🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
38 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۷ - آهنگ شبیخون خسرو بر بهرام، پند گستهم و گردوی و گزینش یاران
چون شهریار جوان، خسروپرویز، با پیروزی و شادمانی از پل نهروان گذشت، فرمان داد تا همه بزرگان و سپهسالاران جهان‌دیده بر گرد هم آیند و آنان را بر تخت‌های شاهوار نشانید. خسرو به سخن درآمد و گفت که این نخستین آزمون او در جهان‌داری است و نیازمند مردانگی و سنجش دلیری. او یادآور شد که سپاهیان در روزگار نیاکانش تلخ و شیرین بسیار چشیده‌اند، اما اکنون رازی نهان در میان است که نباید از این پرده بیرون رود؛ چه، اگر اندیشه شاه در میان سپاه فاش شود، تدبیر به تباهی خواهد کشید. خسرو آشکار کرد که می‌خواهد شبانه بر بهرام چوبین شبیخون زند، چرا که بهرام او را نوجوانی کم‌تجربه پنداشته و به گرز و شمشیر خویش می‌نازد.

سپاهیان در ظاهر پیمان بستند که از فرمان شاه سرپیچی نکنند. اما چون تاریکی شب همچون مشک سیاه بر جهان سایه افکند، خسرو به پرده‌سرای خویش درآمد و خلوت ساخت. او پهلوانان و نزدیکان رازدار خود—گستهم، بندوی و گردویِ جهان‌دیده—را فراخواند و نقشه شبیخون را با آنان بازگو کرد. گستهم، خردمندانه و بی‌پروا، شاه را از این کار پرخطر برحذر داشت و گفت که این نبرد میان خویشاوندان است؛ در یک سو پدر است و در سوی دیگر پسر، و در میان دو لشکر پیوندهای برادری و خویشی استوار است. اگر شاه فرمان شبیخون دهد، مهر و همبستگی از دل‌ها رخت برخواهد بست و شبیخون به افشای راز و شکست خواهد انجامید.

سپس گردوی به تایید سخن گستهم پرداخت و افزود که خبر این تصمیم ناپخته بی‌گمان به گوش سپاه بهرام رسیده است و نباید شاه سر خویش را دو دستی تسلیم دشمن کند. خسروپرویز، پند خردمندانه آنان را به جان پذیرفت و از شبیخون عمومی چشم پوشید. در عوض، او گروهی اندک اما بی‌نظیر از نامداران و یاران وفادار—چون خراد برزین، گستهم شیردل، شاپور، اندیان دلاور، بندوی، خراد و نستوه سپهسالار—را برگزید. سپس شاه بر فراز تپه‌ای سرسبز نهاد تا از دور جنب‌وجوش سپاه را زیر نظر گیرد و تدبیر نبرد را آماده سازد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: