🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
22 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۶۰ - بزم بهاری باغ خسرو، آوردن گربهٔ آراستهٔ گردیه و کشتن مرد بدکیش ری
چون ماه فروردین چهره بر زمین گشود و ابرهای بهاری بر دشت و دمن ژاله افشاندند، گیتی جامه سرخ لاله بر تن کرد و طراوت به هر سو بازآمد. بزرگان و سران کشور به شادمانی روانه باغ‌های خرم شدند و خسرو پرویز چشمه‌سارهای باغ را پر از مرغان آبی و فضای گلستان را آراسته دید. پس فرمان داد تا بوق‌ها را بنوازند، جام‌های زرین آغشته به خلوق و می گلگون درگردانند و بزرگان بر سبزه‌زارهای تازه بنشینند و بزم آراینند.

در میان آن شادمانی، گردیه، بانوی هوشمند و چاره‌گر، گربه‌ای بسیار کوچک را بپراست؛ چنان‌که تشخیصی میان او و کودکی خردسال نمانده بود. او گربه را بر زینی زرین و اسبی اسباب‌بازی سوار کرده، گوشواره‌های گران‌بها از گوشش آویخته و ناخن‌هایش را چون برگ لاله رنگین ساخته بود. گربه با چشمانی سیاه چون قار و نگاهی خمار، گرد باغ سواری می‌کرد و جلوی شاه جولان می‌داد. از این صحنه طنزآمیز و دلفریب، لب خسرو پرویز به خنده گشوده شد و سران بزم نیز غرق شادمانی گشتند.

شاهنشاه گردیه را پیش خواند و گفت: «ای بانوی ماهرو، هر چه در دل آرزو داری بگوی تا برآورده کنم.» گردیه پیشگاه شاه زمین بوسید و با هوشمندی پاسخ داد: «ای شهریار بلندپایه، حکومت شهر ری را به من ببخش تا دل غمگینان آن سامان را خرسند کنم، و آن حاکم بدکیش و شوم‌اختر ری را از کار برکنار فرما؛ چرا که او مردی پست است که گربه‌ها را از خانه‌ها بیرون می‌راند و ناودان‌های مردم را یک به یک می‌شکند!»

خسرو از شیرین‌زبانی و تدبیر گردیه خندید و او را ماه لشکرشکن نامید. سپس شاهنشاه دستور داد تا آن حاکم اهریمن‌خو و زشت‌روی ری را خوار و خشمگینانه درکشند و او را به سزای کردار بدش به خواری و درد بکشند. بدین ترتیب، فرمانروایی ری به گردیه بخشیده شد و روزگار خسرو پرویز بیش از پیش به فرّ و شکوه گرایید.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: