بخش ۷۲ - دیباچهٔ داستان خسرو پرویز: شکوه دستگاه، گنج‌های شاهی و پند ناپایداری جهان
#1
کنون از بزرگی خسرو سخن
✦
بگویم کنم تازه روز کهن
#2
بران سان بزرگی کس اندر جهان
✦
ندارد بیاد از کهان و مهان
#3
هر آنکس که او دفتر شاه خواند
✦
ز گیتیش دامن بباید فشاند
#4
سزد گر بگویم یکی داستان
✦
که باشد خردمند هم داستان
#5
مبادا که گستاخ باشی به دهر
✦
که از پای زهرش فزونست زهر
#6
مساایچ با آز و با کینه دست
✦
ز منزل مکن جایگاه نشست
#7
سرای سپنجست با راه و رو
✦
تو گردی کهن دیگر آرند نو
#8
یکی اندر آید دگر بگذرد
✦
زمانی به منزل چمد گر چرد
#9
چو برخیزد آواز طبل رحیل
✦
به خاک اندر آید سر مور وپیل
#10
ز پرویز چون داستانی شگفت
✦
ز من بشنوی یاد باید گرفت
#11
که چندی سزاواری دستگاه
✦
بزرگی و اورنگ و فر و سپاه
#12
کزان بیشتر نشنوی در جهان
✦
اگر چند پرسی ز دانا مهان
#13
ز توران وز هند وز چین و روم
✦
ز هرکشوری کان بد آباد بوم
#14
همی باژ بردند نزدیک شاه
✦
به رخشنده روز و شبان سیاه
#15
غلام و پرستنده از هر دری
✦
ز در و ز یاقوت و هر گوهری
#16
ز دینار و گنجش کرانه نبود
✦
چنو خسرو اندر زمانه نبود
#17
ز شاهین وز باز و پران عقاب
✦
ز شیر و پلنگ و نهنگ اندر آب
#18
همه برگزیدند پیمان اوی
✦
چو خورشید روشن بدی جان اوی
#19
نخستین که بنهاد گنج عروس
✦
ز چین و ز برطاس وز روم و روس
#20
دگر گنج پر در خوشاب بود
✦
که بالاش یک تیر پرتاب بود
#21
که خضرا نهادند نامش ردان
✦
همان تازیان نامور بخردان
#22
دگر گنج باد آورش خواندند
✦
شمارش بکردند و در ماندند
#23
دگر آنک نامش همی‌بشنوی
✦
تو گویی همه دیبهٔ خسروی
#24
دگر نامور گنج افراسیاب
✦
که کس را نبودی به خشکی و آب
#25
دگر گنج کش خواندی سوخته
✦
کزان گنج بد کشور افروخته
#26
دگر آنک بد شادورد بزرگ
✦
که گویند رامشگران سترگ
#27
به زر سرخ گوهر برو بافته
✦
به زر اندرون رشته‌ها تافته
#28
ز رامشگران سرکش و باربد
✦
که هرگز نگشتی به آواز بد
#29
به مشکوی زرین ده و دوهزار
✦
کنیزک به کردار خرم بهار
#30
دگر پیل بد دو هزار و دویست
✦
که گفتی ازان بر زمین جای نیست
#31
فغستان چینی و پیل و سپاه
✦
که بر زین زرین بدی سال و ماه
#32
دگر اسب جنگی ده و شش هزار
✦
دو صد بارگی کان نبد در شمار
#33
ده و دو هزار اشتر بارکش
✦
عماری کش وگام زن شست وشش
#34
که هرگز کس اندر جهان آن ندید
✦
نه از پیر سر کاردانان شنید
#35
چنویی به دست یکی پیشکار
✦
تبه شد تو تیمار و تنگی مدار
#36
تو بی رنجی از کارها برگزین
✦
چو خواهی که یابی بداد آفرین
#37
که نیک و بد اندر جهان بگذرد
✦
زمانه دم ما همی‌بشمرد
#38
اگر تخت یابی اگر تاج و گنج
✦
وگر چند پوینده باشی به رنج
#39
سرانجام جای تو خاکست و خشت
✦
جز از تخم نیکی نبایدت کشت
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.