🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
44 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۵۹ - گماردن خسرو مردی شوم‌پی و زشت‌روی بر ری و ویرانی شهر با کشتن گربه و کندن ناودان
روزگاری دراز گذشت و گردیه، خواهر بهرام چوبین، در آسایش و بی‌نیازی می‌زیست. او در مجالس بزرگان و رزم‌آزمودگان شرکت می‌جست و جام‌های می می‌پیمود. روزی در میان آن بزم، جامی نمایان شد که نام بهرام چوبین بر آن نگاشته شده بود. گردیه چون آن جام را دید، بفرمود تا آن را شکستند و دور انداختند؛ همگان بر بهرام و بر آورنده آن جام نفرین فرستادند تا یاد او از دل‌ها زدوده شود.

در همین روزگار، کینه شهر ری در دل خسروپرویز زبانه کشید؛ چرا که ری خاستگاه و پشتیبان بهرام بود. خسرو فرمان داد تا پیلان جنگی بر ری بتازند، مردم را بیرون رانند و آن دیار آبادان را به دشتی ویران بدل سازند. اما دستور خردمند و گرانمایه شاه، بهمن، در برابر شهریار زبان به پند گشود و گفت: «ای یادگار کیان! ری شهری بس بزرگ و کهن است. زیبنده نیست پیلان آن را پایمال کنند، که یزدان پاک و راستان زمین از چنین بیدادی خشنود نخواهند بود.»

خسرو سخن دستور را پذیرفت، اما گفت: «پس باید مردی بدگوهر، نادان، زشت‌زبان و بی‌فروغ را بر آن مرزبان کنم تا چندی بر ری فرمان روایدم.» شاه نشانه‌های آن مرد پلید را با دقتی شگفت بازگفت: «مردی پرگو، بدختر، سرخ‌موی و سرخ‌پوست، با بینایی کژ، رویی زشت چون دوزخیان، رخساره‌ای زرد و بداندیش، ترسو و سفله، سرشار از کینه و زبان پر از دروغ، دو چشم کژ و سبز، دندان‌هایی بزرگ که چون گرگ کژ می‌رود.» موبدان و بزرگان از این توصیف دقیق شگفت‌زده شدند و در سراسر جهان به جستجوی چنین مردی پرداختند.

سرانجام مردی یافت شد که تمامی این نشانه‌های شوم و زشت را در خود داشت. او را به درگاه آوردند؛ با دیدنش، لشکر و دربار از شگفتی خندیدند. خسرو از او پرسید: «از کار بد چه در یاد داری؟» آن مرد پاسخ داد: «من هرگز از بدکاری نیاسایم و بویی از خرد نبرده‌ام. هر سخنی را دگرگون کنم، تن و جان مردم را پر از خون سازم و سرمایه‌ام تنها دروغ است.» خسرو با دیدن او، منشور فرمانروایی ری را به نامش نوشت و او با سپاهی پراکنده به سوی ری شتافت.

چون آن مرزبان شوم‌پی به ری رسید، شرم از یزدان را یکسره از دل بشست. نخست فرمان داد تا تمام ناودان‌های بام‌ها را بکنند و از بی ناودان شدن خانه‌ها غرق در شادی شد. سپس دستور داد تمام گربه‌های شهر را بکشند. جارچیان در شهر جار زدند که اگر ناودانی بر بامی یا گربه‌ای در سرایی دیده شود، آن خانه را به آتش می‌کشد و بر سر صاحبانش سنگ می‌بارد. علاوه بر این، بر هر کس که درمی داشت ستم روا داشت و دارایی‌اش را بستد. به زودی خانه‌ها پر از موش شد و با بارش باران، نبود ناودان‌ها سقف‌ها را ویران ساخت. بدین ترتیب، شهر آباد و بزرگ ری به دست آن حاکم زشت‌روی و شرور، یکسره خراب گشت و زیر آفتاب سوزان به داغ و درد نشست.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: