بخش ۱۲ - نامهٔ گودرز به کیخسرو از حال سپاه و تهدید افراسیاب، رسیدن هجیر، نواخت و نیایش شاه
#1
نویسندهٔ نامه را خواند و گفت
✦
برآورد خواهم نهان از نهفت
#2
اگر برگشایی تو لب را ز بند
✦
زبان آورد بر سرت بر گزند
#3
یکی نامه فرمود نزدیک شاه
✦
به آگاه کردن ز کار سپاه
#4
به خسرو نمود آن کجا رفته بود
✦
سخن هرچ پیران بدو گفته بود
#5
فرستادن گیو و پیوند و مهر
✦
نمودن بدو کار گردان سپهر
#6
ز پاسخ که دادند مر گیو را
✦
بزرگان و فرزانهٔ نیو را
#7
وز آن لشکری کز پسش چون پلنگ
✦
بیاورد سوی کنابد به جنگ
#8
از آن پس کجا رزمگه ساختند
✦
وز آن رزم دل را بپرداختند
#9
ز هومان و نستیهن جنگجوی
✦
سراسر همه یاد کرد اندر اوی
#10
ز کردار بیژن که روز نبرد
✦
بدان گرزداران توران چه کرد
#11
سخن سر به سر چون همه گفته بود
✦
ز پیکار و جنگ آن کجا رفته بود
#12
بپردخت زان پس به افراسیاب
✦
که با لشکر آمد به نزدیک آب
#13
گر او از لب رود جیحون سپاه
✦
به ایران گذارد سپه را به راه
#14
تو دانی که با او نداریم پای
✦
ایا فرخجسته جهان کدخدای
#15
مگر خسرو آید به پشت سپاه
✦
به سر بر نهد بندگان را کلاه
#16
ور ایدونک پیران کند دست پیش
✦
بخواهد سپه یاور از شاه خویش
#17
به خسرو رسد زان سپس آگهی
✦
ک با او چه سازد به بختت رهی
#18
و دیگر که از رستم دیو بند
✦
ز لهراسب وز اشکش هوشمند
#19
ز کردار ایشان به کهتر خبر
✦
رساند مگر شاه پیروزگر
#20
چو نامه به مهر اندر آورد و بند
✦
بفرمود تا بر ستور نوند
#21
نشستنگه خسروی ساختند
✦
فراوان تگاور برون تاختند
#22
بفرمود تا رفت پیشش هجیر
✦
جوانی به کردار هشیار و پیر
#23
بگفت آن سخن سر به سر پهلوان
✦
به پیش هشیوار پور جوان
#24
بدو گفت کای پور هشیاردل
✦
یکی تیز گردان بدین کار دل
#25
اگر مر تو را نزد من دستگاه
✦
همی جست باید کنونست گاه
#26
چو بستانی این نامه هم در زمان
✦
برو هم به کردار باد دمان
#27
شب و روز ماسای و سر بر مخار
✦
ببر نامهٔ من بر شهریار
#28
به پدرود کردن گرفتش به بر
✦
برون آمد از پیش فرخ پدر
#29
ز لشکر دو تن را بر خویش خواند
✦
سبکشان به اسب تگاور نشاند
#30
برون شد ز پرده‌سرای پدر
✦
به هر منزلی بر هیونی دگر
#31
خور و خواب و آرامشان بر ستور
✦
چه تاریکی شب چه تابنده هور
#32
بر آن گونه پویان به راه آمدند
✦
به یک هفته نزدیک شاه آمدند
#33
چو از راه ایران بیامد سوار
✦
کس آمد بر خسرو نامدار
#34
پذیره فرستاد شماخ را
✦
چه مایه دلیران گستاخ را
#35
بپرسید چون دید روی هجیر
✦
که ای پهلوان‌زادهٔ شیرگیر
#36
درودست باری که بس ناگهان
✦
رسیدی به نزدیک شاه جهان
#37
بفرمود تا پرده برداشتند
✦
به اسبش ز درگاه بگذاشتند
#38
هجیر اندر آمد چو خسرو بدوی
✦
نگه کرد پیشش بمالید روی
#39
بپرسید بسیار و بنشاندش
✦
هزاران هجیر آفرین خواندش
#40
ز گوهر یکی تاج پیروزه شاه
✦
به سر بر نهادش چو رخشنده ماه
#41
ز گودرز وز مهتران سپاه
✦
ز هر یک یکایک بپرسید شاه
#42
درود بزرگان به خسرو بداد
✦
همه کار لشکر بر او کرد یاد
#43
بدو داد پس نامهٔ پهلوان
✦
جوان خردمند روشن‌روان
#44
نویسنده را پیش بنشاندند
✦
بفرمود تا نامه برخواندند
#45
چو برخواند نامه به خسرو دبیر
✦
ز یاقوت رخشان دهان هجیر
#46
بیاگند وز آن پس به گنجور گفت
✦
که دینار و دیبا بیار از نهفت
#47
بیاورد بدره چو فرمان شنید
✦
همی ریخت تا شد سرش ناپدید
#48
بیاورد پس جامه زرنگار
✦
چنان چون بود از در شهریار
#49
همیدون ببردند پیش هجیر
✦
ابا زین زرین ده اسب هژیر
#50
به یارانش بر خلعت افگند نیز
✦
درم داد و دینار و هرگونه چیز
#51
از آن پس چو از جای برخاستند
✦
نشستنگه می بیاراستند
#52
هجیر و بزرگان خسروپرست
✦
گرفتند یکسر همه می به دست
#53
نشستند یک روز و یک شب به هم
✦
همی رای زد خسرو از بیش و کم
#54
به شبگیر خسرو سر و تن بشست
✦
به پیش جهانداور آمد نخست
#55
بپوشید نو جامهٔ بندگی
✦
دو دیده چو ابری به بارندگی
#56
دوتایی شده پشت و بنهاد سر
✦
همی آفرین خواند بر دادگر
#57
از او خواست پیروزی و فرهی
✦
بدو جست دیهیم و تخت مهی
#58
به یزدان بنالید ز افراسیاب
✦
به درد از دو دیده فرو ریخت آب
#59
وز آنجا بیامد چو سرو سهی
✦
نشست از بر گاه شاههنشهی
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.