🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖
63 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۸۸ - کمبود درم و داستان کفشگر وام‌دهنده
روزگار بر چرخش خویش تداوم یافت و پس از نبردهای دشوار و درازمدت، سپاه ایران به سیم و زر نیازمند گشت. سپهدار گنجوران و روزی‌دهندگان را گرد آورد و از سختی راه و خندق‌ها و رودهایی سخن گفت که گذشتن از آن‌ها جز با تجهیز لشکر و پرداخت مستمری ممکن نمی‌شد. پادشاه ایران، کسری نوشین‌روان، دبیری و گنجوری را بفرمود تا حساب خزانه‌ها برکشند. چون دفترها بررسی شد، مشخص گشت که سپاه سیصد هزار تنگ درم کم دارد.

چهر پادشاه از این کمبود دژم گشت و بوزرجمهر دستور یافت تا تدبیری بیندیشد. شاه فرمان داد کاروانی از ساربانان به سوی گنج مازندران روان گردند تا دینار بار کنند. اما بوزرجمهر، وزیر فرزانه، زبان به نصیحت گشود که راه گنج مازندران دور است و لشکر تهی‌دست خسته خواهد ماند؛ چه بهتر که از بازرگانان و دهقانان متمول شهر وام ستانده شود تا در زمان مناسب از گنج شاهی بازپرداخت گردد.

شاه سخن وزیر را پسندید. فرستاده‌ای جوان، خوش‌منش و خردمند با سه اسب راهی شهرهای نزدیک شد. در آن میان، موزه فروشی ثروتمند چون از نیاز پادشاه آگاه گشت، با شادمانی پیش آمد و چهل من درم — هر منی صد هزار — ترازو نمود و بی حساب دفاتر در اختیار فرستاده نهاد. اما در برابر این خدمت، آرزویی دیرین در دل داشت؛ وی از فرستاده خواست تا از بوزرجمهر و شاه تقاضا کند که فرزندش را به مکتب فرهنگیان فرستند تا فن دبیری آموزد و از طبقه فرودست رهایی یابد.

فرستاده شادمان بازگشت و زرها را بر شاه عرضه کرد و پیغام کفشگر را بازگفت. نوشین‌روان چون این درخواست را شنید، خشمگین شد و گفت: «چرا دیو چشم فرزانه را تیره ساخته است؟ شتران را بازگردانید و زر او را پس دهید! اگر فرزند کفشگر دبیر شود و فردا بر اریکه دیوان نشیند، جایگاه خردمندان و آزادگان تباه گردد و پس از مرگ بر ما نفرین خواهند فرستاد.» بدین سان شاه ایران به خاطر حفظ نظم طبقاتی جامعه، ثروت بی‌پایان موزه فروش را رد کرد و دستور داد وام از جای دیگر تامین گردد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: