بخش ۷۴ - شورش زادفرخ و تخوار، کشتن سپهبد زندان و رهانیدن شیروی از بند خسرو
#1
بدانست هم زادفرخ که شاه
✦
ز لشکر همه زو شناسد گناه
#2
چو آمد برون آن بد اندیش شاه
✦
نیارست شد نیز در پیشگاه
#3
بدر بر همی‌بود تا هرکسی
✦
همی‌کرد زان آزمایش بسی
#4
همی‌ساخت همواره تا آن سپاه
✦
بپیچید یکسر ز فرمان شاه
#5
همی‌راند با هر کسی داستان
✦
شدند اندر آن کار همداستان
#6
که شاهی دگر برنشیند به تخت
✦
کزین دور شد فرو آیین و بخت
#7
بر زادفرخ یکی پیر بود
✦
که برکارها کردن آژیر بود
#8
چنین گفت با زادفرخ که شاه
✦
همی از تو بیند گناه سپاه
#9
کنون تا یکی شهریاری پدید
✦
نیاری فزون زین نباید چخید
#10
که این بوم آباد ویران شود
✦
از اندوه ایران چو نیران شود
#11
نگه کرد باید به فرزند اوی
✦
کدامست با شرم و بی‌گفت و گوی
#12
ورا شاد بر تخت باید نشاند
✦
بران تاج دینار باید فشاند
#13
چو شیروی بیدار مهتر پسر
✦
به زندان بود کس نباید دگر
#14
همی رای زد زین نشان هرکسی
✦
برین روز و شب برنیامد بسی
#15
که برخاست گرد سپاه تخوار
✦
همه کارها زو گرفتند خوار
#16
پذیره شدش زادفرخ به راه
✦
فراوان برفتند با او سپاه
#17
رسیدند پس یک بدیگر فراز
✦
سخن رفت چند آشکارا و راز
#18
همان زاد فرخ زبان برگشاد
✦
بدی های خسرو همه کرد یاد
#19
همی‌گفت لشکر به مردی و رای
✦
همی‌کرد خواهند شاهی بپای
#20
سپهبد چنین داد پاسخ بدوی
✦
که من نیستم چامهٔ گفت وگوی
#21
اگر با سپاه اندر آیم به جنگ
✦
کنم بر بدان جهان جای تنگ
#22
گرامی بد این شهریار جوان
✦
به نزد کنارنگ و هم پهلوان
#23
چو روز چنان مرد کرد او سیاه
✦
مبادا که بیند کسی تاج و گاه
#24
نژند آن زمان شد که بیداد شد
✦
به بیدادگر بندگان شاد شد
#25
سخنهاش چون زاد فرخ شنید
✦
مر او را ز ایرانیان برگزید
#26
بدو گفت کاکنون به زندان شویم
✦
به نزدیک آن مستمندان شویم
#27
بیاریم بی‌باک شیروی را
✦
جوان و دلیر جهانجوی را
#28
سپهبد نگهبان زندان اوست
✦
کزو داشتی بیشتر مغز و پوست
#29
ابا شش هزار آزموده سوار
✦
همی‌دارد آن بستگان را به زار
#30
چنین گفت با زاد فرخ تخوار
✦
که کار سپهبد گرفتیم خوار
#31
گرین بخت پرویز گردد جوان
✦
نماند به ایران یکی پهلوان
#32
مگر دار دارند گر چاه وبند
✦
نماند به ایران کسی بی‌گزند
#33
بگفت این و از جای برکند اسپ
✦
همی‌تاخت برسان آذر گشسپ
#34
سپاه اندر آورد یکسر به جنگ
✦
سپهبد پذیره شدش بی درنگ
#35
سر لشکر نامور گشته شد
✦
سپهبد به جنگ اندرون کشته شد
#36
پراگنده شد لشکر شهریار
✦
سیه گشت روز و تبه گشت کار
#37
به زندان تنگ اندر آمد تخوار
✦
بدان چاره با جامهٔ کارزار
#38
به شیروی گردنکش آواز داد
✦
سبک پاسخش نامور باز داد
#39
بدانست شیروی کان سرفراز
✦
بدانگه به زندان چرا شد فراز
#40
چو روی تخوار او فروزان بدید
✦
از اندوه چندان دلش بردمید
#41
بدو گفت گریان که خسرو کجاست
✦
رها کردن مانه کار شماست
#42
چنین گفت با شاه‌زاده تخوار
✦
که گر مردمی کام شیران مخوار
#43
اگر تو بدین کار همداستان
✦
نباشی تو کم گیر زین راستان
#44
یکی کم بود شاید از شانزده
✦
برادر بماند تو را پانزده
#45
بشایند هرکس به شاهنشهی
✦
بدیشان بود شاد تخت مهی
#46
فروماند شیروی گریان بجای
✦
ازان خانهٔ تنگ بگذارد پای
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.