🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖
28 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲۴ - نبرد و پند پیروز شیر به نوش‌زاد
چون غبار گردونه‌ها و سم اسبان جنگی از افق برآمد، رام برزین نای رویین را به صدا درآورد و صفوف لشکریان خویش را آراست. انبوه سواران جوشن‌پوش و گردش گرزهای گران، چنان گرد و خاکی برانگیخت که دل سنگ خارا از دهشت درید و خورشید تابان پشت پرده زنگارگون غبار پنهان گشت. در میانه قلب سپاه سرکش، نوش‌زاد ترگ رومی بر سر نهاده بود و لشکری بیکران از کشیشان و سپاهیان روم به هواداری او گرد آمده بودند، چنان که زمین تحت سم نعل‌ها از چشم نهان شده بود و گویی خاک می‌جوشید و آسمان می‌خروشید.

در این میان، پهلوانی زره‌پوش و دلاور به نام پیروزشیر از میان صفوف شاهی بیرون تاخت. او به بانگی بلند نوش‌زاد را خواند و گفت: «ای نامور شاهزاده! چه کسی سر تو را از داد و خرد پیچانده است؟ چگونه از آیین نیاکان خویش—از آیین کیومرث، هوشنگ و طهمورث—روی برتافته‌ای؟ آگاه باش که پدرت، آن شهریار جهان‌دار، قیصر روم را به زانو درآورد؛ اکنون تو چگونه توان آن داری که در برابر او سینه سپر کنی؟»

پیروزشیر با دیدن جمال چون ماه و قامت دلربای نوش‌زاد، دریغ خورد و بانگ برآورد: «افسوس بر این قامت، این گرز و شانه و برز کیانی که بی‌پشتوانه خرد، تباه می‌گردد! تو هر اندازه نیرومند باشی، توان ایستادگی در برابر کسری را نداری. از اسب پیاده شو، کلاه رومی و گرز کین از دست بنه و زنهار خواه! اگر آزار کوچکی به تو رسد، دل پدرت کسری از اندوه بریان خواهد شد. ستیزه با شهریار شایسته جوانمردی چون تو نیست؛ اندرز مرا پذیرا شو پیش از آنکه بدگویان تو را به ورطه نابودی کشانند.»
#1
چو گرد سپه رام برزین بدید
✦
بزد نای رویین وصف بر کشید
#2
ز گرد سواران جوشنوران
✦
گراییدن گرزهای گران
#3
دل سنگ خارا همی‌بردرید
✦
کسی روی خورشید تابان ندید
#4
به قلب سپاه اندرون نوش‌زاد
✦
یکی ترگ رومی به سر برنهاد
#5
سپاهی بد از جاثلقیان روم
✦
که پیدا نبد از پی نعل بوم
#6
تو گفتی مگر خاک جوشان شدست
✦
هوا بر سر او خروشان شدست
#7
زره دار گردی بیامد دلیر
✦
کجا نام اوبود پیروز شیر
#8
خروشید کای نامور نوش‌زاد
✦
سرت را که پیچید چونین ز داد
#9
بگشتی ز دین کیومرثی
✦
هم از راه هوشنگ و طهمورثی
#10
مسیح فریبنده خود کشته شد
✦
چو از دین یزدان سرش گشته شد
#11
ز دین آوران کین آنکس مجوی
✦
کجا کارخود را ندانست روی
#12
اگر فر یزدان برو تافتی
✦
جهود اندرو راه کی یافتی
#13
پدرت آن جهاندار آزادمرد
✦
شنیدی که با روم و قیصر چه کرد
#14
تو با او کنون جنگ سازی همی
✦
سرت به آسمان برفرازی همی
#15
بدین چهرچون ماه و این فرو برز
✦
برین یال و کتف و برین دست و گرز
#16
نبینم خرد هیچ نزدیک تو
✦
چنین خیره شد جان تاریک تو
#17
دریغ آن سرو تاج و نام و نژاد
✦
که اکنون همی‌داد خواهی به باد
#18
تو با شاه کسری بسنده نه‌ای
✦
وگر پیل و شیر دمنده نه‌ای
#19
چو دست و عنان توای شهریار
✦
بایوان شاهان ندیدم نگار
#20
چو پای و رکیب تو و یال تو
✦
چنین شورش و دست و کوپال تو
#21
نگارندهٔ چین نگاری ندید
✦
زمانه چو تو شهریاری ندید
#22
جوانی دل شاه کسری مسوز
✦
مکن تیره این آب گیتی‌فروز
#23
پیاده شو از باره زنهار خواه
✦
به خاک افگن این گرز و رومی کلاه
#24
اگر دور از ایدر یکی باد سرد
✦
نشاند بروی تو بر تیره گرد
#25
دل شهریار از تو بریان شود
✦
ز روی تو خورشید گریان شود
#26
به گیتی همه تخم زفتی مکار
✦
ستیزه نه خوب آید از شهریار
#27
گر از رای من سر به یک سو بری
✦
بلندی گزینی و کنداوری
#28
بسی پند پیروز یاد آیدت
✦
سخن های بد گوی یاد آیدت

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: