🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
42 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴۶ - خراد برزین و قلون: پیمان کشتن بهرام چوبینه و ستاندن مهر خاقان
چون بهرام چوبینه راهی مرو شد، سپاه خویش را چون شهپرهای تذرو آراست و در آن سامان استقرار یافت. خاقان چین پیامی دریافت داشت که نباید هیچ فرستاده یا بازرگانی بدون آگاهی و مهر رسمی او روانه ایران‌زمین شود، مبادا اخباری از وضعیت بهرام به خسروپرویز برسد. خاقان جارچیان را فرمان داد تا فریاد زنند: «هر کس بی مهر فرمانروای چین به سوی ایران گام نهد، پیکرش به دو نیم خواهد شد و خاقان زنهارِ خویش را به هیچ سیم و زری نخواهد فروخت.»

در این میان، خراد برزین، دانا فرستادهٔ خسروپرویز، سه ماه تمام در نهانگاه خویش گوش به زنگ نشست و مراقب اوضاع بود. سرانجام چون دلش از تنگی به تنگ آمد، پیرمردی بینوای به نام قلون را فراخواند و بر جایگاهی والا بنشاند. خراد برزین با زبان فریب و هوشمندی به او گفت: «ای قلون، تو سال‌ها در دیار چین به دنبال نان جو و پوستین کهنه در رنج و بی‌نوایی زیسته‌ای، اما اینک از نان و بره و جامهٔ نیکو بهره‌مندی. روزگار تو به پیری رسیده و دشت و کوه جهان را دیده‌ای. اینک کاری بس خطیر پیش روی توست که یا تو را به تاج و تخت می‌رساند یا به تیره خاک افکند.»

خراد برزین نقشه را برای قلون آشکار ساخت: «من مهر خاقان را برایت فراهم می‌آورم تا زمین را در نوردی و به مرو برسی. جامهٔ کهنهٔ پوستین سیاه خویش را بر تن کن، خنجری تیز در آستین پنهان ساز و راهی مرو شو. روزِ بهرام از هر ماه را نگران باش، زیرا بهرام چوبینه آن روز را شوم می‌داند، کس را به حضور نمی‌پذیرد، سر خویش در دیبای چینی می‌پیچد و خلوت می‌گزیند. به دربانان بگو پیام محرمانه‌ای از سوی دختر خاقان آورده‌ای. چون به نزد بهرام درآمدی، بگو آن ماهرو سفارش کرده تا راز را تنها در گوش تو بگویم. همین که سر نزدیک آورد، خنجر برکش، شکافی در نافش بلافکن و اگر راهی یافتی بگریز! در آن هیاهو، یکی به دنبال گنج دود و یکی به پی حفظ فرش‌ها، و کس به تو نپردازد. اگر کشته شوی، پیرمردی جهان‌دیده‌ای که طعم تلخ و شیرین گیتی را چشیده‌ای؛ و اگر زنده بمانی، خسروپرویز شهریاریِ شهری بزرگ را به تو خواهد سپرد.»

قلون صدساله که خسته از فقر و بیچارگی بود، سر فرود آورد و گفت: «جان و تنم فدای تو باد! در این کهنسالی چه بهانه‌ای بهتر از این تا خویشتن را فدا سازم؟»

خراد برزین شتابان به نزد خاتون، همسر خاقان چین رفت. خاتون که رازدار و پشتیبان خراد بود، پرسید چه خدمت برآید. خراد برزین گفت: «هنگام آن است که مهر خاقان را بر گِلی بنشانی و به من بخشی تا یارانم از بند برهند.» خاتون پاسخ داد: «خاقان اینک در خوابِ مستی افتاده است. گِل بیار تا نقش نگینش بردارم.» خراد برزین گِلِ مهر را به دست خاتون داد. خاتون نرم به بالین خاقانِ مست رفت، نقش نگینِ شاهانه را بر گِل فشرد و آن را به خراد برزین سپرد. خراد برزین بر خاتون آفرین خواند و مهرِ امضا شده را به قلون داد تا ماموریتِ مرگبار خویش را بیاغازد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: