#1
چو بهری ز تیره شب اندر چمید
✦
کی نامور پیش چشمه رسید
“As a portion of the dark night passed away, the renowned King reached the spring.”
#2
بر آن آب روشن سر و تن بِشُست
✦
همی خواند اندر نهان زَند و اَُست
“In that clear water he washed his head and body, silently reciting holy verses of the Zand and Avesta.”
#3
چنین گفت با نامور بخردان
✦
که باشید پدرود تا جاودان
“He spoke thus to the noble wise men: 'Be farewell unto eternity!'”
#4
کنون چون برآرد سنان آفتاب
✦
مبینید دیگر مرا جز به خواب
“'Now when the sun raises its golden spear, you shall see me no more except in dreams.'”
#5
شما بازگردید ز این ریگ خشک
✦
مباشید اگر بارد از ابر مشک
“'Return from these dry sands; linger not here, even if musk were to rain from the clouds.'”
#6
ز کوه اندر آید یکی باد سخت
✦
کجا بشکند شاخ و برگ درخت
“'A violent gale will sweep down from the mountain, snapping the branches and leaves of trees.'”
#7
ببارد بسی برف ز ابر سیاه
✦
شما سوی ایران نیابید راه
“'Heavy snow will fall from dark clouds, and you will find no path back to Iran.'”
#8
سر مهتران زآن سخن شد گران
✦
بخفتند با درد کنداواران
“The hearts of the leaders grew heavy at those words, and they fell asleep in the grief of mighty heroes.”
#9
چو از کوه خورشید سر برکشید
✦
ز چشم مهان شاه شد ناپدید
“When the sun crested the mountain peak, the King vanished from the eyes of the nobles.”
#10
ببودند ز آن جایگه شاه‌جوی
✦
به ریگ بیابان نهادند روی
“They searched for the King in that place, setting their faces across the desert sand.”
#11
ز خسرو ندیدند جایی نشان
✦
ز ره بازگشتند چون بیهشان
“They found no trace of Khosrow anywhere; they returned from the path like men bereft of sense.”
#12
همه تنگ‌دل گشته و تافته
✦
سپرده زمین شاه نایافته
“All were heart-stricken and tormented, having traversed the land without finding the King.”
#13
خروشان بدان چشمه بازآمدند
✦
پر از غم دل و با گداز آمدند
“Wailing, they returned to that spring, hearts filled with sorrow and melting grief.”
#14
بر آن آب هر کس که آمد فرود
✦
همی داد شاه جهان را درود
“As each descended to the water, he offered blessings to the King of the World.”
#15
فریبرز گفت آنچه خسرو بگفت
✦
که با جان پاکش خرد باد جفت
“Fariburz repeated what Khosrow had commanded, praying that wisdom remain paired with his pure soul.”
#16
چو آسوده باشیم و چیزی خوریم
✦
یک امشب از این چشمه برنگذریم
“'Once we have rested and eaten, tonight let us not pass beyond this spring.'”
#17
زمین گرم و نرم است و روشن هوا
✦
بدین رنجگی نیست رفتن روا
“'The ground is warm and soft and the air clear; in such fatigue, continuing the journey is not wise.'”
#18
بر آن چشمه یکسر فرود آمدند
✦
ز خسرو بسی داستانها زدند
“They all dismounted by the spring and recounted many stories of Khosrow.”
#19
که چونین شگفتی نبیند کسی
✦
وگر در زمانه بماند بسی
“Saying: 'No man beholds such a wonder, though he remain long in this world.'”
#20
کز این رفتن شاه نادیده‌ایم
✦
ز گردنکشان نیز نشنیده‌ایم
“'For we have never witnessed such a departure of a king, nor heard of it from ancient conquerors.'”
#21
دریغ آن بلند اختر و رای او
✦
بزرگی و دیدار و بالای او
“'Alas for his sublime fortune and wisdom, his grandeur, his countenance, and his stature!'”
#22
خردمند از این کار خندان شود
✦
که زنده کسی پیش یزدان شود
“'A wise man would rejoice at this marvel: that a living man should enter into the presence of God!'”
#23
که داند به گیتی که او را چه بود
✦
چه گوییم و گوش که یارد شنود
“'Who in the world knows what befell him? What can we say, and whose ear could comprehend it?'”
#24
بدان نامداران چنین گفت گیو
✦
که هرگز چنین نشنود گوش نیو
“Giv spoke thus to those renowned heroes: 'Never has a brave warrior's ear heard the like.'”
#25
به مردی و بخشش به داد و هنر
✦
به دیدار و بالا و فر و گهر
“'In chivalry, generosity, justice, skill, appearance, stature, royal glory, and noble blood!'”
#26
به رزم اندرون پیل بد با سپاه
✦
به بزم اندرون ماه بد با کلاه
“'In battle he was a mighty elephant with the host; in feast, a radiant moon adorned with the crown.'”