🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
55 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۶۱ - گسیل سپاه خسرو پرویز به چهار مرز، کشتن یاران بندوی و بخش کردن روزگار بر چهار بهر
چون دست خسروپرویز بر سریر شهریاری استوار گشت و فرّ کیانی بر سراسر گیتی سایه افکند، جهانیان سر بر فرمان او نهادند؛ همه تاجداران به فرمانبرداریِ او گردن نهادند و کمترپایگان از احسان و دادگری‌اش توانگر گشتند. شاهنشاه در گنجینه‌های کهن را که از روزگار پیروز و قباد فرخنده به یادگار مانده بود برگشاد و از میان گردان و جنگاوران ایران، چهل و هشت هزار سوار گزیده و آزموده برگزید. آن‌گاه قلمرو شاهنشاهی را به چهار مرز دژم و پهناور تقسیم نمود و به هر مرزی ده و دو هزار سوار خنجرگذار گسیل داشت.

نخستین سپاه دوازده‌هزار نفره را روانه مرز روم ساخت تا پاسدار خاک پاک ایران باشند و نگذارند هیچ متجاوزی از روم بر کشور بتازد. سپاه دوم را با همین شمار به سوی زابلستان فرستاد و فرمان داد تا اگر کسی از راه دادگری سر پیچید، ابتدا او را با زبان خوش به راه آورند و اگر سرکشی کرد، به بند و چاهش افکنند و کارآگهان و دیده‌بانان بیدار را روز و شب بر سرحدات بگمارند. سپاه سوم را همراه با هدایای فراوان روانه دره باختر و سرزمین آلانان کرد تا استوار در برابر دشمنان بایستند. چهارمین سپاه دوازده‌هزار نفره را به سوی خراسان و مرزهای هیتال و چین فرستاد و اندرز داد که هیچ بیگانه‌ای نباید بی‌اجازه و پیمان شاهنشاه بر خاک ایران پای نهد.

پس از آن، خسروپرویز در گنجینه پدرش هرمز را برگشاد و درم‌های ممهور به نام هرمز را اشک‌ریزان میان درویشان و بینوایان بپراکند. آن‌گاه کین‌خواهیِ خون پدر را پی گرفت و هر آن‌کس را که یار و هم‌پیمان بندوی، گستهم و زنگوی بود و در ریختن خون هرمز دستی داشت، گرفت و سر از تنشان جدا ساخت. چون جهان از لوث وجود بدخواهان و خائنان پاک گردید، شاهنشاه روزگار خویش را بر پایه دانایی و انضباطی کیانی سازمان داد و هر شبانه‌روز را بر چهار بهر بخش کرد: بهری را به نشست با موبدان خردمند و دادخواهیِ سپاه و مردم اختصاص داد تا هرگونه کاستی و ستمی را به شتاب دادگری کند؛ بهری دیگر را به بزم و رامشگران و شادمانی با بزرگان گذراند؛ بهر سوم را به نیایش و سپاس‌گزاریِ جهان‌آفرین اختصاص داد؛ و بهر چهارم را با اخترشناسان به بررسی گردشش سپهر و کواکب گذراند و بخشی از شب را نیز در کنار ماهرویان طراز به آرامش نشست.

همچنین خسروپرویز ماه‌های سال را به چهار بخشِ انباشته از آیین‌های شاهوار تقسیم کرد: بخشی را به میدان چوگان و تیراندازی، بخشی را به شکار در کوه و دشت، بخشی را به نرد و شطرنج و نیوشیدن تاریخ و حکایات کهن از دانایان، و بخش چهارم را به پذیرش فرستادگان کشورهای دیگر، پاسخ به نامه‌های دولتی و اعطای خلعت‌های گرانبها سپری می‌ساخت؛ تا چون فروردین‌ماه و آغاز سال نو فرارسیدی، گنجی نو و نهان بر گنج‌های کیانی می‌افزود.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: