🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
48 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۶۶ - آرایش نخچیر پرویز، زاری شیرین بر بام ایوان و پیوند به آیین پیشین
روزگاری برآمد که خسروپرویز شاهنشاه ایران، آرزوی نخچیرگاه کرد و بر آن شد تا شکوهی بازآرایند که پیشینیان هرگز به چشم ندیده بودند. پس مرز و دشت از فرّ شهریاری لبریز شد؛ سیصد اسبِ نژاده با ستام و لجامِ زرین پیش کشیده شدند و هزار و ششصد پیاده‌ی ژوپین‌به‌دست، دیبای روم بر تن و زره بر زیر، در رکاب شاه گام برداشتند. هزار و چهل مرد با شمشیر و چوب‌دست، پاسداری از راه را بر عهده داشتند و پانصد بازدار با بازها، شاهین‌ها و چرغ‌های شکاری بر فراز دشت به بال‌گشودن آماده بودند. سیصد سوارِ دلاور پس از بازداران و یوزداران می‌تاختند و هفتاد شیر و پلنگِ آموخته را در زنجیرهای زرین و جامه‌های دیبای چین می‌کشیدند که دهانشان به بندهای زرین دوخته شده بود. صد سگِ تازی با قلاده‌های زرین که آهو را در تاخت از پای درمی‌آوردند، در پی آنان روان بودند.

در پسِ آنان، دو هزار رامشگر بر شترانی که افسرهای زرین بر سر داشتند، رودها و سازها را برای نبرد و نخچیر آماده می‌ساختند. پانصد شتر، بارِ خرگاه، خیمه‌ها، کرسی‌ها و بساطِ بزمِ شاهی را بر دوش می‌کشیدند و سیصد گوهرزاده و شاهزاده‌ی جوان با طوق و گوهر و کمربندهای زرین، رکاب به رکابِ خسرو می‌راندند. دوصد خادم، عود و عنبر بر مجمرهای سوزان می‌سوختند تا شمیم خوش در هوا پراکنده شود، و دوصد برنا با دسته‌های نرگس و زعفران پیشاپیش می‌رفتند، و صد آبکش با مشک و گلاب، گردِ راه را می‌نشاندند تا مباد که گَرد بر رخسارِ پادشاهِ فرخ‌نژاد بنشیند.

چون خبرِ گذرِ سپاهِ خسرو به گوشِ شیرین رسید، رنجِ سالیانِ تنهایی بر جانش سنگینی کرد. پس جامه‌ای زرد و مشک‌بوی بر تن کرد، رخسار چون گلنار برافروخت، دیبای سرخِ رومیِ گوهرنشان بر دوش انداخت و افسر خسروی بر سر نهاد. او به بامِ ایوانِ خسرو برآمد—بانویی که در بهارِ جوانی شادی ندیده بود—و به انتظار نشست تا شاه نزدیک آمد. چون چشمِ شیرین بر پرویز افتاد، اشک از مژگانش بر گونه جاری شد، قامت برافراشت و با زبانی شیرین و سوزناک از روزگار کهن یاد کرد: «ای هژبرِ تهم‌تن و ای سپهبدِ شیراوژن! کجا رفت آن‌همه مهر و اشک‌های خونین که دیدارش داروی جانت بود؟ کجا رفت آن شب‌ها که تا بامداد در سوز و زاری می‌گذشت و دیده‌ات گریان و لبت خندان بود؟ چه شد آن پیمان‌ها و سوگندهای استوارِ ما؟» و اشکِ زرد و خونینش بر جامه لاژوردین فروریخت.

دلِ خسرو از دیدنِ آن یارمندِ دیرین به درد آمد و چشمانش پر از اشک شد و چهره‌اش چون آفتاب به زردی گرایید. پس چهل خادمِ رومی با مرکبی زرین‌ستام فرستاد تا شیرین را به مشکوی زرین و ایوانِ گوهرآگین ببرند. سپس شاه خود به دشتِ شکار شتافت و با می و سرود و نخچیر روزگاری خوش سپری کرد. چون بهره‌ی خویش از کوه و دشت برگرفت، شادی‌کنان به سوی شهر بازآمد. مردم شهر و راه‌ها را آذین بستند، بانگِ بوق و نوای سرود، آسمان را پر کرد و خسروپرویز با فرّ و شکوهِ کیانی به کاخِ بلند بازگشت.

شیرین از مشکوی بیرون آمد، بر آستانِ شهریار سر نهاد و پای و برِ او را بوسید. خسرو رو به موبد کرد و گفت که جز به نیکی گمان نبرند و این خوبروی را به همسریِ شاه بپیوندند. پس به رسم و آیینِ نیاکان و پهلوانانِ پیشین، خطبه‌ی زناشویی بستند و مژده‌ی این پیوندِ فرخنده جهان را فرا گرفت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: