#1
شهنشاه بر تخت زرین نشست
✦
یکی گُرزهٔ گاوپیکر به دست
“The King of kings sat upon his golden throne, clutching the ox-headed mace in his hand.”
#2
به یک دست او زال و رستم به هم
✦
چو پیل سرافراز و شیر دژم
“On one side of him stood Zal and Rostam together, like an exalted elephant and a fierce lion.”
#3
به دست دگر طوس و گودرز و گیو
✦
دگر بیژن گرد و رهام نیو
“On the other side stood Tus, Goudarz, and Gev, along with the brave Bizhan and the valiant Rohham.”
#4
نهاده همه چهر بر چشم شاه
✦
بدان تا چه گوید ز کار سپاه
“All had turned their faces toward the King's eyes, waiting to hear what he would command regarding the army.”
#5
به آواز گفت آن زمان شهریار
✦
که ای نامداران به روزگار
“Then the monarch raised his voice and said: 'O renowned champions of the age!'”
#6
هر آن کس که دارید راه و خرد
✦
بدانید کاین نیک و بد بگذرد
“'Whoever amongst you possesses path and wisdom, let him know that both good and evil shall pass away.'”
#7
همه رفتنی‌ایم و گیتی سپنچ
✦
چرا باید این درد و اندوه و رنج
“'We are all bound to depart, and the world is but a temporary inn; why then endure this pain, sorrow, and toil?'”
#8
ز هر دست خوبی فراز آوریم
✦
به دشمن بمانیم و خود بگذریم
“'With every effort we amass goodness, yet we leave it to the enemy and pass on ourselves.'”
#9
کنون گاو آن زیر چرم اندر است
✦
که پاداش و بادافره دیگرست
“'Now the cow lies skin-bound; reward and retribution belong to another realm.'”
#10
بترسید یکسر ز یزدان پاک
✦
مباشید ایمن بدین تیره خاک
“'Fear holy God entirely, and place no trust in this dark earth.'”
#11
که این روز بر ما همی بگذرد
✦
زمانه دم هر کسی بشمرد
“'For this day passes over us, and Time counts every man's breath.'”
#12
ز هوشنگ و جمشید و کاووس شاه
✦
که بودند با فر و تخت و کلاه
“'Consider Hushang, Jamshid, and King Kavus, who possessed divine radiance, throne, and crown.'”
#13
جز از نام از ایشان به گیتی نماند
✦
کسی نامهٔ رفتگان برنخواند
“'Naught remains of them in the world save their names; no one reads the codex of the departed.'”
#14
از ایشان بسی ناسپاسان بدند
✦
به فرجام زآن بد هراسان بدند
“'Among them were many who grew ungrateful, and in the end they recoiled in fear from their evil.'”
#15
چو ایشان همان من یکی بنده‌ام
✦
وگر چند با رنج کوشنده‌ام
“'I am but a servant like them, though I have striven with immense effort.'”
#16
بکوشیدم و رنج بردم بسی
✦
ندیدم که ایدر بماند کسی
“'I labored and suffered much toil, yet saw that no man abides here forever.'”
#17
کنون جان و دل ز این سرای سپنج
✦
بکندم سرآوردم این درد و رنج
“'Now I uproot my soul and heart from this transient hostelry, bringing an end to this pain and distress.'”
#18
کنون آنچه جستم همه یافتم
✦
ز تخت کیی روی برتافتم
“'All that I sought I have now attained, and I turn my face away from the Kianian throne.'”
#19
هر آن کس که در پیش من برد رنج
✦
ببخشم بدو هرچ خواهد ز گنج
“'Whoever endured hardship in my presence, I shall grant him whatever treasure he desires.'”
#20
ز کردار هر کس که دارم سپاس
✦
بگویم به یزدان نیکی‌شناس
“'I shall offer praise before God the Omniscient for the deeds of every man.'”
#21
به ایرانیان بخشم این خواسته
✦
سلیح و در گنج آراسته
“'I bestow these possessions, weapons, and adorned treasuries upon the Iranians.'”
#22
هر آن کس که هست از شما مهتری
✦
ببخشم به هر مهتری کشوری
“'To every chieftain among you, I shall grant a realm.'”
#23
همان بدره و برده و چارپای
✦
براندیشم آرم شمارش به جای
“'Likewise the coin-purses, captives, and livestock—I shall calculate and distribute all.'”
#24
ببخشم که من راه را ساختم
✦
وز این تیرگی دل بپرداختم
“'I grant these because I have prepared my path, and freed my heart from this darkness.'”
#25
شما دست شادی به خوردن برید
✦
به یک هفته ایدر چمید و چرید
“'Reach out your hands to feast and make merry; revel and roam here for a week.'”
#26
بخواهم که تا ز این سرای سپنج
✦
گذر یابم و دور مانم ز رنج
“'I desire to pass away from this transient hostelry and remain far removed from suffering.'”
#27
چو کیخسرو این پندها برگرفت
✦
بماندند گردان ایران شگفت
“When Kay Khosrow uttered these counsels, the Iranian heroes remained utterly amazed.”
#28
یکی گفت کاین شاه دیوانه شد
✦
خرد با دلش سخت بیگانه شد
“One whispered: 'This King has lost his mind; wisdom has grown alien to his heart!'”
#29
ندانم بر او بر چه خواهد رسید
✦
کجا خواهد این تاج و تخت آرمید
“'I know not what fate awaits him, or where this crown and throne shall come to rest.'”
#30
برفتند یکسر گروهاگروه
✦
همه دشت لشکر بد و راغ و کوه
“They departed in troops; the army filled the plains, foothills, and mountains.”
#31
غو نای و آوای مستان ز دشت
✦
تو گفتی همی از هوا برگذشت
“The sound of flutes and the voices of drunk revellers rose from the plain, as if soaring into the heavens.”
#32
ببودند یک هفته ز این گونه شاد
✦
کسی را نیامد غم و رنج یاد
“For a whole week they remained joyful in this manner; no one remembered sorrow or pain.”