بخش ۱۴ - پاسخ کیخسرو به پیام افراسیاب: رد چاپلوسی، یادآوری کشتن سیاوش و پیمان شمشیر تا رستخیز
#1
چو از جهن پیغام بشنید شاه
✦
همی کرد خندان بدو بر نگاه
#2
به پاسخ چنین گفت کای رزمجوی
✦
شنیدیم سر تا سر این گفت و گوی
#3
نخست آن که کردی مرا آفرین
✦
همان باد بر تخت و تاج و نگین
#4
درودی که دادی ز افراسیاب
✦
بگفتی که او کرد مژگان پر آب
#5
شنیدم همین باد بر تاج و تخت
✦
مبادم مگر شاد و پیروزبخت
#6
دوم آن که گفتی ز یزدان سپاس
✦
که بینم همی پور یزدان شناس
#7
ز شاهان گیتی دل افروزتر
✦
پسندیده‌تر شاه و پیروزتر
#8
مرا داد یزدان همه هرچه گفت
✦
که با این هنرها خرد باد جفت
#9
ترا چند خواهی سخن چرب هست
✦
به دل نیستی پاک و یزدان پرست
#10
کسی کو به دانش توانگر بود
✦
ز گفتار کردار بهتر بود
#11
فریدون فرخ ستاره نگشت
✦
نه از خاک تیره همی برگذشت
#12
تو گویی که من بر شوم بر سپهر
✦
بشستی بر این گونه از شرم چهر
#13
دلت جادوی را چو سرمایه گشت
✦
سخن بر زبانت چو پیرایه گشت
#14
زبان پر ز گفتار و دل پر دروغ
✦
بر مرد دانا نگیرد فروغ
#15
پدر کشته را شاه گیتی مخوان
✦
کنون کز سیاوش نماند استخوان
#16
همان مادرم را ز پرده به راه
✦
کشیدی و گشتی چنین کینه خواه
#17
مرا نوز نازاده از مادرم
✦
همی آتش افروختی بر سرم
#18
هر آن کس که او بد بدرگاه تو
✦
بنفرید بر جان بی راه تو
#19
که هرگز به گیتی کس آن بد نکرد
✦
ز شاهان و گردان و مردان مرد
#20
که بر انجمن مر زنی را کشان
✦
سپارد بزرگی به مردم کشان
#21
زننده همی تازیانه زند
✦
که تا دخترش بچه را بفگند
#22
خردمند پیران بدانجا رسید
✦
بدید آن که هرگز ندید و شنید
#23
چنین بود فرمان یزدان که من
✦
سرافراز گردم به هر انجمن
#24
گزند و بلای تو از من بگاشت
✦
که با من زمانه یکی راز داشت
#25
از آن پس که گشتم ز مادر جدا
✦
چنانچون بود بچهٔ بینوا
#26
به پیش شبانان فرستادیم
✦
به پروار شیران نر دادیم
#27
مرا دایه و پیشکاره شبان
✦
نه آرام روز و نه خواب شبان
#28
چنین بود تا روز من برگذشت
✦
مرا اندر آورد پیران ز دشت
#29
به پیش تو آورد و کردی نگاه
✦
که هستم سزاوار تخت و کلاه
#30
به سان سیاوش سرم را ز تن
✦
ببری و تن هم نیابد کفن
#31
زبان مرا پاک یزدان ببست
✦
همان خیره ماندم به جای نشست
#32
مرا بی دل و بی خرد یافتی
✦
به کردار بد تیز نشتافتی
#33
سیاوش نگه کن که از راستی
✦
چه کرد و چه دید از بد و کاستی
#34
ز گیتی بیامد ترا برگزید
✦
چنان کز ره نامداران سزید
#35
ز بهر تو پرداخت آیین و گاه
✦
بیامد ز گیتی ترا خواند شاه
#36
وفا جست و بگذاشت آن انجمن
✦
بدان تا نخوانیش پیمان‌شکن
#37
چو دیدی بر و گردگاه ورا
✦
بزرگی و گردی و راه ورا
#38
بجنبیدت آن گوهر بد ز جای
✦
بیفگندی آن پاک دل را ز پای
#39
سر تاجداری چنان ارجمند
✦
بریدی به سان سر گوسفند
#40
ز گاه منوچهر تا این زمان
✦
نبودی مگر بدتن و بدگمان
#41
ز تور اندر آمد زیان از نخست
✦
کجا با پدر دست بد را بشست
#42
پسر بر پسر بگذرد همچنین
✦
نه راه بزرگی نه آیین دین
#43
زدی گردن نوذر نامدار
✦
پدر شاه وز تخمهٔ شهریار
#44
برادرت اغریرث نیکخوی
✦
کجا نیکنامی بدش آرزوی
#45
بکشتی و تا بوده‌ای بدتنی
✦
نه از آدم از تخم آهرمنی
#46
کسی گر بدیهات گیرد شمار
✦
فزون آید از گردش روزگار
#47
نهالی به دوزخ فرستاده‌ای
✦
نگویی که از مردمان زاده‌ای
#48
دگر آن که گفتی که دیو پلید
✦
دل و رای من سوی زشتی کشید
#49
همین گفت ضحاک و هم جمشید
✦
چو شدشان دل از نیکویی ناامید
#50
که ما را دل ابلیس بی راه کرد
✦
ز هر نیکویی دست کوتاه کرد
#51
نه برگشت از ایشان بد روزگار
✦
ز بد گوهر و گفت آموزگار
#52
کسی کو بتابد سر از راستی
✦
گزیند همی کژی و کاستی
#53
به جنگ پشن نیز چندان سپاه
✦
که پیران بکشت اندر آوردگاه
#54
زمین گل شد از خون گودرزیان
✦
نجویی جز از رنج و راه زیان
#55
کنون آمدی با هزاران هزار
✦
ز ترکان سوار از در کارزار
#56
به آموی لشکر کشیدی به جنگ
✦
وز ایشان به پیش من آمد پشنگ
#57
فرستادیش تا ببرد سرم
✦
از آن پس تو ویران کنی کشورم
#58
جهاندار یزدان مرا یار گشت
✦
سر بخت دشمن نگونسار گشت
#59
مرا گویی اکنون که از تخت تو
✦
دل‌افروز و شادانم از بخت تو
#60
نگه کن که تا چون بود باورم
✦
چو کردارهای تو یاد آورم
#61
از این پس مرا جز به شمشیر تیز
✦
نباشد سخن با تو تا رستخیز
#62
بکوشم به نیروی گنج و سپاه
✦
به نیک اختر و گردش هور و ماه
#63
همان پیش یزدان بباشم به پای
✦
نخواهم به گیتی جز او رهنمای
#64
مگر کز بدان پاک گردد جهان
✦
به داد و دهش من ببندم میان
#65
بداندیش را از میان بر کنم
✦
سر بدنشان را بی‌افسر کنم
#66
سخن هرچه گفتم نیا را بگوی
✦
که در جنگ چندین بهانه مجوی
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.