بخش ۴ - پناه شبانهٔ بهرام گور به خانهٔ جهود، شرط پاک‌کردن سرگین و وفای پیمان با دستار حریر
#1
ز پیش سواران چو ره برگرفت
✦
سوی خان بی‌بر به راهام تفت
#2
بزد در بگفتا که بی‌شهریار
✦
بماندم چو او بازماند از شکار
#3
شب آمد ندانم همی راه را
✦
نیابم همی لشکر و شاه را
#4
گر امشب بدین خانه یابم سپنج
✦
نباشد کسی را ز من هیچ رنج
#5
به پیش به راهام شد پیشکار
✦
بگفت آنچ بشنید ازان نامدار
#6
به راهام گفت ایچ ازین در مرنج
✦
بگویش که ایدر نیابی سپنج
#7
بیامد فرستاده با او بگفت
✦
که ایدر ترا نیست جای نهفت
#8
بدو گفت بهرام با او بگوی
✦
کز ایدر گذشتن مرا نیست روی
#9
همی از تو من خانه خواهم سپنج
✦
نیارم به چیزت ازان پس به رنج
#10
چو بشنید پویان بشد پیشکار
✦
به نزد به راهام گفت این سوار
#11
همی ز ایدر امشب نخواهد گذشت
✦
سخن گفتن و رای بسیار گشت
#12
به راهام گفتش که رو بی‌درنگ
✦
بگویش که این جایگاهیست تنگ
#13
جهودیست درویش و شب گرسنه
✦
بخسپد همی بر زمین برهنه
#14
بگفتند و بهرام گفت ار سپنج
✦
نیابم بدین خانه آیدت رنج
#15
بدین در بخسپم نجویم سرای
✦
نخواهم به چیزی دگر کرد رای
#16
به راهام گفت ای نبرده سوار
✦
همی رنجه داری مرا خوارخوار
#17
بخسپی و چیزت بدزدد کسی
✦
ازان رنجه داری مرا تو بسی
#18
به خانه درآی ار جهان تنگ شد
✦
همه کار بی‌برگ و بی‌رنگ شد
#19
به پیمان که چیزی نخواهی ز من
✦
ندارم به مرگ آبچین و کفن
#20
هم امشب ترا و نشست ترا
✦
خورش باید و نیست چیزی مرا
#21
گر این اسپ سرگین و آب افگند
✦
وگر خشت این خانه را بشکند
#22
به شبگیر سرگینش بیرون کنی
✦
بروبی و خاکش به هامون کنی
#23
همان خشت را نیز تاوان دهی
✦
چو بیدار گردی ز خواب آن دهی
#24
بدو گفت بهرام پیمان کنم
✦
برین رنجها سر گروگان کنم
#25
فرود آمد و اسپ را با لگام
✦
ببست و برآهخت تیغ از نیام
#26
نمدزین بگسترد و بالینش زین
✦
بخفت و دو پایش کشان بر زمین
#27
جهود آن در خانه از پس ببست
✦
بیاورد خوان و به خوردن نشست
#28
ازان پس به بهرام گفت ای سوار
✦
چو این داستان بشنوی یاد دار
#29
به گیتی هرانکس که دارد خورد
✦
سوی مردم بی‌نوا ننگرد
#30
بدو گفت بهرام کاین داستان
✦
شنیدستم از گفتهٔ باستان
#31
شنیدم به گفتار و دیدم کنون
✦
که برخواندی از گفتهٔ رهنمون
#32
می آورد چون خورده شد نان جهود
✦
ازان می ورا شادمانی فزود
#33
خروشید کای رنج‌دیده سوار
✦
برین داستان کهن گوش‌دار
#34
که هرکس که دارد دلش روشنست
✦
درم پیش او چون یکی جوشنست
#35
کسی کو ندارد بود خشک لب
✦
چنانچون توی گرسنه نیم‌شب
#36
بدو گفت بهرام کاین بس شگفت
✦
به گیتی مرین یاد باید گرفت
#37
که از جام یابی سرانجام نیک
✦
خنک میگسار و می و جام نیک
#38
چو از کوه خنجر برآورد هور
✦
گریزان شد از خانه بهرام گور
#39
بران چرمهٔ ناچران زین نهاد
✦
چه زین از برش خشک بالین نهاد
#40
بیامد به راهام گفت ای سوار
✦
به گفتار خود بر کنون پای‌دار
#41
تو گفتی که سرگین این بارگی
✦
به جاروب روبم به یکبارگی
#42
کنون آنچ گفتی بروب و ببر
✦
به رنجم ز مهمان بیدادگر
#43
بدو گفت بهرام شو پایکار
✦
بیاور که سرگین کشد بر کنار
#44
دهم زر که تا خاک بیرون برد
✦
وزین خانهٔ تو به هامون برد
#45
بدو گفت من کس ندارم که خاک
✦
بروبد برد ریزد اندر مغاک
#46
تو پیمان که کردی به کژی مبر
✦
نباید که خوانمت بیدادگر
#47
چو بشنید بهرام ازو این سخن
✦
یکی تازه اندیشه افگند بن
#48
یکی خوب دستار بودش حریر
✦
به موزه درون پر ز مشک و عبیر
#49
برون کرد و سرگین بدو کرد پاک
✦
بینداخت با خاک اندر مغاک
#50
به راهام را گفت کای پارسا
✦
گر آزادیم بشنود پادشا
#51
ترا از جهان بی‌نیازی دهد
✦
بر مهتران سرفرازی دهد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.