بخش ۵۹ - گماردن خسرو مردی شوم‌پی و زشت‌روی بر ری و ویرانی شهر با کشتن گربه و کندن ناودان
#1
برآمد برین روزگاری دراز
✦
نبد گردیه را به چیزی نیاز
#2
چنین می همی‌خورد با بخردان
✦
بزرگان و رزم آزموده ردان
#3
بدان مجلس اندر یکی جام بود
✦
نوشته برو نام بهرام بود
#4
بفرمود تا جام بنداختند
✦
وزان هرکسی دل بپرداختند
#5
گرفتند نفرین به بهرام بر
✦
بران جام و آرندهٔ جام بر
#6
چنین گفت که اکنون بر بوم ری
✦
به کوبند پیلان جنگی بپی
#7
همه مردم از شهر بیرون کنند
✦
همه ری بپی دشت و هامون کنند
#8
گرانمایه دستور با شهریار
✦
چنین گفت کای از کیان یادگار
#9
نگه کن که شهری بزرگست ری
✦
نشاید که کوبند پیلان بپی
#10
که یزدان دران کار همداستان
✦
نباشد نه هم بر زمین راستان
#11
به دستور گفت آن زمان شهریار
✦
که بد گوهری باید و نابکار
#12
که یک چند باشد بری مرزبان
✦
یکی مرد بی دانش و بد زبان
#13
بدو گفت بهمن که گر شهریار
✦
بخواهد نشان چنین نابکار
#14
بجوییم و این را بجا آوریم
✦
نباید که بی‌رهنما آوریم
#15
چنین گفت خسرو که بسیارگوی
✦
نژند اختری بایدم سرخ موی
#16
تنش سرخ و بینی کژ وروی زشت
✦
همان دوزخی روی دور از بهشت
#17
یکی مرد بدنام و رخساره زرد
✦
بد اندیش و کوتاه دل پر ز درد
#18
همان بد دل و سفله و بی‌فروغ
✦
سرش پر ز کین و زبان پر دروغ
#19
دو چشمش کژ و سبز و دندان بزرگ
✦
براه اندرون کژ رود همچو گرگ
#20
همه موبدان مانده زو در شگفت
✦
که تا یاد خسرو چنین چون گرفت
#21
همی‌جست هرکس بگرد جهان
✦
ز شهر کسان از کهان و مهان
#22
چنان بد که روزی یکی نزد شاه
✦
بیامد کزین گونه مردی به راه
#23
بدیدم بیارم به فرمان کی
✦
بدان تا فرستدش خسرو به ری
#24
بفرمود تا نزد او آورند
✦
وز آنگونه بازی بکو آورند
#25
ببردند زین گونه مردی برش
✦
بخندید زو کشور و لشکرش
#26
بدو گفت خسرو ز کردار بد
✦
چه داری بیاد ای بد بی‌خرد
#27
چنین گفت با شاه کز کار بد
✦
نیاسایم و نیست با من خرد
#28
سخن هرچ گویی دگرگون کنم
✦
تن و جان مردم پر از خون کنم
#29
سرمایهٔ من دروغست و بس
✦
سوی راستی نیستم دست رس
#30
بدو گفت خسرو که بد اخترت
✦
نوشته مبادا جزین بر سرت
#31
به دیوان نوشتند منشور ری
✦
ز زشتی بزرگی شد آن شوم پی
#32
سپاه پراگنده او را سپرد
✦
برفت از درو نام زشتی ببرد
#33
چوآمد بری مرد ناتندرست
✦
دل و دیده از شرم یزدان بشست
#34
بفرمود تا ناودانهای بام
✦
بکندند و او شد بران شادکام
#35
وزان پس همه گربکان رابکشت
✦
دل کد خدایان ازو شد درشت
#36
به هرسو همی‌رفت با رهنمای
✦
منادیگری پیش او بر بپای
#37
همی‌گفت گر ناودانی بجای
✦
ببینی و گر گربه‌ای در سرای
#38
بدان بوم وبر آتش اندر زنم
✦
ز برشان همی سنگ بر سرزنم
#39
همی‌جست جایی که بد یک درم
✦
خداوند او را فگندی به غم
#40
همه خانه از موش بگذاشتند
✦
دل از بوم آباد برداشتند
#41
چو باران بدی ناودانی نبود
✦
به شهر اندرون پاسبانی نبود
#42
ازان زشت بد کامهٔ شوم پی
✦
که آمد ز درگاه خسرو بری
#43
شد آن شهر آباد یکسر خراب
✦
به سر بر همی‌تافتی آفتاب
#44
همه شهر یکسر پر از داغ و درد
✦
کس اندر جهان یاد ایشان نکرد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.