🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖
23 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۶ - گشایش بارگاه و دعوت همگانی به دادخواهی
از درگاه بلند پادشاه ایران، کسری نوشین‌روان، بانگی سهمگین و نویدبخش برآمد و داروغگان خروش برآوردند که درهای بارگاه شهریار به روی تمام دادخواهان و ستم‌دیدگان گیتی گشوده است. شاهنشاه خندان‌لب و پرامید، به مردمان آواز داد که در دادخواهی و زندگی تنها به پاک‌یزدان تکیه کنند، چرا که اوست که پناه بی‌‌پناهان است و دستگیر بندگان در هر دو سرا. نوشین‌روان مردمان را ایمن ساخت که هرگز از تخت و کلاه و شوکت شاهی هراسی به دل راه ندهند؛ چه در میانه بزم و میگساری، چه در خلوت اندیشه‌ورزی با رای‌زنان، و چه در پهنه میدان چوگان و شکارگاه، درهای بارگاه خسروانی بر همگان باز خواهد بود. شاه سوگند یاد کرد که تا تمام آرزوهای دادخواهان برآورده نشود و رنج ستم‌دیدگان گسسته نگردد، دل او آرام نخواهد یافت. او کارداران، لشکر و پیشکاران خویش را هشدار داد که مبادا کسی با دلی پردرد بخوابد، زیرا کردگار جهان رازهای پنهان را می‌جوید و دادخواه مظلومان خواهد بود. سپس شاه دستور داد تا تمام باژ و خراج‌های گزافی که موبدان در دیوان نگاشته بودند ببخشایند و دیگر هیچ زر و سیمی از رعایا نستانند. از ایوان شاهی فریاد آفرین و ستایش مردمان برآمد؛ آنان نوشین‌روان را دعای خیر گفتند و خواستار جاودانگی تخت و فره‌اش شدند. مردمان شادمان بازگشتند و در پرتوی داد شهریار، روی زمین همچون باغ ارم خرم گشت؛ ابرهای بهاری به هنگام باریدند، دشت و پالیز چون چراغ فروزان شد و جهان سیمای بهشتی جاودان به خود گرفت.
#1
خروشی برآمد ز درگاه شاه
✦
که هر کس که جوید سوی داد راه
#2
بیاید بدرگاه نوشین روان
✦
لب شاه خندان و دولت جوان
#3
به آواز گفت آن زمان شهریار
✦
که جز پاک یزدان مجویید یار
#4
که دارنده اویست و هم رهنمای
✦
همو دست گیرد به هر دوسرای
#5
مترسید هرگز ز تخت و کلاه
✦
گشادست بر هر کس این بارگاه
#6
هر آنکس که آید به روز و به شب
✦
ز گفتار بسته مدارید لب
#7
اگر می گساریم با انجمن
✦
گر آهسته باشیم با رای‌زن
#8
به چوگان و بر دشت نخچیرگاه
✦
بر ما شما را گشادست راه
#9
به خواب و به بیداری و رنج و ناز
✦
ازین بارگه کس مگردید باز
#10
مخسبید یک تن ز من تافته
✦
مگر آرزوها همه یافته
#11
بدان گه شود شاد و روشن دلم
✦
که رنج ستم‌دیدگان بگسلم
#12
مبادا که از کارداران من
✦
گر از لشکر و پیشکاران من
#13
نخسبد کسی با دلی دردمند
✦
که از درد او بر من آید گزند
#14
سخنها اگرچه بود در نهان
✦
بپرسد ز من کردگار جهان
#15
ز باژ و خراج آن کجا مانده است
✦
که موبد به دیوان ما رانده است
#16
نخواهند نیز از شما زر و سیم
✦
مخسبید زین پس ز من دل ببیم
#17
برآمد ز ایوان یکی آفرین
✦
بجوشید تابنده روی زمین
#18
که نوشین روان باد با فرهی
✦
همه ساله با تخت شاهنشهی
#19
مبادا ز تو تخت پردخت و گاه
✦
مه این نامور خسروانی کلاه
#20
برفتند با شادی و خرمی
✦
چو باغ ارم گشت روی زمی
#21
ز گیتی ندیدی کسی را دژم
✦
ز ابر اندر آمد به هنگام نم
#22
جهان شد به کردار خرم بهشت
✦
ز باران هوا بر زمین لاله کشت
#23
در و دشت و پالیز شد چون چراغ
✦
چو خورشید شد باغ و چون ماه راغ

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: