✦

دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان دوازده رخ

❖

54 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۳۴ - خفتن لهاک و فرشیدورد در بیشه، کشته شدنشان به دست گستهم و نیایش زخمی بر سر چشمه

چو از دور لهاک و فرشیدورد

✦

گذشتند پویان ز دشت نبرد

به یک ساعت از هفت فرسنگ راه

✦

برفتند ایمن ز ایران سپاه

یکی بیشه دیدند و آب روان

✦

بدو اندرون سایهٔ کاروان

به بیشه درون مرغ و نخچیر و شیر

✦

درخت از بر و سبزه و آب زیر

به نخچیر کردن فرود آمدند

✦

وز آن تشنگی سوی رود آمدند

چو آب اندر آمد ببایست نان

✦

به اندوه و شادی نبندد دهان

بگشتند بر گرد آن مرغزار

✦

فگندند بسیار مایه شکار

برافروختند آتش و زان کباب

✦

بخوردند و کردند سر سوی خواب

چو بد روزگار دلیران دژم

✦

کجا خواب سازد بر ایشان ستم

#10

فرو خفت لهاک و فرشیدورد

✦

به سر بر همی پاسبانیش کرد

#11

برآمد چو شب تیره شد ماهتاب

✦

دو غمگین سر اندر نهاده به خواب

#12

رسید اندر آن جایگه گستهم

✦

که بودند یاران توران به هم

#13

نوند اسب او بوی اسبان شنید

✦

خروشی برآورد و اندر دمید

#14

سبک اسب لهاک هم ز این نشان

✦

خروشی برآورد چون بیهشان

#15

دمان سوی لهاک فرشیدورد

✦

ز خواب خوش آمدش بیدار کرد

#16

بدو گفت برخیز ز این خواب خوش

✦

به مردی سر بخت خود را بکش

#17

که دانا زد این داستان بزرگ

✦

که شیری که بگریزد از چنگ گرگ

#18

نباید که گرگ از پسش در کشد

✦

که او را همان بخت خود برکشد

#19

چه مایه بپیوند و چندی شتافت

✦

کس از روز بد هم رهایی نیافت

#20

هلا زود بشتاب کآمد سپاه

✦

از ایران و بر ما گرفتند راه

#21

نشستند بر باره هر دو سوار

✦

کشیدند پویان از آن مرغزار

#22

ز بیشه به بالا نهادند روی

✦

دو خونی دلاور دو پرخاشجوی

#23

به هامون کشیدند هر دو سوار

✦

پراندیشه تا چون بسیچند کار

#24

پدید آمد از دور پس گستهم

✦

ندیدند با او سواری به هم

#25

دلیران چو سر را برافراختند

✦

مر او را چو دیدند بشناختند

#26

گرفتند یک با دگر گفت و گوی

✦

که یک تن سوی ما نهادست روی

#27

نیابد رهایی ز ما گستهم

✦

مگر بخت بد کرد خواهد ستم

#28

جز از گستهم نیست کامد به جنگ

✦

درفش دلیران گرفته به چنگ

#29

گریزان بباید شد از پیش اوی

✦

مگر کاندر آرد بدین دشت روی

#30

وز آنجا به هامون نهادند روی

✦

پس اندر دمان گستهم کینه‌جوی

#31

بیامد چو نزدیک ایشان رسید

✦

چو شیر ژیان نعره‌ای برکشید

#32

بر ایشان ببارید تیر خدنگ

✦

چو فرشیدورد اندر آمد به جنگ

#33

یکی تیر زد بر سرش گستهم

✦

که با خون برآمیخت مغزش به هم

#34

نگون گشت و هم در زمان جان بداد

✦

شد آن نامور گرد ویسه نژاد

#35

چو لهاک روی برادر بدید

✦

بدانست کز کارزار آرمید

#36

بلرزید وز درد او خیره شد

✦

جهان پیش چشم‌اندرش تیره شد

#37

ز روشن‌روانش به سیری رسید

✦

کمان را به زه کرد و اندر کشید

#38

شدند آن زمان خسته هر دو سوار

✦

به شمشیر برساختند کارزار

#39

یکایک بر او گستهم دست یافت

✦

ز کینه چنان خسته اندر شتافت

#40

به گردنش بر زد یکی تیغ تیز

✦

برآورد ناگاه زو رستخیز

#41

سرش زیر پای اندر آمد چو گوی

✦

که آید همی زخم چوگان بر اوی

#42

چنین است کردار گردان سپهر

✦

ببرد ز پروردهٔ خویش مهر

#43

چو سر جوییش پای یابی نخست

✦

وگر پای جویی سرش پیش تست

#44

به زین بر چنان خسته بد گستهم

✦

که بگسست خواهد تو گفتی ز هم

#45

بیامد خمیده به زین اندرون

✦

همی راند اسب و همی ریخت خون

#46

و زآنجا سوی چشمه‌ساری رسید

✦

هم آب روان دید و هم سایه دید

#47

فرود آمد و اسب را بر درخت

✦

ببست و به آب اندر آمد ز بخت

#48

بخورد آب بسیار و کرد آفرین

✦

ببستش تو گفتی سراسر زمین

#49

بپیچید و غلتید بر تیره خاک

✦

سراسر همه تن به شمشیر چاک

#50

همی گفت کای روشن کردگار

✦

پدید آر زان لشکر نامدار

#51

به دلسوزگی بیژن گیو را

✦

وگرنه دلاور یکی نیو را

#52

که گر مرده گر زنده ز این جایگاه

✦

برد مر مرا سوی ایران سپاه

#53

سر نامداران توران سپاه

✦

ببرد برد پیش بیدار شاه

#54

بدان تا بداند که من جز به نام

✦

نمردم به گیتی همین است کام

داستان دوازده رخ

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما