✦

دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖

66 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۱۶ - نامهٔ بهرام در باهله، گریز گرسنهٔ خسرو به فرات، کباب قیس و راهنمایی مهران

همی‌تاخت خسرو به پیش اندرون

✦

نه آب وگیا بود و نه رهنمون

عنان را بدان باره کرده یله

✦

همی‌راند ناکام تا باهله

پذیره شدندش بزرگان شهر

✦

کسی را که از مردمی بود بهر

چو خسرو به نزدیک ایشان رسید

✦

بران شهر لشکر فرود آورید

همان چون فرود آمد اندر زمان

✦

نوندی بیامد ز ایران دمان

ز بهرام چوبین یکی نامه داشت

✦

همان نامه پوشیده در جامه داشت

نوشته سوی مهتری باهله

✦

که گرلشکر آید مکنشان یله

سپاه من اینک پس اندر دمان

✦

بشهر تو آید زمان تا زمان

چو مهتر برانگونه برنامه دید

✦

هم اندر زمان پیش خسرو دوید

#10

چوخسرو نگه کرد و نامه بخواند

✦

ز کار جهان در شگفتی بماند

#11

بترسید که آید پس او سپاه

✦

بران نامه بر تنگدل گشت شاه

#12

ازان شهر هم در زمان برنشست

✦

میان کیی تاختن را ببست

#13

همی‌تاخت تا پیش آب فرات

✦

ندید اندرو هیچ جای نبات

#14

شده گرسنه مرد پیر وجوان

✦

یکی بیشه دیدند و آب روان

#15

چوخسرو به پیش اندرون بیشه دید

✦

سپه را بران سبزه اندر کشید

#16

شده گرسنه مرد ناهاروسست

✦

کمان را بزه کرد نخچیر جست

#17

ندیدند چیزی بجایی دوان

✦

درخت و گیا بود و آب روان

#18

پدید آمد اندر زمان کاروان

✦

شتر بود و پیش اندرون ساروان

#19

چو آن ساربان روی خسرو بدید

✦

بدان نامدار آفرین گسترید

#20

بدو گفت خسرو که نام توچیست

✦

کجا رفت خواهی و کام تو چیست

#21

بدو گفت من قیس بن حارثم

✦

ز آزادگان عرب وارثم

#22

ز مصر آمدم با یکی کاروان

✦

برین کاروان بر منم ساروان

#23

به آب فراتست بنگاه من

✦

از انجا بدین بیشه بد راه من

#24

بدو گفت خسروکه از خوردنی

✦

چه داری هم از چیز گستردنی

#25

که ما ماندگانیم و هم گرسنه

✦

نه توشست ما را نه بار و بنه

#26

بدو گفت تازی که ایدر بایست

✦

مرا با تو چیز و تن جان یکیست

#27

چو بر شاه تازی بگسترد مهر

✦

بیاورد فربه یکی ماده سهر

#28

بکشتند و آتش بر افروختند

✦

ترو خشک هیزم همی‌سوختند

#29

بر آتش پراگند چندی کباب

✦

بخوردن گرفتند یاران شتاب

#30

گرفتند واژ آنک بد دین پژوه

✦

بخوردن شتابید دیگر گروه

#31

بخوردند بی‌نان فراوان کباب

✦

بیاراست هر مهتری جای خواب

#32

زمانی بخفتند و برخاستند

✦

یکی آفرین نو آراستند

#33

بدان دادگر کو جهان آفرید

✦

توانایی و ناتوان آفرید

#34

ازان پس به یاران چنین گفت شاه

✦

که هرکس که او بیش دارد گناه

#35

به پیش من آنکس گرامی ترست

✦

وزان کهتران نیز نامی ترست

#36

هرآنکس کجا بیش دارد بدی

✦

بگشت از من و از ره بخردی

#37

بما بیش باید که دارد امید

✦

سراسر به نیکی دهیدش نوید

#38

گرفتند یاران برو آفرین

✦

که ای پاک دل خسرو پاک دین

#39

بپرسید زان مرد تازی که راه

✦

کدامست و من چون شوم با سپاه

#40

بدو گفت هفتاد فرسنگ بیش

✦

شما را بیابان و کوهست پیش

#41

چودستور باشی من ازگوشت و آب

✦

به راه آورم گر نسازی شتاب

#42

بدو گفت خسرو جزین نیست رای

✦

که با توشه باشیم و با رهنمای

#43

هیونی بر افگند تازی به راه

✦

بدان تا برد راه پیش سپاه

#44

همی‌تاخت اندر بیابان و کوه

✦

پر از رنج و تیمار با آن گروه

#45

یکی کاروان نیز دیگر به راه

✦

پدید آمد از دور پیش سپاه

#46

یکی مرد بازارگان مایه دار

✦

بیامد هم آنگه بر شهریار

#47

بدو گفت شاه از کجایی بگوی

✦

کجا رفت خواهی چنین پوی پوی

#48

بدو گفت کز خرهٔ اردشیر

✦

یکی مرد بازارگانم دبیر

#49

بدو گفت نامت چه کرد آنک زاد

✦

چنین داد پاسخ که مهران ستاد

#50

ازو توشه جست آن زمان شهریار

✦

بدو گفت سالار کای نامدار

#51

خورش هست چندانک اندازه نیست

✦

اگر چهره بازارگان تازه نیست

#52

بدو گفت خسرو که مهمان به راه

✦

بیابی فزونی شود دستگاه

#53

سر بار بگشاد بازارگان

✦

درمگان به آمد ز دینارگان

#54

خورش برد و بنشست خود بر زمین

✦

همی‌خواند بر شهریار آفرین

#55

چونان خورده شد مرد مهمان پرست

✦

بیامد گرفت آبدستان بدست

#56

چو از دور خراد برزین بدید

✦

ز جایی که بد پیش خسرو دوید

#57

ز بازارگان بستد آن آب گرم

✦

بدن تا ندارد جهاندار شرم

#58

پس آن مرد بازارگان پر شتاب

✦

می‌ آورد برسان روشن گلاب

#59

دگر باره خراد برزین ز راه

✦

ازو بستد آن جام و شد نزد شاه

#60

پرستش پرستنده را داشت سود

✦

بران برتری برتریها فزود

#61

ازان پس ببازارگان گفت شاه

✦

که اکنون سپه را کدامست راه

#62

نشست تو در خره اردشیر

✦

کجا باشد ای مرد مهمان‌پذیر

#63

بدو گفت کای شاه با داد ورای

✦

ز بازارگانان منم پاک رای

#64

نشانش یکایک به خسرو بگفت

✦

همه رازها برگشاد از نهفت

#65

بفرمود تا نام برنا و ده

✦

نویسد نویسندهٔ روزبه

#66

ببازارگان گفت پدرود باش

✦

خرد را به دل تار و هم پود باش

پادشاهی خسرو پرویز

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما