بخش ۳۲ - رسیدن زال و رستم به بارگاه کیخسرو گوشه‌نشین، راست شدن پشت شاه و پند زال در گنج و نیایش
#1
سر هفته را زال و رستم به هم
✦
رسیدند بی‌کام دل پر ز غم
#2
چو ایرانیان آگهی یافتند
✦
همه داغ دل پیش بشتافتند
#3
چو رستم پدید آمد و زال زر
✦
همان موبدان فراوان هنر
#4
هر آن کس که بود از نژاد زرسب
✦
پذیره شدن را بیاراست اسب
#5
همان طوس با کاویانی درفش
✦
همه نامداران زرینه کفش
#6
چو گودرز پیش تهمتن رسید
✦
سرشکش ز مژگان به رخ برچکید
#7
سپاهی همی رفت رخساره زرد
✦
ز خسرو همه دل پر از داغ و درد
#8
بگفتند با زال و رستم که شاه
✦
به گفتار ابلیس گم کرد راه
#9
همه بارگاهش سیاهست و بس
✦
شب و روز او را ندیدست کس
#10
از این هفته تا آن در بارگاه
✦
گشایند و پوییم و یابیم راه
#11
جز آنست کیخسرو ای پهلوان
✦
که دیدی تو شاداب و روشن‌روان
#12
شده کوژ بالای سرو سهی
✦
گرفته گل سرخ رنگ بهی
#13
ندانم چه چشم بد آمد بر اوی
✦
چرا پژمرید آن چو گلبرگ روی
#14
مگر تیره شد بخت ایرانیان
✦
وگر شاه را ز اختر آمد زیان
#15
بدیشان چنین گفت زال دلیر
✦
که باشد که شاه آمد از گاه سیر
#16
درستی و هم دردمندی بود
✦
گهی خوشی و گه نژندی بود
#17
شما دل مدارید چندین به غم
✦
که از غم شود جان خرم دژم
#18
بکوشیم و بسیار پندش دهیم
✦
به پند اختر سودمندش دهیم
#19
وز آن پس هر آن کس که آمد به راه
✦
برفتند پویان سوی بارگاه
#20
هم آنگه ز در پرده برداشتند
✦
بر اندازه‌شان شاد بگذاشتند
#21
چو دستان و چون رستم پیلتن
✦
چو طوس و چو گودرز و آن انجمن
#22
چو گرگین و چون بیژن و گستهم
✦
هر آن کس که رفتند گردان به هم
#23
شهنشاه چون روی ایشان بدید
✦
به پرده در آوای رستم شنید
#24
پراندیشه از تخت بر پای خاست
✦
چنان پشت خمیده را کرد راست
#25
ز دانندگان هرکه بد زابلی
✦
ز قنوج وز دنبر و کابلی
#26
یکایک بپرسید و بنواختشان
✦
به رسم مهی پایگه ساختشان
#27
همان نیز ز ایرانیان هرکه بود
✦
به اندازه‌شان پایگه برفزود
#28
بر او آفرین کرد بسیار زال
✦
که شادان بدی تا بود ماه و سال
#29
ز گاه منوچهر تا کیقباد
✦
از آن نامداران که داریم یاد
#30
همان زو طهماسب و کاووس کی
✦
بزرگان و شاهان فرخنده‌پی
#31
سیاوش مرا خود چو فرزند بود
✦
که با فر و با برز و اورند بود
#32
ندیدم کسی را بدین بخردی
✦
بدین برز و این فره ایزدی
#33
به پیروزی و مردی و مهر و رای
✦
که شاهیت بادا همیشه به جای
#34
چه مهتر که پای ترا خاک نیست
✦
چه زهر آنکه نام تو تریاک نیست
#35
یکی ناسزا آگهی یافتم
✦
بدان آگهی تیز بشتافتم
#36
ستاره‌شناسان و کنداوران
✦
ز هر کشوری آنکه دیدم سران
#37
ز قنوج وز دنور و مرغ و مای
✦
برفتند با زیج هندی ز جای
#38
بدان تا بجویند راز سپهر
✦
کز ایران چرا پاک ببرید مهر
#39
از ایران کس آمد که پیروز شاه
✦
بفرمود تا پردهٔ بارگاه
#40
نه بردارد از پیش سالار بار
✦
بپوشد ز ما چهرهٔ شهریار
#41
من از درد ایرانیان چون عقاب
✦
همی تاختم همچو کشتی بر آب
#42
بدان تا بپرسم ز شاه جهان
✦
ز چیزی که دارد همی در نهان
#43
به سه چیز هر کار نیکو شود
✦
همان تخت شاهی بی‌آهو شود
#44
به گنج و به رنج و به مردان مرد
✦
به جز این نشاید همی کار کرد
#45
چهارم به یزدان ستایش کنیم
✦
شب و روز او را نیایش کنیم
#46
که اویست فریادرس بنده را
✦
هم او بازدارد گراینده را
#47
به درویش بخشیم بسیار چیز
✦
اگرچند چیز ارجمند است نیز
#48
بدان تا روان تو روشن کند
✦
خرد پیش مغز تو جوشن کند
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.