#1
پس آگاهی آمد به شاه بزرگ
✦
ز خاقان که شد نامدار سترگ
“News came to the great King concerning the Khaqan, who had become a formidable lord.”
#2
ز هیتال و گردان آن انجمن
✦
که آمد ز خاقان بریشان شکن
“Word came of the Hephthalites and their noble host, who suffered defeat at the hands of the Khaqan.”
#3
ز شاه چغانی که با بخت نو
✦
بیامد نشست از بر تخت نو
“And of the King of Chaghan, who with newfound fortune came and seated himself upon a new throne.”
#4
پراندیشه بنشست شاه جهان
✦
ز گفتار بیدار کارآگهان
“Full of deep apprehension sat the King of the World, pondering the reports of his vigilant intelligence-gatherers.”
#5
به ایوان بیاراست جای نشست
✦
برفتند گردان خسروپرست
“He adorned the hall of audience, and the King's loyal champions entered.”
#6
ابا موبد موبدان اردشیر
✦
چوشاپور وچون یزدگرد دبیر
“Together with Ardashir, the Mobad of Mobads, and scribes such as Shapur and Yazdegerd.”
#7
همان بخردان نماینده راه
✦
نشستند یک سر بر تخت شاه
“Likewise all the wise guide-finders sat together around the throne of the King.”
#8
چنین گفت کسری که ای بخردان
✦
جهان گشته و کار دیده ردان
“Thus spoke Khosrow: 'O wise men, world-experienced and battle-tested elders!”
#9
یکی آگهی یافتم ناپسند
✦
سخنهای ناخوب و ناسودمند
“I have received unwelcome news—troubling words yielding no profit.”
#10
ز هیتال وز ترک وخاقان چین
✦
وزان مرزبانان توران زمین
“Concerning Hephthal, the Turks, the Khaqan of China, and the border-lords of Turan's realm.”
#11
بی اندازه لشکر شدند انجمن
✦
ز چاچ وز چین وز ترک و ختن
“An endless army gathered together from Chaj, China, the Turks, and Khotan.”
#12
یکی هفته هیتال با ترک و چین
✦
ز اسبان نبرداشتند ایچ زین
“For a whole week, the Hephthalites, Turks, and Chinese rested not their saddles from their steeds.”
#13
به فرجام هیتال برگشته شد
✦
دو بهره مگر خسته و کشته شد
“In the end, the fortune of the Hephthalites was overturned; two-thirds of them were wounded or slain.”
#14
بدان نامداری که هیتال بود
✦
جهانی پر از گُرز وکوپال بود
“That famous realm of Hephthal, which was once a world filled with heavy maces and weapons...”
#15
شگفتست کآمد بریشان شکست
✦
سپهبد مباد ایچ با رای پست
“It is astonishing that defeat befell them! May no army commander ever suffer from low counsel!”
#16
اگر غاتفر داشتی نام و رای
✦
نبردی سپهر آن سپه را ز جای
“Had Ghatafar possessed true wisdom and judgment, fate would not have uprooted his army.”
#17
چوشد مرز هیتالیان پر ز شور
✦
بجستند از تخم بهرام گور
“When the Hephthalite border fell into turmoil, they sought a ruler from the lineage of Bahram Gur.”
#18
نو آیین یکی شاه بنشاندند
✦
به شاهی برو آفرین خواندند
“They seated a new monarch on the throne and raised blessings upon his kingdom.”
#19
نشستست خاقان بدان روی چاج
✦
سرافراز با لشگر و گنج تاج
“Meanwhile, the Khaqan sits beyond Chaj, exalted with army, treasure, and crown.”
#20
ز خویشان ارجاسب و افراسیاب
✦
جز از مرز ایران نبینند به خواب
“Being of the blood of Arjasb and Afrasiab, they dream of nothing save the border of Iran.”
#21
ز پیروزی لشکر غاتفر
✦
همی‌برفرازد به خورشید سر
“Exalted by his victory over Ghatafar's army, his head now touches the sun in pride.”
#22
سزد گر نباشیم همداستان
✦
که خاقان نخواند چنین داستان
“It is not fitting for us to agree with this status quo, lest the Khaqan recount such a triumph.”
#23
که تا آن زمین پادشاهی مراست
✦
که دارند ازو چینیان پشت راست
“For that land belongs to my sovereignty, upon which the Chinese lean for support.”
#24
همه زیردستان از ایشان به رنج
✦
سپرده بدیشان زن و مرد و گنج
“All their subjects suffer under their hardship, giving up women, men, and treasure to them.”
#25
چه بینید یکسر کنون اندرین
✦
چه سازیم با ترک وخاقان چین
“What do you all see now in this matter? What plan shall we make against the Turks and the Khaqan of China?'”
#26
بزرگان داننده برخاستند
✦
همه پاسخش را بیاراستند
“The learned elders arose and in unison prepared their response.”
#27
گرفتند یک سر برو آفرین
✦
که ای شاه نیک اختر و پاکدین
“They offered blessings upon him, saying: 'O King of fortunate star and pure faith!”
#28
همه مرز هیتال آهرمنند
✦
دورویند واین مرز را دشمنند
“All the Hephthalite borders belong to Ahriman; they are double-faced enemies to this realm.”
#29
بریشان سزد هرچ آید ز بد
✦
هم از شاه گفتار نیکو سزد
“Whatever evil befalls them is fitting, while from the King only good speech is worthy.”
#30
ازیشان اگر نیستی کین و درد
✦
جز از خون آن شاه آزادمرد
“Have we not suffered pain and vengeance at their hands, save for the blood of that noble King?”
#31
بکشتند پیروز را ناگهان
✦
چنان شهریاری چراغ جهان
“They suddenly slew King Peroz—such a monarch who was the very lamp of the world!”
#32
مبادا که باشند یک روز شاد
✦
که هرگز نخیزد ز بیداد داد
“May they never see a happy day, for justice never arises from cruelty!”
#33
چنینست بادافره دادگر
✦
همان بدکنش را بد آید به سر
“Such is the retribution of the Just God: evil ultimately comes upon the evil-doer.”
#34
ز خاقان اگر شاه راند سخن
✦
که دارد به دل کین و درد کهن
“As for the Khaqan of whom the Shah speaks, who nurtures ancient malice and pain in his heart...”
#35
سزد گر ز خویشان افراسیاب
✦
بدآموز دارد دو دیده پرآب
“It is fitting if a descendant of Afrasiab keeps his ill-taught eyes wet with tears.”
#36
دگر آنک پیروز شد دل گرفت
✦
اگر زو بترسی نباشد شگفت
“Moreover, now that he has grown victorious, he has gained courage; if you fear him, it is not strange.”
#37
ز هیتال وز لشکر غاتفر
✦
مکن یاد وتیمار ایشان مخور
“Yet make no mention of Hephthal or Ghatafar's host, nor let your heart grieve for them.”
#38
ز خویشان ارجاسب و افراسیاب
✦
زخاقان که بنشست ازان روی آب
“As for the bloodline of Arjasb and Afrasiab, and the Khaqan who sits beyond the river...”
#39
به روشن روان کار ایشان بساز
✦
تویی درجهان شاه گردن فراز
“Settle their affair with an enlightened mind, for you are the supreme, exalted King of the world!”
#40
فروغ از تو گیرد روان و خرد
✦
انوشه کسی کو روان پرورد
“Wisdom and spirit draw their luster from you; blessed is he who nurtures his soul!”
#41
تو داناتری از بزرگ انجمن
✦
نبایدت فرزانه و رای زن
“You are wiser than this great council; you require no sage or advisor.”
#42
تو را زیبد اندر جهان تاج وتخت
✦
که با فر و برزی و با رای و بخت
“Crown and throne suit you best, for you possess divine glory, grand stature, wisdom, and fortune.”
#43
اگر شاه سوی خراسان شود
✦
ازین پادشاهی هراسان شود
“Yet if the King marches toward Khorasan, this realm will fall into apprehension.”
#44
هرآن گه که بینند بی‌شاه بوم
✦
زمان تا زمان لشکر آید ز روم
“Whenever they behold a land bereft of its king, time and again an army will stream from Rome.”
#45
از ایرانیان باز خواهند کین
✦
نماند بروبوم ایران زمین
“They will seek vengeance upon the Iranians, leaving no trace of the land of Iran.”
#46
نه کس پای بر خاک ایران نهاد
✦
نه زین پادشاهی ببد کرد یاد
“Hitherto no enemy has set foot on Iran's soil, nor spoken ill of this realm.”
#47
اگر شاه را رای کینست وجنگ
✦
ازو رام گردد به دریا نهنگ
“If the King decides upon vengeance and war, even the sea-dragon will grow tame before him!'”
#48
چو بشنید ز ایرانیان شهریار
✦
ز بزم وز پرخاش وز کارزار
“When the King heard these words from the Iranians, regarding feasting, fight, and war...”
#49
کسی را نبد گرد رزم آرزوی
✦
به بزم و بناز اندرون کرده خوی
“He realized that none of them desired battle, having grown accustomed to luxury and ease.”
#50
بدانست شاه جهان کدخدای
✦
که اندر دل بخردان چیست رای
“Thus the ruler of the world understood what truly lay in the minds of his wise counselors.”