🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
47 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۶۷ - اعتراض بزرگان بر آمدن شیرین به مشکوی خسرو و تمثیل موبد با تشت خون و می
چون خبر در میان بزرگان و لشکرگاه پیچید که شیرین، دلبر کهنسال خسروپرویز، بار دیگر قدم بر مشکوی شاهنشاهی نهاده و به شبستان شاه راه یافته است، غمی گران بر دل‌های بزرگان ایران نشست. شهر پر از اندیشه، درد و نفرین شد؛ چرا که نام شیرین به بدنامی و سخنان ناخوشایند گذشته آلوده بود. سه روز تمام، هیچ‌یک از مهان و موبدان به بارگاه خسرو نرفتند و رخ از پادشاه برتافتند.

در روز چهارم، چون خورشید گیتی‌فروز بر آسمان برآمد، خسروپرویز مهان کشور را فراخواند و بر جایگاه‌های گران‌مایه نشانید. شاه با گله‌مندی گفت: «چند روز است شما را ندیده‌ام و دلتنگ و پراندیشه شده‌ام؛ مگر چه رنجی از من بر شما رفته است؟» اما هیچ‌کس پاسخی نداد و زبان‌ها در دهان خشکید. کینه‌داران و خشمگینان، همه دیده به موبدِ موبدان دوختند تا سخنِ دلِ آنان را بر زبان آورد.

موبد سر برآورد، برپای خاست و گفت: «ای شهریار راد و دادگر! تو از روزگار جوانی بر تخت نشسته‌ای و گرم و سرد جهان دیده‌ای. پاکیِ نژاد، گوهر پادشاهی است؛ اما اکنون گوهر این خاندان به زن‌یافتن آلوده گشته است. اگر پدری پاک، فرزندی از مادری بی‌هنر و ناپاک داشته باشد، آن بار درخت پاکی نخواهد بود. دلِ ما از آن دیوِ سترگ که یار شهریار شده، غمگین است! آیا در تمام ایران زنی دیگر نبود که شیرین باید به شبستان شاه بیاید؟ نیاکان دانای تو هرگز چنین کار ناروایی نکردند.»

خسرو به سخنان دراز موبد پاسخی نداد. موبد که سکوت شاه را دید، گفت: «فردا پگاه بازمی‌گردیم تا پاسخ شاهنشاه را بشنویم.» بامداد پگاه، بزرگان و موبدان بار دیگر روانه بارگاه شدند؛ گروهی سخن موبد را از سر خرد می‌دانستند و گروهی نگرانِ پاسخ شاه بودند. چون بزرگان نشستند، مردی خدمتكار تشت طلا در دست وارد شد. به فرمان شاه، تشت را پر از خون گرم و ناپاک کردند و پیش روی بزرگان نهادند. بوی ناخوشایند و چهره زشت خون، دل همگان را به درد آورد و همه روی برتافتند. موبد گفت: «این خونی پلید است که هر که دیدش، دشمنش گشت.»

آنگاه به دستور خسرو، تشت را به شایستگی پاک شستند و با آب و خاک روشنی بخشیدند. سپس آن را از میِ لعل‌گون و گلگون پر ساخته و بر آن مشک و گلاب افشاندند، چنان‌که تشت چون خورشید بردرخشید و فضای مجلس پر از عطر خوش گشت. خسرو رو به موبد کرد و گفت: «این همان تشت بود که نخست ناپاک بود و اکنون چنین معطر و درخشان گشت. شیرین نیز در میان مردم، به سبب جدایی و سرگردانی‌اش، همچون آن تشتِ خونِ ناپاک شناخته می‌شد؛ اما اکنون که به مشکوی ما درآمد، با نام و فرّه ما پاکیزه و ارجمند شد. بدنامیِ او در آغاز نیز از عشق من بود!»

موبد و بزرگان چون این تمثیلِ بی‌نظیر و حکمتِ شهریار را دیدند، زبان به آفرین گشودند و گفتند: «هرگز زمین تهی از تاج و تخت تو مباد! تویی که بدی را به نیکی بدل می‌کنی و دوزخ را به بهشت! هم شاهی، هم موبدی و هم دانای کلا، و بی‌تردید سایه خدای بر روی زمینی!»

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: