بخش ۱۸ - نبرد خونین گودرز و پیران، پیمان شبانهٔ رزم تن‌به‌تن و آرایش دوبارهٔ دو سپاه

#1

دو رویه ز لشکر برآمد خروش

✦

زمین آمد از نعل اسبان به جوش

#2

سپاه اندر آمد ز هر سو گروه

✦

بپوشید جوشن همه دشت و کوه

#3

دو سالار هر دو به سان پلنگ

✦

فراز آوریدند لشکر به جنگ

#4

به کردار باران ز ابر سیاه

✦

ببارید تیر اندر آن رزمگاه

#5

جهان چون شب تیره از تیره میغ

✦

چو ابری که باران او تیر و تیغ

#6

زمین آهنین کرده اسبان به نعل

✦

بر او دست گردان به خون گشته لعل

#7

ز بس خسته ترک اندر آن رزمگاه

✦

بریده سرانشان فگنده به راه

#8

بر آوردگه جای گشتن نماند

✦

پی اسب را برگذشتن نماند

#9

زمین لاله‌گون شد هوا نیلگون

✦

برآمد همی موج دریای خون

#10

دو سالار گفتند اگر همچنین

✦

بداریم گردان بر این دشت کین

#11

شب تیره را کس نماند به جای

✦

جز از چرخ گردان و گیهان خدای

#12

چو پیران چنان دید جای نبرد

✦

به لهاک فرمود و فرشیدورد

#13

که چندان کجا با شما لشکرست

✦

کسی کاندر این رزمگه درخورست

#14

سران را ببخشید تا بر سه روی

✦

بوند اندر این رزمگه کینه‌جوی

#15

وز ایشان گروهی که بیدارتر

✦

سپه را ز دشمن نگهدارتر

#16

بدیشان سپارید پشت سپاه

✦

شما بر دو رویه بگیرید راه

#17

به لهاک فرمود تا سوی کوه

✦

برد لشکر خویش را همگروه

#18

همیدون سوی رود فرشیدورد

✦

شود تا برآرد به خورشید گرد

#19

چو آن نامداران توران سپاه

✦

گسستند زان لشکر کینه‌خواه

#20

نوندی برافگند بر دیده‌بان

✦

از آن دیده گه تا در پهلوان

#21

نگهبان گودرز خود با سپاه

✦

همی داشت هر سو ز دشمن نگاه

#22

دو رویه چو لهاک و فرشیدورد

✦

ز راه کمین برگشادند گرد

#23

سواران ایران برآویختند

✦

همی خاک با خون برآمیختند

#24

نوندی برافگند هر سو دوان

✦

به آگاه کردن بر پهلوان

#25

نگه کرد گودرز تا پشت اوی

✦

که دارد ز گردان پرخاشجوی

#26

گرامی پسر شیر شرزه هجیر

✦

به پشت پدر بود با تیغ و تیر

#27

بفرمود تا شد به پشت سپاه

✦

بر گیو گودرز لشکرپناه

#28

بگوید که لشکر سوی رود و کوه

✦

به یاری فرستد گروها گروه

#29

و دیگر بفرمود گفتن به گیو

✦

که پشت سپه را یکی مرد نیو

#30

گزیند سپارد بدو جای خویش

✦

نهد او از آن جایگه پای پیش

#31

هجیر خردمند بسته کمر

✦

چو بشنید گفتار فرخ پدر

#32

بیامد به سوی برادر دوان

✦

بگفت آن کجا گفته بد پهلوان

#33

چو بشنید گیو این سخن بردمید

✦

ز لشکر یکی نامور برگزید

#34

کجا نام او بود فرهاد گرد

✦

بخواند و سپه یکسر او را سپرد

#35

دو صد کار دیده دلاور سران

✦

بفرمود تا زنگه شاوران

#36

برد تاختن سوی فرشیدورد

✦

برانگیزد از رود وز آب گرد

#37

ز گردان دو صد با درفشی چو باد

✦

به فرخنده گرگین میلاد داد

#38

بدو گفت ز ایدر بگردان عنان

✦

ابا گرز و با آبداده سنان

#39

کنون رفت باید بر آن رزمگاه

✦

جهان کرد باید بر ایشان سیاه

#40

که پشت سپهشان به هم بر شکست

✦

دل پهلوانان شد از درد پست

#41

به بیژن چنین گفت کای شیرمرد

✦

توی شیر درنده روز نبرد

#42

کنون شیرمردی به کار آیدت

✦

که با دشمنان کارزار آیدت

#43

از ایدر برو تا به قلب سپاه

✦

ز پیران بدان جایگه کینه‌خواه

#44

از ایشان نپرهیز و تن پیش‌دار

✦

که آمد گه کینه در کارزار

#45

که پشت همه شهر توران بدوست

✦

چو روی تو بیند بدردش پوست

#46

اگر دست‌یابی بر او کار بود

✦

جهاندار و نیک اخترت یار بود

#47

بیاساید از رنج و سختی سپاه

✦

شود شادمانه جهاندار و شاه

#48

شکسته شود پشت افراسیاب

✦

پر از خون کند دل دو دیده پر آب

#49

بگفت این سخن پهلوان با پسر

✦

پسر جنگ را تنگ بسته کمر

#50

سواران که بودند بر میسره

✦

بفرمود خواندن همه یکسره

#51

گرازه برون آمد و گستهم

✦

هجیر سپهدار و بیژن به هم

#52

وزآنجا سوی قلب توران سپاه

✦

گرانمایگان برگرفتند راه

#53

به کردار گرگان به روز شکار

✦

بر آن بادپایان اخته زهار

#54

میان سپاه اندرون تاختند

✦

ز کینه همی دل بپرداختند

#55

همه دشت برگستوانور سوار

✦

پراگنده گشته گه کارزار

#56

چه مایه فتاده به پای ستور

✦

کفن جوشن و سینهٔ شیر گور

#57

چو رویین پیران ز پشت سپاه

✦

بدید آن تکاپوی و گرد سیاه

#58

بیامد به پشت سپاه بزرگ

✦

ابا نامداران به کردار گرگ

#59

برآویخت بر سان شرزه پلنگ

✦

بکوشید و هم بر نیامد به جنگ

#60

بیفگند شمشیر هندی ز مشت

✦

به نومیدی از جنگ بنمود پشت

#61

سپهدار پیران و مردان خویش

✦

به جنگ اندرون پای بنهاد پیش

#62

چو گیو آن زمان روی پیران بدید

✦

عنان سوی او جنگ را برگشید

#63

از آن مهتران پیش پیران چهار

✦

به نیزه ز اسب اندر افگند خوار

#64

به زه کرد پیران ویسه کمان

✦

همی تیر بارید بر بدگمان

#65

سپر بر سر آورد گیو سترگ

✦

به نیزه درآمد به کردار گرگ

#66

چو آهنگ پیران سالار کرد

✦

که جوید به آورد با او نبرد

#67

فروماند اسبش همیدون به جای

✦

از آنجا که بد پیش ننهاد پای

#68

یکی تازیانه بر آن تیز رو

✦

بزد خشم را نامبردار گو

#69

بجوشید بگشاد لب را ز بند

✦

به نفرین دژخیم دیو نژند

#70

بیفگند نیزه کمان برگرفت

✦

یکی درقهٔ کرگ بر سر گرفت

#71

کمان را به زه کرد و بگشاد بر

✦

که با دست پیران بدوزد سپر

#72

بزد بر سرش چارچوبه خدنگ

✦

نبد کارگر تیر بر کوه سنگ

#73

همیدون سه چوبه بر اسب سوار

✦

بزد گیو پیکان آهن گذار

#74

نشد اسب خسته نه پیران نیو

✦

بدانجا رسیدند یاران گیو

#75

چو پیران چنان دید برگشت زود

✦

برفت از پسش گیو تازان چو دود

#76

به نزدیک گیو آمد آنگه پسر

✦

که ای نامبردار فرخ پدر

#77

من ایدون شنیدستم از شهریار

✦

که پیران فراوان کند کارزار

#78

ز چنگ بسی تیزچنگ اژدها

✦

مر او را بود روز سختی رها

#79

سرانجام بر دست گودرز هوش

✦

برآید تو ای باب چندین مکوش

#80

پس اندر رسیدند یاران گیو

✦

پر از خشم و کینه سواران نیو

#81

چو پیران چنان دید برگشت زوی

✦

سوی لشکر خویش بنهاد روی

#82

خروشان پر از درد و رخساره زرد

✦

به نزدیک لهاک و فرشیدورد

#83

بیامد که ای نامداران من

✦

دلیران و خنجرگزاران من

#84

شما را ز بهر چنین روزگار

✦

همی پرورانیدم اندر کنار

#85

کنون چون به جنگ اندر آمد سپاه

✦

جهان شد به ما بر ز دشمن سیاه

#86

نبینم کسی کز پی نام و ننگ

✦

به پیش سپاه اندر آید به جنگ

#87

چو آواز پیران بدیشان رسید

✦

دل نامداران ز کین بردمید

#88

برفتند و گفتند گر جان پاک

✦

نباشد به تن نیستمان بیم و باک

#89

ببندیم دامن یک اندر دگر

✦

نشاید گشادن بر این کین کمر

#90

سوی گیو لهاک و فرشیدورد

✦

برفتند و جستند با او نبرد

#91

برآمد بر گیو لهاک نیو

✦

یکی نیزه زد بر کمرگاه گیو

#92

همی خواست کو را رباید ز زین

✦

نگونسار از اسب افگند بر زمین

#93

به نیزه زره بردرید از نهیب

✦

نیامد برون پای گیو از رکیب

#94

بزد نیزه پس گیو بر اسب اوی

✦

ز درد اندر آمد تگاور به روی

#95

پیاده شد از باره لهاک مرد

✦

فراز آمد از دور فرشیدورد

#96

ابر نیزهٔ گیو تیغی چو باد

✦

بزد نیزه ببرید و برگشت شاد

#97

چو گیو اندر آن زخم او بنگرید

✦

عمود گران از میان برکشید

#98

بزد چون یکی تیزدم اژدها

✦

که از دست او خنجر آمد رها

#99

سبک دیگری زد به گردنش بر

✦

که آتش ببارید بر تنش بر

#100

بجوشید خون بر دهانش از جگر

✦

تنش سست برگشت و آسیمه سر

#101

چو گیو اندر این بود لهاک زود

✦

نشست از بر بادپای چو دود

#102

ابا گرز و با نیزه بر سان شیر

✦

بر گیو رفتند هر دو دلیر

#103

چه مایه ز چنگ دلاور سران

✦

بر او بر ببارید گرز گران

#104

به زین خدنگ اندورن بد سوار

✦

ستوهی نیامدش از کارزار

#105

چو دیدند لهاک و فرشیدورد

✦

چنان پایداری از آن شیرمرد

#106

ز بس خشم گفتند یک با دگر

✦

که ما را چه آمد ز اختر به سر

#107

بر این زین همانا که کوهست و روست

✦

بر او بر ندرد جز از شیر پوست

#108

ز یارانش گیو آنگهی نیزه خواست

✦

همی گشت هر سو چپ و دست راست

#109

بدیشان نهاد از دو رویه نهیب

✦

نیامد یکی را سر اندر نشیب

#110

به دل گفت کاری نو آمد به روی

✦

مرا ز این دلیران پرخاشجوی

#111

نه از شهر ترکان سران آمدند

✦

که دیوان مازندران آمدند

#112

سوی راست گیو اندر آمد چو گرد

✦

گرازه به پرخاش فرشیدورد

#113

ز پولاد در چنگ سیمین ستون

✦

به زیر اندرون باره‌ای چون هیون

#114

گرازه چو بگشاد از باد دست

✦

به زین بر شد آن ترگ پولاد بست

#115

بزد نیزه‌ای بر کمربند اوی

✦

زره بود نگسست پیوند اوی

#116

یکی تیغ در چنگ بیژن چو شیر

✦

به پشت گرازه درآمد دلیر

#117

بزد بر سر و ترگ فرشیدورد

✦

زمین را بدرید ترک از نبرد

#118

همی کرد بر بارگی دست راست

✦

به اسب اندر آمد نبود آنچ خواست

#119

پس بیژن اندر دمان گستهم

✦

ابا نامداران ایران به هم

#120

به نزدیک توران سپاه آمدند

✦

خلیده‌دل و کینه‌خواه آمدند

#121

ز توران سپاه اندریمان چو گرد

✦

بیامد دمان تا به جای نبرد

#122

عمودی فروهشت بر گستهم

✦

که تا بگسلاند میانش ز هم

#123

به تیغش برآمد بدو نیم گشت

✦

دل گستهم زو پر از بیم گشت

#124

به پشت یلان اندر آمد هجیر

✦

ابر اندریمان ببارید تیر

#125

خدنگش بدرید برگستوان

✦

بماند آن زمان بارگی بی روان

#126

پیاده شد ازباره مرد سوار

✦

سپر بر سر آورد و بر ساخت کار

#127

ز ترکان بر آمد سراسر غریو

✦

سواران برفتند بر سان دیو

#128

مر او را به چاره ز آوردگاه

✦

کشیدند از پیش روی سپاه

#129

سپهدار پیران ز سالارگاه

✦

بیامد بیاراست قلب سپاه

#130

ز شبگیر تا شب برآمد ز کوه

✦

سواران ایران و توران گروه

#131

همی گرد کینه برانگیختند

✦

همی خاک با خون برآمیختند

#132

از اسبان و مردان همه رفته هوش

✦

دهن خشک و رفته ز تن زور و توش

#133

چو روی زمین شد به رنگ آبنوس

✦

برآمد ز هر دو سپه بوق و کوس

#134

ابر پشت پیلان تبیره زنان

✦

از آن رزمگه بازگشت آن زمان

#135

بر آن بر نهادند هر دو سپاه

✦

که شب بازگردند ز آوردگاه

#136

گزینند شبگیر مردان مرد

✦

که از ژرف دریا برآرند گرد

#137

همه نامداران پرخاشجوی

✦

یکایک به روی اندر آرند روی

#138

ز پیکار یابد رهایی سپاه

✦

نریزند خون سر بیگناه

#139

بکردند پیمان و گشتند باز

✦

گرفتند کوتاه رزم دراز

#140

دو سالار هر دو ز کینه به درد

✦

همی روی برگاشتند از نبرد

#141

یکی سوی کوه کنابد برفت

✦

یکی سوی زیبد خرامید تفت

#142

همانگه طلایه ز لشکر به راه

✦

فرستاد گودرز سالار شاه

#143

ز جوشنوران هرک فرسوده بود

✦

ز خون دست و تیغش بیالوده بود

#144

همه جوشن و خود و ترگ و زره

✦

گشادند مر بندها را گره

#145

چو از بار آهن برآسوده شد

✦

خورش جست و می چند پیموده شد

#146

به تدبیر کردن سوی پهلوان

✦

برفتند بیدار پیر و جوان

#147

به گودرز پس گفت گیو ای پدر

✦

چه آمد مرا از شگفتی به سر

#148

چو من حمله بردم به توران سپاه

✦

دریدم صف و برگشادند راه

#149

به پیران رسیدم نماندم به جای

✦

فروماند و ننهاد از پیش پای

#150

چنانم شتاب آمد از کار خویش

✦

که گفتم نباشم دگر یار خویش

#151

پس آن گفته شاه بیژن به یاد

✦

همی داشت وان دم مرا یاد داد

#152

که پیران به دست تو گردد تباه

✦

از اختر همین بود گفتار شاه

#153

بدو گفت گودرز کو را زمان

✦

به دست منست ای پسر بی‌گمان

#154

که زو کین هفتاد پور گزین

✦

بخواهم به زور جهان‌آفرین

#155

از آن پس به روی سپه بنگرید

✦

سران را همه گونه پژمرده دید

#156

ز رنج نبرد و ز خون ریختن

✦

به هرجای با دشمن آویختن

#157

دل پهلوان گشت زان پر ز درد

✦

که رخسار آزادگان دید زرد

#158

بفرمودشان بازگشتن به جای

✦

سپهدار نیک‌اختر و رهنمای

#159

بدان تا تن رنج بردارشان

✦

برآساید از جنگ و پیکارشان

#160

برفتند و شبگیر بازآمدند

✦

پر از کینه و رزمساز آمدند

#161

به سالار بر خواندند آفرین

✦

که ای نامور پهلوان زمین

#162

شبت خواب چون بود و چون خاستی

✦

ز پیکار ترکان چه آراستی

#163

بدیشان چنین گفت پس پهلوان

✦

که ای نیک‌مردان و فرخ گوان

#164

سزد گر شما بر جهان‌آفرین

✦

بخوانید روز و شبان آفرین

#165

که تا این زمان هرچ رفت از نبرد

✦

به کام دل ما همی گشت گرد

#166

فراوان شگفتی رسیدم به سر

✦

جهان را ندیدم مگر بر گذر

#167

ز بیداد و داد آنچ آمد به شاه

✦

بد و نیک را هم بدویست راه

#168

چو ما چرخ گردان فراوان سرشت

✦

درود آن کجا بآرزو خود بکشت

#169

نخستین که ضحاک بیدادگر

✦

ز گیتی به شاهی برآورد سر

#170

جهان را چه مایه به سختی بداشت

✦

جهان آفرین زو همه درگذاشت

#171

به داد آنک آورد پیدا ستم

✦

ز باد آمد آن پادشاهی به دم

#172

چو بیداد او دادگر برنداشت

✦

یکی دادگر را بر او برگماشت

#173

برآمد بر آن کار او چند سال

✦

بد انداخت یزدان بر آن بدسگال

#174

فریدون فرخ شه دادگر

✦

ببست اندر آن پادشاهی کمر

#175

همه بند آهرمنی برگشاد

✦

بیاراست گیتی سراسر به داد

#176

چو ضحاک بدگوهر بدمنش

✦

که کردند شاهان بدو سرزنش

#177

ز افراسیاب آمد آن بد خوی

✦

همان غارت و کشتن و بدگوی

#178

که در شهر ایران بگسترد کین

✦

بگشت از ره داد و آیین و دین

#179

سیاووش را هم به فرجام کار

✦

بکشت و برآورد از ایران دمار

#180

وزان پس کجا گیو ز ایران براند

✦

چه مایه به سختی به توران بماند

#181

نهالیش بد خاک و بالینش سنگ

✦

خورش گوشت نخچیر و پوشش پلنگ

#182

همی رفت گم بوده چون بیهشان

✦

که یابد ز کیخسرو آنجا نشان

#183

یکایک چو نزدیک خسرو رسید

✦

بر او آفرین کرد کو را بدید

#184

وزان پس به ایران نهادند روی

✦

خبر شد به پیران پرخاشجوی

#185

سبک با سپاه اندر آمد به راه

✦

که هر دو کندشان به ره بر تباه

#186

بکرد آنچ بودش ز بد دسترس

✦

جهاندارشان بد نگهدار و بس

#187

از آن پس به کین سیاوش سپاه

✦

سوی کاسه رود اندر آمد به راه

#188

به لاون که آمد سپاه گشن

✦

شبیخون پیران و جنگ پشن

#189

که چندان پسر پیش من کشته شد

✦

دل نامداران همه گشته شد

#190

کنون با سپاهی چنین کینه‌جوی

✦

بیامد به روی اندر آورد روی

#191

چو با ما بسنده نخواهد بدن

✦

همی داستانها بخواهد زدن

#192

همی چاره سازد بدان تا سپاه

✦

ز توران بیاید بدین رزمگاه

#193

سران را همی خواهد اکنون به جنگ

✦

یکایک بباید شدن تیز چنگ

#194

که گر ما بدین کار سستی کنیم

✦

وگر نه بدین پیشدستی کنیم

#195

بهانه کند بازگردد ز جنگ

✦

بپیچد سر از کینه و نام و ننگ

#196

ار ایدونک باشید با من یکی

✦

از ایشان فراوان و ما اندکی

#197

از آن نامداران برآریم گرد

✦

بدانگه که سازد همی او نبرد

#198

ور ایدونک پیران از این رای خویش

✦

نگردد نهد رزم را پای پیش

#199

پذیرفتم اندر شما سر به سر

✦

که من پیش بندم بدین کین کمر

#200

ابا پیر سر من بدین رزمگاه

✦

به کشتن دهم تن به پیش سپاه

#201

من و گرد پیران و رویین و گیو

✦

یکایک بسازیم مردان نیو

#202

که کس در جهان جاودانه نماند

✦

به گیتی به ما جز فسانه نماند

#203

هم آن نام باید که ماند بلند

✦

چو مرگ افگند سوی ما بر کمند

#204

زمانه به مرگ و به کشتن یکیست

✦

وفا با سپهر روان اندکیست

#205

شما نیز باید که هم ز این نشان

✦

ابا نیزه و تیغ مردم کشان

#206

به کینه ببندید یکسر کمر

✦

هر آن کس که هست از شما نامور

#207

که دولت گرفتست از ایشان نشیب

✦

کنون کرد باید به کین بر نهیب

#208

به توران چو هومان سواری نبود

✦

که با بیژن گیو رزم آزمود

#209

چو برگشته شد بخت او شد نگون

✦

بریدش سر از تن به سان هیون

#210

نباید شکوهید ز ایشان به جنگ

✦

نشاید کشیدن ز پیکار چنگ

#211

ور ایدونک پیران بخواهد نبرد

✦

به اندوه لشکر بیارد چو گرد

#212

همیدون به انبوه ما همچو کوه

✦

بباید شدن پیش او همگروه

#213

که چندان دلیران همه خسته‌دل

✦

ز تیمار و اندوه پیوسته دل

#214

بر آنم که ما را بود دستگاه

✦

از ایشان برآریم گرد سیاه

#215

بگفت این سخن سر به سر پهلوان

✦

به پیش جهاندیده فرخ گوان

#216

چو سالارشان مهربانی نمود

✦

همه پاک بر پای جستند زود

#217

بر او سر به سر خواندند آفرین

✦

که چون تو کسی نیست پر داد و دین

#218

پرستنده چون تو فریدون نداشت

✦

که گیتی سراسر به شاهی گذاشت

#219

ستون سپاهی و سالار شاه

✦

فرازندهٔ تاج و گاه و کلاه

#220

فدی کردهٔ جان و فرزند و چیز

✦

ز سالار شاهان چه جویند نیز

#221

همه هرچ شاه از فریبرز جست

✦

ز طوس آن کنون از تو بیند درست

#222

همه سر به سر مر ترا بنده‌ایم

✦

به فرمان و رایت سرافگنده‌ایم

#223

گر ایدونک پیران ز توران سپاه

✦

سران آورد پیش ما کینه‌خواه

#224

ز ما ده مبارز وز ایشان هزار

✦

نگر تا که پیچد سر از کارزار

#225

ور ایدونک لشکر همه همگروه

✦

به جنگ اندر آید به کردار کوه

#226

ز کینه همه پاک دلخسته‌ایم

✦

کمر بر میان جنگ را بسته‌ایم

#227

فدای تو بادا تن و جان ما

✦

سراسر بر اینست پیمان ما

#228

چو گودرز پاسخ بر این سان شنود

✦

به دلش اندرون شادمانی فزود

#229

بر آن نامداران گرفت آفرین

✦

که ای نره شیران ایران زمین

#230

سپه را بفرمود تا برنشست

✦

همیدون میان را به کینه ببست

#231

چپ لشکرش جای رهام گرد

✦

به فرهاد خورشید پیکر سپرد

#232

سوی راست جای فریبرز بود

✦

به کتمارهٔ قارنان داد زود

#233

به شیدوش فرمود کای پور من

✦

به هر کار شایسته دستور من

#234

تو با کاویانی درفش و سپاه

✦

برو پشت لشکر تو باش و پناه

#235

بفرمود پس گستهم را که شو

✦

سپه را تو باش این زمان پیشرو

#236

ترا بود باید به سالارگاه

✦

نگه‌دار بیدار پشت سپاه

#237

سپه را بفرمود کز جای خویش

✦

نگر ناورید اندکی پای پیش

#238

همه گستهم را کنید آفرین

✦

شب و روز باشید بر پشت زین

#239

برآمد خروش از میان سپاه

✦

گرفتند زاری بر آن رزمگاه

#240

همه سر به سر سوی او تاختند

✦

همی خاک بر سر برانداختند

#241

که با پیر سر پهلوان سپاه

✦

کمر بست و شد سوی آوردگاه

#242

سپهدار پس گستهم را بخواند

✦

بسی پند و اندرز با او براند

#243

بدو گفت زنهار بیدار باش

✦

سپه را ز دشمن نگهدار باش

#244

شب و روز در جوشن کینه‌جوی

✦

نگر تا گشاده ندارید روی

#245

چو آغازی از جنگ پرداختن

✦

بود خواب را بر تو بر تاختن

#246

همان چون سر آری به سوی نشیب

✦

ز ناخفتگان بر تو آید نهیب

#247

یکی دیده‌بان بر سر کوه دار

✦

سپه را ز دشمن بی‌اندوه‌دار

#248

ور ایدونک آید ز توران زمین

✦

شبی ناگهان تاختن گر کمین

#249

تو باید که پیکار مردان کنی

✦

به جنگ اندر آهنگ گردان کنی

#250

ور ایدونک از ما بدین رزمگاه

✦

بد آگاهی آید ز توران سپاه

#251

که ما را به آوردگه بر کشند

✦

تن بی‌سرانمان به توران کشند

#252

نگر تا سپه را نیاری به جنگ

✦

سه روز اندر این کرد باید درنگ

#253

چهارم خود آید به پشت سپاه

✦

شه نامبردار با پیل و گاه

#254

چو گفتار گودرز زان سان شنید

✦

سرشکش ز مژگان به رخ بر چکید

#255

پذیرفت سر تا به سر پند اوی

✦

همی جست از آن کار پیوند اوی

#256

به سالار گفت آنچ فرمان دهی

✦

میان بسته دارم به سان رهی

#257

پس از جنگ پیشین که آمد شکست

✦

که توران بر آن درد بودند پست

#258

خروشان پدر بر پسر روی زرد

✦

برادر ز خون برادر به درد

#259

همه سر به سر سوگوار و نژند

✦

دژم گشته از گشت چرخ بلند

#260

چو پیران چنان دید لشکر همه

✦

چو از گرگ درنده خسته رمه

#261

سران را ز لشکر سراسر بخواند

✦

فراوان سخن پیش ایشان براند

#262

چنین گفت کای کار دیده گوان

