پس از شنیدن گزارش فرستاده روم و معمای صندوقچه مهروموم‌شده قیصر، بزرجمهرِ جوان و پرمایه در بارگاه کسری نوشین‌روان زبان گشود. او به ستایش شهریار ایران پرداخت و آرزو کرد که پرتو پادشاهی او تا جاودان چون سپهر تابنده بماند. بزرجمهر اعلام نمود که به پشتوانه نیروی یزدان پاک—که اندیشه روشن و راستی را پیشه جانش ساخته—بی‌آنکه دست بر قفل و بند صندوقچه گذارد، راز نهان درون آن را آشکار خواهد کرد. او سرود که هرچند چشم ظاهر آدمی نابینا یا تیره گردد، دلِ روشنِ آراسته به دانش همچون زرهی استوار، روان را از جهل و تباریکی پاس می‌دارد.
از گفتار پرصلابت بزرجمهر، دل نوشین‌روان چون گلی در بهاران شکوفا شد و رنج اندیشه از خاطرش زدوده گشت. شاه دستور داد تا فرستاده قیصر روم همراه با صندوقچه مهرشده در میان بزرگان و موبدان حضور یابد. فرستاده رومی پیش آمد و پیام قیصر را بازگفت که: «شهریار پیروز ایران را فرّه ایزدی، دانایی و بزرگی است؛ پس بیداردلان بارگاهش باید بنمایند که در زیر این قفل چه چیزی نهفته است. اگر پاسخ درست دادند، ما سالیانه باژ و خراج به ایران می‌فرستیم، وگرنه دادار روم دیگر خراجی نخواهد پرداخت.»
چون بزرجمهر سخن فرستاده را شنید، دادار خورشید و ماه را سپاس گفت که او را به دانش آراسته است. آن‌گاه راز صندوق را بر همگان فاش ساخت: «در درون این صندوقچه، سه گوهر درخشان و ارزشمند در پرده‌ای از پرنیان نهان شده است؛ نخستین گوهر کاملاً سوراخ‌شده (سفته)، دومین گوهر نیم‌سوراخ، و سومین گوهر بکری است که هرگز آهن بر آن ننشسته است.» چون دانای رومی کلید آورد و صندوقچه را گشود، همان حقه پرنیان و سه گوهر دقیقاً به همان گونه که بزرجمهر گفته بود نمایان شد. موبدان و بزرگان ایرانبان بر خرد بی‌نظیر این جوان آفرین خواندند و گوهرها بر سر و پای او افشاندند.