🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖
18 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۷۳ - داستان کسری با بوزرجمهر: شکار کسری، خواب او و دزدیدن گوهرها توسط مرغ سیاه
شهریار ایران، کسری نوشین‌روان، روزی همراه با حشم و لشکریان از پایتخت خویش مداین به قصد شکار بیرون شد. او در پهندشت به دنبال بزهای کوهی و آهوان تاخت تا بدان‌جا که شکارها پراکنده شدند و شاه از تکاپو خسته و درمانده گشت. از میان دشت سوزان، ناگاه به مرغزاری خرم و دل‌انگیز رسید؛ جایی آراسته به درختان سرسبز، گیاهان تازه و سایه‌ای بس جان‌بخش. در این سفر، وزیر دانشمند و وفادار او، بوزرجمهر، نیز از روی مهر و پرستش همراهش می‌راند.

شاه از باره فرود آمد تا چشمان خسته خویش را بر سبزه مرغزار بیاساید. لشکریان و پرستندگان همگی برای پی‌گرفتن شکار در اطراف مرغزار پراکنده شده بودند و کسری تنها بر روی سبزه غلتید و سر بر کناری نهاد و به خوابی خوش فرو رفت.

از قضا، جامه از بازوی شاه کنار رفت و بازوبند گران‌بهای او که آراسته به گوهرهای درخشان بود آشکار گشت. در همان حال، پرنده‌ای سیاه و رازآمیز از فراز ابرها فرود آمد و بر بالین شاه خفته نشست. چون آن مرغ سیاه بازوی شاه را عاری از جامه و بازوبند پرگوهر را بی‌نگهبان دید، پیش آمد و درزهای بازوبند را با منقار بردرّید. سپس گوهرهای تابناک، از درهای خوشاب تا یاقوت‌های زرد را یک‌به‌یک بلعید و بلافاصله پرکشید و در پهنه آسمان ناپدید شد.

بوزرجمهر که شاهد این صحنه شگفت و شوم بود، سخت غمگین و حیرت‌زده گشت. دل وزیر فرزانه از چرخ گردون پربیم شد؛ زیرا درک کرد که این واقعه نشانه‌ای از نشیب روزگار و آغاز فریب و نهیب چرخ ستمگر است.
#1
چنان بد که کسری بدان روزگار
✦
برفت از مداین ز بهر شکار
#2
همی‌تاخت با غرم و آهو به دشت
✦
پراگند شد غرم و او مانده گشت
#3
ز هامون بر مرغزاری رسید
✦
درخت و گیا دید و هم سایه دید
#4
همی‌راند با شاه بوزرجمهر
✦
ز بهر پرستش هم از بهر مهر
#5
فرود آمد از بارگی شاه نرم
✦
بدان تا کند برگیا چشم گرم
#6
ندید از پرستندگان هیچکس
✦
یکی خوب رخ ماند با شاه بس
#7
بغلتید چندی بران مرغزار
✦
نهاده سرش مهربان برکنار
#8
همیشه ببازوی آن شاه بر
✦
یکی بند بازو بدی پرگهر
#9
برهنه شد از جامه بازوی او
✦
یکی مرغ رفت از هوا سوی او
#10
فرود آمد از ابر مرغ سیاه
✦
ز پرواز شد تا ببالین شاه
#11
ببازو نگه کرد وگوهر بدید
✦
کسی را به نزدیک او برندید
#12
همه لشکرش گرد آن مرغزار
✦
همی‌گشت هرکس ز بهر شکار
#13
همان شاه تنها بخواب اندرون
✦
نه بر گرد او بر کسی رهنمون
#14
چومرغ سیه بند بازو بدید
✦
سر درز آن گوهران بردرید
#15
چو بدرید گوهر یکایک بخورد
✦
همان در خوشاب و یاقوت زرد
#16
بخورد و ز بالین او بر پرید
✦
همانگه ز دیدار شد ناپدید
#17
دژم گشت زان کار بوزرجمهر
✦
فروماند از کارگردان سپهر
#18
بدانست کآمد بتنگی نشیب
✦
زمانه بگیرد فریب و نهیب

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: