🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
31 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۶۲ - تولد شیروی و نام دوگانه‌اش، فال شوم اخترشناسان، اندوه خسرو و دلجویی موبد
چون پنج سال از روزگار پادشاهی خسروپرویز سپری شد، در سراسر گیتی برای او همتایی نبود و شکوه شهریاری‌اش به اوج رسید. در ششمین سال، از دخت قیصر روم که به زیبایی چون ماه تابان بود، فرزندی خسروانی متولد شد که در فر و چهره همانند خود شاه بود. در آن روزگار رسم نبود که اذان در گوش نوزاد بگویند، اما خسرو دو نام برای او برگزید؛ نامی نهان در گوش او گفت و نامی دیگر را در جهان آشکار ساخت. در نهان و نجوای گوش او را «قباد» خواند و به آشکارا و در میان مردم او را «شیرویه» نام نهاد.

چون سه پاس از شب تولد کودک گذشت، اخترشناسان و ستاره‌شمران دربار نزد خسروپرویز آمدند. شاه از ایشان پرسید: «در زیچ اختران چه دیده‌اید؟ فرجام کار این جهان‌دار نوزاد چیست؟» ستاره‌شمران با بیم و ترسان پاسخ دادند: «ای شهریار، بر چرخ گردنده نمی‌توان پیشی گرفت؛ زیچ این کودک شوم است. از او زمین را آشوب و فتنه فرا خواهد گرفت، سپاهت بر او آفرین نخواهد گفت و او از راه یزدان روی خواهد پیچید.»

از این سخنان ناگوار، دل خسروپرویز سخت اندوهگین شد. شاه به اخترشناسان دستور داد تا این راز شوم را پنهان دارند و مبادا زبانشان پیش بزرگان و موبدان ایران‌زمین به این سخن باز شود. سپس طومار پیشگویی اخترشناسان را مهر کرد و در گنجینه نهاد. خسرو از شدت غم و اندیشه بد، یک هفته بارعام نداد، شکار و باده‌گساری را کنار گذاشت و روی از همگان پوشاند.

بزرگان و پهلوانان که از نگران‌حالی شاه بی‌خبر بودند، نزد موبد بزرگ گرد آمدند تا علت بستن راه بر کهتران را جویا شوند. موبد سپه به بارگاه رفت و پیام بزرگان را به شاه رسانید. خسروپرویز پاسخ داد: «دلم از دهر سنگین شده و از گردش چرخ گردون ناسپاسم.» آن‌گاه دستور داد تا طومار ابریشمین پیشگویی را آوردند و به موبد دادند. موبد چون رقعه را خواند، نخست خاموشی گزید، اما سپس رو به شاه کرد و گفت: «ای شهریار، یاد یزدان تو را بس است که دانش او برتر از تمام جهانیان است. اگر سپهر گردان سرنوشتی مقدر کرده باشد، با اندوه و تیمار نمی‌توان گردون را بازگرداند. شایسته شهریار دانایی چون تو نیست که دل به غم سپارد. غم را رها کن و جز شادمانی مدار.»

چون خسرو سخنان خردمندانه موبد را شنید، خندید، اندوه از دل زدود و دستور داد دبیر زبردست را پیش آورند تا کار تازه‌ای بنیاد نهد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: