیران پیام‌ها و سخن‌ها رد و بدل شد و پیران که در دل از نبرد بیمناک بود، در صلح و خویشتن‌داری می‌کوشید. اما در نهان، قاصدی تیزرو به نزد افراسیاب فرستاد و او را از پیام سنگین گودرز آگاه کرد. افراسیاب از شنیدن شرط‌های گودرز سخت برافروخت و کینه‌ای دیرینه بر دل گرفت؛ پس سی هزار سوار جنگجو و خون‌ریز به یاری پیران فرستاد و قاطعانه فرمان داد که هیچ‌یک از پهلوانان ایران—از گودرز و گیو گرفته تا فرهاد و گرگین و روهام—نباید زنده بمانند.

با رسیدن این سپاه کمکی عظیم، خوی و اندیشه پیران دگرگون شد؛ غرور بر جانش نشست و مهر از دلش رخت بربست. او گیو را فراخواند و پاسخ داد: «به گودرز بگو که فرزانگان هرگز چنین شرط‌های خامی را نخواهند پذیرفت. من هرگز فرزند و برادرانم را گروگان نخواهم داد و سلاح و سپاه خویش را تسلیم نخواهم کرد؛ چرا که مرگ برای من بس والاتر از زندگی در بندگی و خواری است! پلنگ نیز چو با شیر درافتد، خون خویش را بر ننگ ترجیح می‌دهد.» گیو با شنیدن این پاسخ تند و جنگ‌جویانه به سوی اردوی ایران بازگشت. پیران نیز بی‌درنگ سپاه غران خویش را چون شیر ژیان به دنبال گیو به راه انداخت و بر دامنه‌های کوه کنابد خیمه زد تا صحنه برای نبردی خونین و سرنوشت‌ساز میان دو کشور آماده گردد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: