بخش ۳۳ - گریز لهاک و فرشیدورد از چنگ طلایه، داوطلبی گستهم و پافشاری بیژن بر یاری او

#1

چو لشکر چنین پاسخ آراستند

✦

دو پرمایه از جای برخاستند

#2

بدانست لهاک و فرشیدورد

✦

کشان نیست هنگام ننگ و نبرد

#3

همی راست گویند لشکر همه

✦

تبه گردد از بی‌شبانی رمه

#4

به پدرود کردند گرفتند ساز

✦

بیابان گرفتند و راه دراز

#5

درفشی گرفته به دست اندرون

✦

پر از درد دل دیدگان پر ز خون

#6

برفتند با نامور ده سوار

✦

دلیران و شایستهٔ کارزار

#7

به ره بر ز ایران سواران بدند

✦

نگهبان آن نامداران بدند

#8

برانگیختند اسب ترکان ز جای

✦

طلایه بیفشارد با جای پای

#9

یکی ناسگالیده‌شان جنگ خاست

✦

که از خون زمین گشت با کوه راست

#10

بکشتند ایرانیان هشت مرد

✦

دلیران و شیران روز نبرد

#11

وز آنجا برفتند هر دو دلیر

✦

به راه بیابان به کردار شیر

#12

ز ترکان جز این دو سرافراز گرد

✦

ز دست طلایه دگر جان نبرد

#13

پس از دیده گه دیده‌بان کرد غو

✦

که ای سرفرازان و گردان نو

#14

از این لشکر ترک دو نامدار

✦

برون رفت با نامور ده سوار

#15

چنان با طلایه برآویختند

✦

که با خاک خون را برآمیختند

#16

تنی هشت کشتند ایرانیان

✦

دو تن تیز رفتند بسته میان

#17

چو بشنید گودرز گفت آن دو مرد

✦

بود گرد لهاک و فرشیدورد

#18

برفتند با گردن افراختن

✦

شکسته نشدشان دل از تاختن

#19

گر ایشان از اینجا به توران شوند

✦

بر این لشکر آید همانا گزند

#20

هم اندر زمان گفت با سرکشان

✦

که ای نامداران دشمن‌کشان

#21

که جوید کنون نام نزدیک شاه

✦

بپوشد سرش را به رومی کلاه

#22

همه مانده بودند ایرانیان

✦

شده سست و سوده ز آهن میان

#23

ندادند پاسخ جز از گستهم

✦

که بود اندر آورد شیر دژم

#24

به سالار گفت ای سرافراز شاه

✦

چو رفتی به آورد توران سپاه

#25

سپردی مرا کوس و پرده‌سرای

✦

به پیش سپه بر ببودن به پای

#26

دلیران همه نام جستند و ننگ

✦

مرا بهره نآمد به هنگام جنگ

#27

کنون من بدین کار نام آورم

✦

شومشان یکایک به دام آورم

#28

بخندید گودرز و زو شاد شد

✦

رخش تازه شد وز غم آزاد شد

#29

بدو گفت نیک‌اختری تو ز هور

✦

که شیری و بدخواه تو همچو گور

#30

برو کآفریننده یار تو باد

✦

چو لهاک سیصد شکار تو باد

#31

بپوشید گستهم درع نبرد

✦

ز گردان که را دید پدرود کرد

#32

برون رفت وز لشکر خویش تفت

✦

به جنگ دو ترک سرافراز رفت

#33

همی گفت لشکر همه سر به سر

✦

که گستهم را ز این بد آید به سر

#34

یکی لشکر از نزد افراسیاب

✦

همی رفت بر سان کشتی بر آب

#35

به یاری همه جنگجو آمدند

✦

چو نزدیک دشت دغو آمدند

#36

خبر شد بدیشان که پیران گذشت

✦

نبرد دلیران دگرگونه گشت

#37

همه بازگشتند یکسر ز راه

✦

خروشان برفتند نزدیک شاه

#38

چو بشنید بیژن که گستهم رفت

✦

ز لشکر به آورد لهاک تفت

#39

گمانی چنان برد بیژن که او

✦

چو تنگ اندر آید به دشت دغو

#40

نباید که لهاک و فرشیدورد

✦

برآرند از او خاک روز نبرد

#41

نشست از بر دیزهٔ راه‌جوی

✦

به نزدیک گودرز بنهاد روی

#42

چو چشمش به روی نیا برفتاد

✦

خروشید و چندی سخن کرد یاد

#43

نه خوب آید ای پهلوان از خرد

✦

که هر نامداری که فرمان برد

#44

مر او را به خیره بکشتن دهی

✦

بهانه به چرخ فلک برنهی

#45

دو تن نامداران توران سپاه

✦

برفتند ز این سان دلاور به راه

#46

ز هومان و پیران دلاورترند

✦

به گوهر بزرگان آن کشورند

#47

کنون گستهم شد به جنگ دو تن

✦

نباید که آید بر او بر شکن

#48

همه کام ما بازگردد به درد

✦

چو کم گردد از لشکر آن رادمرد

#49

چو بشنید گودرز گفتار اوی

✦

کشیدن بدان کار تیمار اوی

#50

پس اندیشه کرد اندر آن یک زمان

✦

هم از بد که می‌برد بیژن گمان

#51

به گردان چنین گفت سالار شاه

✦

که هر کس که جوید همی نام و گاه

#52

پس گستهم رفت باید دمان

✦

مر او را بدن یار با بدگمان

#53

ندادند پاسخ کس از انجمن

✦

نه غمخواره بد کس نه آسوده‌تن

#54

به گودرز پس گفت بیژن که کس

✦

جز از من نباشدش فریادرس

#55

که آید ز گردان بدین کار پیش

✦

به سیری نیامد کس از جان خویش

#56

مرا رفت باید که از کار اوی

✦

دلم پر ز درد است و پر آب روی

#57

بدو گفت گودرز کای شیرمرد

✦

نه گرم آزموده ز گیتی نه سرد

#58

نبینی که ماییم پیروزگر

✦

بدین کار مشتاب تند ای پسر

#59

بر ایشان بود گستهم چیره‌بخت

✦

وز ایشان ستاند سرو تاج و تخت

#60

بمان تا کنون از پس گستهم

✦

سواری فرستم چو شیر دژم

#61

که با او بود یار گاه نبرد

✦

سر دشمنان اندر آرد به گرد

#62

بدو گفت بیژن که ای پهلوان

✦

خردمند و بیدار و روشن‌روان

#63

کنون یار باید که زندست مرد

✦

نه آنگه کجا زو برآرند گرد

#64

چو گستهم شد کشته در کارزار

✦

سرآمد بر او روز و برگشت کار

#65

کجا سود دارد مر او را سپاه

✦

کنون دار گر داشت خواهی نگاه

#66

بفرمای تا من ز تیمار اوی

✦

ببندم کمر تنگ بر کار اوی

#67

ور ایدونک گویی مرو من سرم

✦

ببرم بدین آبگون خنجرم

#68

که من زندگانی پس از مرگ اوی

✦

نخواهم که باشد بهانه مجوی

#69

بدو گفت گودرز بشتاب پیش

✦

اگر نیست مهر تو بر جان خویش

#70

نیابی همی سیری از کارزار

✦

کمر بند و ببسیچ و سر بر مخار

#71

نسوزد همانا دلت بر پدر

✦

که هزمان مر او را بسوزی جگر

#72

چو بشنید بیژن فرو برد سر

✦

زمین را ببوسید و آمد به در

#73

برآرم همی گفت از کوه خاک

✦

بدین جنگ جستن مرا زو چه باک

#74

کمر بست و برساخت مر جنگ را

✦

به زین اندر آورد شبرنگ را

#75

به گیو آگهی شد که بیژن چو گرد

✦

کمر بست بر جنگ فرشیدورد

#76

پس گستهم تازیان شد به راه

✦

به جنگ سواران توران سپاه

#77

هم اندر زمان گیو برجست زود

✦

نشست از بر تازی اسبی چو دود

#78

بیامد به ره بر چو او را بدید

✦

به تندی عنانش به یکسو کشید

#79

بدو گفت چندین زدم داستان

✦

نخواهی همی بود همداستان

#80

که باشم به تو شادمان یک زمان

✦

کجا رفت خواهی بدین سان دمان

#81

به هر کار درد دلم را مجوی

✦

به پیران سر از من چه باید بگوی

#82

جز از تو به گیتیم فرزند نیست

✦

روانم به درد تو خرسند نیست

#83

بدی ده شبان روز بر پشت زین

✦

کشیده به بدخواه بر تیغ کین

#84

بسودی به خفتان و خود اندرون

✦

نخواهی همی سیر گشتن ز خون

#85

چو نیکی دهش بخت پیروز داد

✦

بباید نشستن به آرام و شاد

#86

به پیش زمانه چه تازی سرت

✦

بس ایمن شدستی بدین خنجرت

#87

کسی کو بجوید سرانجام خویش

✦

نجوید ز گیتی چنین کام خویش

#88

تو چندین به گرد زمانه مپوی

✦

که او خود سوی ما نهادست روی

#89

ز بهر مرا ز این سخن بازگرد

✦

نشاید که داری دل من به درد

#90

بدو گفت بیژن که ای پر خرد

✦

جز این بر تو مردم گمانی برد

#91

که کار گذشته بیاری به یاد

✦

نپیچی به خیره همی سر ز داد

#92

بدان ای پدر کین سخن داد نیست

✦

مگر جنگ لاون ترا یاد نیست

#93

که با من چه کرد اندر آن گستهم

✦

غم و شادمانیش با من به هم

#94

ورایدون کجا گردش ایزدی

✦

فراز آورد روزگار بدی

#95

نبشته نگردد به پرهیز باز

✦

نباید کشید این سخن را دراز

#96

ز پیکار سر بر مگردان که من

✦

فدی کرده دارم بدین کار تن

#97

بدو گفت گیو ار بگردی تو باز

✦

همان خوبتر کین نشیب و فراز

#98

تو بی‌من مپویی به روز نبرد

✦

منت یار باشم به هر کارکرد

#99

بدو گفت بیژن که این خود مباد

✦

که از نامداران خسرونژاد

#100

سه گرد از پی بیم خورده دو تور

✦

بتازند پویان بدین راه دور

#101

به جان و سر شاه روشن‌روان

✦

به جان نیا نامور پهلوان

#102

به کین سیاوش کز این رزمگاه

✦

تو برگردی و من بپویم به راه

#103

نخواهم بر این کار فرمانت کرد

✦

که گویی مرا بازگرد از نبرد

#104

چو بشنید گیو این سخن بازگشت

✦

بر او آفرین کرد و اندر گذشت

#105

که پیروز بادی و شاد آمدی

✦

مبیناد چشم تو هرگز بدی

#106

همی تاخت بیژن پس گستهم

✦

که ناید بر او بر ز توران ستم

داستان دوازده رخ

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما