🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
64 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۰ - شکایت خسرو از سرکشی بهرام، پند هرمز به گریز سوی روم و خفه‌کردن شاه به دست بندوی و گستهم
خسرو پرویز با چشمانی لبریز از اشک و دلی سوزان از غم، راهی ایوان پدر نابینایش هرمز شد. چون در برابر شهریار دیرین ایستاد، سر بر خاک نهاد و رنج خویش را بازگفت. او از سرکشی بهرام چوبین نالید؛ پهلوانی که پدر خود او را برکشیده بود اما اینک با درفش اژدهاپیکر و سپاهی بیکران چون کوه گران روانه نهروان گشته، خویشتن را شاه می‌خواند و لشکریان ایران یکسر گرد او را گرفته‌اند. خسرو لابه کرد که در این تنگنا، آیا صلاح در آن است که دست نیاز به سوی سواران تازی دراز کند؟

هرمز پهلوگسسته و نابینا، فرزند را پاسخ داد که تازیان تا سودی نبینند یار تو نخواهند بود و در روز سختی تو را به پشیز فروخته و تسلیم دشمن خواهند کرد. هرمز پند داد که پشت بر یزدان گرم دارد و راه روم پیش گیرد؛ چه قیصر روم دارنده گنج و سپاه است و رومیان از نژاد فریدون و خویشاوندان دیرین ایرانیانند. خسرو زمین را بوسه داد و پند پدر را به جان پذیرفت. آن‌گاه به بندوی، گستهم و گردوی فرمان داد تا بنه بربندند و ایران‌زمین را به غاصب واگذارند.

چون گرد تیره گردباد از دور برآمد و درفش سیاه‌رنگ و اژدهاپیکر بهرام چوبین بر نهروان نمایان گشت، خسرو هراسان به همراه دایی‌های خویش، بندوی و گستهم، تاختن به سوی مرز روم را آغاز کرد. در میان راه، خسرو دریافت که بندوی و گستهم کند می‌رانند. با نگرانیبانگ برآورد که چرا شتاب نمی‌ورزید در حالی که دشمن بر پشت سر ماست؟ بندوی با تزویر پاسخ داد که بهرام به کاخ خواهد رفت و تاج را به هرمز بازخواهد گرداند و خود در مقام دستوری خواهد نشست و به قیصر نامه خواهد نوشت تا خسرو را بربندند. خسرو کار خویش را به یزدان دادار واگذاشت و اسب برانگیخت.

اما در همان دم، دو پهلوان سنگ‌دل—بندوی و گستهم—کینه بر دل گرفته و در نهان از خسرو جدا گشتند. آنان شتابان به کاخ خسروانی بازگشتند، درگاه شاه نابینا را گشودند و بی‌رحمانه زه از کمان گشوده، بر گردن هرمز افکندند و آن شهریار بی‌دست‌وپا را خفه کردند. بدین‌سان، دفتر زندگی هرمز شاه بسته شد و تاج و تخت کیانی خالی ماند.

کوس نبرد بهرام از دور به گوش رسید و لشکر سرکش وارد پایگاه شد. بندوی و گستهم، دست‌آلوده به خون شاه، شتابان از کاخ گریختند و خود را به خسرو رساندند. خسرو با دیدن رخسار زرد و لرزان آنان، راز آن جنایت هولناک را در دل دریافت، اما زبان فروبست و تنها فرمان داد تا برای رهایی از چنگال دشمن، راه بیابان‌های بی‌نشان را پیش گیرند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: