🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖
24 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۵۲ - رسیدن خبر حرکت کسری به خاقان و ترس او
در ولایت سغد، خاقان چین در میان خویشان و بازماندگان دودمان ارجاسب و افراسیاب گشته بود و دشت و کوهستان چون دریایی خروشان از خیل سپاهیانش موج می‌زد. خاقان که باد غرور در سر داشت، خویشتن را شهریار بی‌همتای جهان می‌پنداشت و کلاه کیانی خویش را فراتر از تاب‌آوری زمین می‌دید. او در میان سران لشکر بانگ برمی‌آورد که زمان تسخیر ایران‌زمین فرا رسیده است؛ سپاهیان چین باید مرزها را درنوردند، خاک ایران را تا چین برانند و حاکمیت تازیان را نیز تحت آیین خویش درآورند تا هیچ کس را در جهان، تاج و تخت و بخت شاهی باقی نماند.

با این حال، روزگار چندان بر وفق خواسته‌های او نپیمود. طنطنه رزم‌جویی خاقان گسیخته گشت آنگاه که خبرسازان پیک آوردند که کسری نوشین‌روان، شاهنشاه دادگر ایران، با فرّه ایزدی و لشکری بیکران که کرانه‌اش از دریا تا دریا می‌رسد، به گرگان رسیده و خیمه برافراشته است. با شنیدن این پیام، غرور خاقان فرو ریخت و راه رزم بر او تنگ و کوتاه گشت. او پریشان‌خاطر با بزرگان و رای‌زنان خویش به مشورت نشست و راز بیمناک خویش را آشکار ساخت که این سپاه عظیم ایرانیان را نمی‌توان خوار شمرد.

اگرچه خاقان کوشید با یادآوری وسعت قلمروش از چین تا کرانه رود جیحون و تظاهر به دلاوری، خویشتن را آماده نبرد نشان دهد و انوشیروان را ناآگاه از توان خویش بخواند، اما خردمندی در انجمن او زبان به پند گشود. این فرزانه، خاقان را از هرگونه مواجهه با شاه ایران برحذر داشت و یادآور شد که نبرد با شهریاری که از هند و روم باژ می‌ستاند و فرّ کیانی‌اش چون خورشیدی بر فلک می‌درخشد، جز به باد دادن تاج‌وتخت چین حاصلی نخواهد داشت؛ چرا که کسری انوشیروان بیداربخت، جهان‌دار و پیروزمندی است که هیچ شاهی توان ایستادگی در برابرش را ندارد.
#1
بسغد اندرون بود خاقان که شاه
✦
به گرگان همی رای زد با سپاه
#2
ز خویشان ارجاسب و افراسیاب
✦
شده سغد یکسر چو دریای آب
#3
همی‌گفت خاقان سپاه مرا
✦
زمین برنتابد کلاه مرا
#4
از ایدر سپه سوی ایران کشیم
✦
وز ایران به دشت دلیران کشیم
#5
همه خاک ایران به چین آوریم
✦
همان تازیان را بدین آوریم
#6
نمانم که کس تاج دارد نه تخت
✦
نه اورنگ شاهی نه از تخت بخت
#7
همی‌بود یک چند باگفت وگوی
✦
جهانجوی با لشکری جنگجوی
#8
چنین تا بیامد ز شاه آگهی
✦
کز ایران بجنبید با فرهی
#9
وزان بخت پیروزی و دستگاه
✦
ز دریا به دریا کشیده سپاه
#10
بپیچید خاقان چو آگاه شد
✦
به رزم اندرون راه کوتاه شد
#11
به اندیشه بنشست با رای‌زن
✦
بزرگان لشکر شدند انجمن
#12
سپهدار خاقان به دستور گفت
✦
که این آگهی خوار نتوان نهفت
#13
شنیدم که کسری به گرگان رسید
✦
همه روی کشور سپه گسترید
#14
ندارد همانا ز ما آگهی
✦
وگر تارک از رای دارد تهی
#15
ز چین تا به جیحون سپاه منست
✦
جهان زیر فر کلاه منست
#16
مرا پیش او رفت باید به جنگ
✦
بپوشد درم آتش نام وننگ
#17
گماند کزو بگذری راه نیست
✦
و گر در زمانه جز او شاه نیست
#18
بیاگاهد اکنون چومن جنگجوی
✦
شوم با سواران چین پیش اوی
#19
خردمند مردی به خاقان چین
✦
چنین گفت کای شهریار زمین
#20
تو با شاه ایران مکن رزم یاد
✦
مده پادشاهی و لشکر به باد
#21
ز شاهان نجوید کسی جای اوی
✦
مگر تیره باشد دل و رای اوی
#22
که با فر او تخت را شاه نیست
✦
بدیدار او در فلک ماه نیست
#23
همی باژ خواهد ز هند وز روم
✦
ز جایی که گنجست و آباد بوم
#24
خداوند تاجست و زیبای تخت
✦
جهاندار و بیدار و پیروز بخت

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: