در روزگار شهریاری کسری نوشین‌روان، ملک ایران‌زمین بر مدار داد و خرد می‌چرخید؛ چه، همو شاه بود و هم پهلوان، هم موبد دانشمند و هم سپهسالار بی‌همتا. نوشین‌روان کارآگاهان و هوشمندان بسیار در سراسر گیتی گماشته بود تا هیچ نیک و بدی از دیده او پنهان نماند. چون موبدی از بخشایش شاه بر گناهکاران پوزش‌خواه پرسید، شاه پاسخ داد که گناهکار گران‌بار همچون بیمار زار است و شهریار چون پزشکی دلسوز؛ نباید دست از درمان کشید. آن‌گاه که خبر رسید سپهدار گرگان در جنگ با گیلان بی‌پروا خفته و بنه‌اش به تاراج رفته، شاه فرمود بر چنین لشکری که پاسدار خویش نیست رشک نباید برد.
وقتی از توانگریِ یکی از بزرگان سخن رفت، نوشین‌روان آن را از فرّه پادشاهی خویش دانست. در باب اسیران رومی، فرمان داد تا خردسالان را به آغوش مادرانشان بازگردانند و از فدیه گرفتن پرهیز کنند، چرا که گهر و فتوحات واقعی با شمشیر به دست می‌آید، نه با ستاندن سیم از درماندگان. شاه همواره بر یادآوری مردگان و پند گرفتن از گذشتگان پای می‌فشرد و قیمت‌گذاری دادگرانه بر زمین‌ها را واجب می‌شمرد. هنگامی که از دگرگونی خوی خویش با گذشت زمان پرسیده شد، فرمود کودکی که دندان ندارد شیر می‌نوشد اما چون بزرگ شد، خوراک سخت می‌جوید.
نوشین‌روان در دادگری چنان استوار بود که فرمود شهریارِ دادگر حتی اگر بی‌سپاه باشد، راستی و داد او را پاسبان است. او کاردارانی چون فرخان سالار را که در بلخ یا مرو بر درویشان ستم رانده و ثروت اندوخته بودند، سخت کیفر داد؛ ستمکار مرو را بر دار نگونسار کرد و کاخ و اموال غاصب بلخ را به صاحبانش بازگرداند. در مقابل، برای فرزندان شهیدانِ جنگ پاداش و مستمریِ چهارباره در سال مقرر ساخت و بدهیِ کاردارانِ تنگدست را از گنج شاهی پرداخت. شاه در جهانداری پناه امان‌جویان از کیش‌های گوناگون بود و شادمانی و نغمه‌خوانی مردم در شبانگاهان را مایه روشنی ملک می‌دانست. سرانجام شاه دادگر اعلام داشت که دین و ملک به یکدیگر بسته‌اند و اگر تخت از شهریار تهی گردد، خرد و آیین هردو فرو می‌ریزند؛ چه، شهریار تاج زمانه و پاسدار سامانه گیتی است.