✦

همه سودهٔ رزم پیر و جوان

#263

شما را به نزدیک افراسیاب

✦

چه مایه بزرگی و جاهست و آب

#264

به پیروزی و فرهی کامتان

✦

به گیتی پراگنده شد نامتان

#265

به یک رزم کآمد شما را شکست

✦

کشیدید یکسر ز پیکار دست

#266

بدانید یکسر کز این رزمگاه

✦

اگر بازگردد به سستی سپاه

#267

پس اندر ز ایران دلاور سران

✦

بیایند با گرزهای گران

#268

یکی را ز ما زنده اندر جهان

✦

نبیند کس از مهتران و کهان

#269

برون کرد باید ز دلها نهیب

✦

گزیدن مر این غمگنان را شکیب

#270

چنین داستان زد شه موبدان

✦

که پیروز یزدان بود جاودان

#271

جهان سر به سر با فراز و نشیب

✦

چنینست تا رفتن اندر نهیب

#272

کنون از بر و بوم و فرزند خویش

✦

که اندیشد از جان و پیوند خویش

#273

همان لشکر است این که از جنگ ما

✦

بپیچید و بس کرد آهنگ ما

#274

بدین رزمگه بست باید میان

✦

به کینه شدن پیش ایرانیان

#275

چنین کرد گودرز پیمان که من

✦

سران برگزینم از این انجمن

#276

یکایک به روی اندر آریم روی

✦

دو لشکر برآساید از گفت و گوی

#277

گر ایدونک پیمان به جای آورید

✦

سران را ز لشکر به پای آورید

#278

وگر همگروه اندر آید به جنگ

✦

نباید کشیدن ز پیکار چنگ

#279

اگر سر همه سوی خنجر بریم

✦

به روزی بزادیم و روزی مریم

#280

وگرنه سرانشان برآرم به دار

✦

دو رویه بود گردش روزگار

#281

اگر سر بپیچد کس از گفت من

✦

بفرمایمش سر بریدن ز تن

#282

گرفتند گردان به پاسخ شتاب

✦

که ای پهلوان رد افراسیاب

#283

تو از دیرگه باز با گنج خویش

✦

گزیدستی از بهر ما رنج خویش

#284

میان بسته بر پیش ما چون رهی

✦

پسر با برادر به کشتن دهی

#285

چرا سر بپیچیم ما خود کییم

✦

چنین بندهٔ شه ز بهر چییم

#286

بگفتند وز پیش برخاستند

✦

به پیکار یکسر بیاراستند

#287

همه شب همی ساختند این سخن

✦

که افگند سالار بیدار بن

#288

به شبگیر آوای شیپور و نای

✦

ز پرده برآمد به هر دو سرای

#289

نشستند بر زین سپیده دمان

✦

همه نامداران به بازو کمان

#290

که از نعل اسبان تو گفتی زمین

✦

بپوشد همی چادر آهنین

#291

سپهبد به لهاک و فرشیدورد

✦

چنین گفت کای نامداران مرد

#292

شما را نگهبان توران سپاه

✦

همی بود باید بدین رزمگاه

#293

یکی دیده‌بان بر سر کوهسار

✦

نگهبان روز و ستاره‌شمار

#294

گر ایدونک ما را ز گردان سپهر

✦

بد آید ببرد ز ما پاک مهر

#295

شما جنگ را کس متازید زود

✦

به توران شتابید بر سان دود

#296

کز این تخمهٔ ویسگان کس نماند

✦

همه کشته شد جز شما بس نماند

#297

گرفتند مر یکدگر را کنار

✦

به درد جگر برگرستند زار

#298

برفتند و بس روی برگاشتند

✦

غریویدن و بانگ برداشتند

داستان دوازده رخ

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما