بخش ۶۴ - پاسخ خسرو به قیصر: پاسداشت دین هوشنگ، رد دار مسیحا و فرستادن هدایا به روم
#1
چویک ماه شد نامه پاسخ نوشت
✦
سخنهای با مغز و فرخ نوشت
#2
سرنامه گفت آفرین مهان
✦
بران باد کو باد دارد جهان
#3
بد و نیک بیند ز یزدان پاک
✦
وزو دارد اندر جهان بیم و باک
#4
کند آفرین بر خداوند مهر
✦
کزین گونه بر پای دارد سپهر
#5
نخست آنک کردی ستایش مرا
✦
به نامه نمودی نیایش مرا
#6
بدانستم و شاد گشتم بدان
✦
سخن گفتن تاجور بخردان
#7
پذیرفتم آن نامور گنج تو
✦
نخواهم که چندان بود رنج تو
#8
ازیرا جهاندار یزدان پاک
✦
برآورد بوم تو را بر سماک
#9
ز هند و ز سقلاب و چین و خزر
✦
چنین ارجمند آمد آن بوم و بر
#10
چه مردی چه دانش چه پرهیز و دین
✦
ز یزدان شما را رسید آفرین
#11
چو کار آمدم پیش یارم بدی
✦
بهر دانشی غمگسارم بدی
#12
چنان شاد گشتم ز پیوند تو
✦
بدین پر هنر پاک فرزند تو
#13
که کهتر نباشد به فرزند خویش
✦
ببوم و بر و پاک پیوند خویش
#14
همه مهتران پشت برگاشتند
✦
مرا در جهان خوار بگذاشتند
#15
تو تنها بجای پدر بودیم
✦
همان از پدر بیشتر بودیم
#16
تو را همچنان دارم اکنون که شاه
✦
پدر بیند آزاده و نیک خواه
#17
دگر هرچ گفتی ز شیروی من
✦
ازان پاک تن پشت و نیروی من
#18
بدانستم و آفرین خواندم
✦
بران دین تو را پاک دین خواندم
#19
دگر هرچ گفتی ز پاکیزه دین
✦
ز یکشنبدی روزهٔ به آفرین
#20
همه خواند بر ما یکایک دبیر
✦
سخنهای بایسته و دلپذیر
#21
بما بر ز دین کهن ننگ نیست
✦
به گیتی به از دین هوشنگ نیست
#22
همه داد و نیکی و شرمست و مهر
✦
نگه کردن اندر شمار سپهر
#23
به هستی یزدان نیوشان ترم
✦
همیشه سوی داد کوشان ترم
#24
ندانیم انباز و پیوند و جفت
✦
نگردد نهان و نگردد نهفت
#25
در اندیشهٔ دل نگنجد خدای
✦
به هستی همو باشدت رهنمای
#26
دگر کت ز دار مسیحا سخن
✦
بیاد آمد از روزگار کهن
#27
مدان دین که باشد به خوبی بپای
✦
بدان دین نباشد خرد رهنمای
#28
کسی را که خوانی همی سوگوار
✦
که کردند پیغمبرش را بدار
#29
که گوید که فرزند یزدان بد اوی
✦
بران دار بر کشته خندان بد اوی
#30
چو پور پدر رفت سوی پدر
✦
تو اندوه این چوب پوده مخور
#31
ز قیصر چو بیهوده آمد سخن
✦
بخندد برین کار مرد کهن
#32
همان دار عیسی نیرزد به رنج
✦
که شاهان نهادند آن را به گنج
#33
از ایران چو چوبی فرستم بروم
✦
بخندد بما بر همه مرز و بوم
#34
به موبد نباید که ترسا شدم
✦
گر از بهر مریم سکوبا شدم
#35
دگر آرزو هرچ باید بخواه
✦
شما را سوی ما گشادست راه
#36
پسندیدم آن هدیه های تو نیز
✦
کجا رنج بردی ز هر گونه چیز
#37
به شیروی بخشیدم این برده رنج
✦
پی افگندم او را یکی تازه گنج
#38
ز روم و ز ایران پر اندیشه‌ام
✦
شب تیره اندیشه شد پیشه‌ام
#39
بترسم که شیروی گردد بلند
✦
رساند به روم و به ایران گزند
#40
نخست اندر آید ز سلم بزرگ
✦
ز اسکندر آن کینه دار سترگ
#41
ز کین نو آیین و کین کهن
✦
مگر در جهان تازه گردد سخن
#42
سخنها که پرسیدم از دخترت
✦
چنان دان که او تازه کرد افسرت
#43
بدین مسیحا بکوشد همی
✦
سخنهای ما کم نیوشد همی
#44
به آرام شادست و پیروزبخت
✦
بدین خسروانی نو آیین درخت
#45
همیشه جهاندار یار تو باد
✦
سر اختر اندر کنار تو باد
#46
نهادند بر نامه بر مهر شاه
✦
همی‌داشت خراد برزین نگاه
#47
گشادند زان پس در گنج باز
✦
کجا گرد کرد او به روز دراز
#48
نخستین صد و شست بنداوسی
✦
که پنداوسی خواندش پارسی
#49
به گوهر بیاگنده هر یک چو سنگ
✦
نهادند بر هر یکی مهر تنگ
#50
بران هر یکی دانه ها صد هزار
✦
بها بود بر دفتر شهریار
#51
بیاورد سیصد شتر سرخ موی
✦
سیه چشم و آراسته راه جوی
#52
مران هر یکی را درم دو هزار
✦
بها داده بد نامور شهریار
#53
ز دیبای چینی صد و چل هزار
✦
ازان چند زربفت گوهرنگار
#54
دگر پانصد در خوشاب بود
✦
که هر دانه‌ای قطرهٔ آب بود
#55
صد و شست یاقوت چون ناردان
✦
پسندیدهٔ مردم کاردان
#56
ز هندی و چینی و از بربری
✦
ز مصری و از جامهٔ پهلوی
#57
ز چیزی که خیزد ز هر کشوری
✦
که چونان نبد در جهان دیگری
#58
فرستاد سیصد شتروار بار
✦
از ایران بر قیصر نامدار
#59
یکی خلعت افگند بر خانگی
✦
فزون‌تر ز خویشی و بیگانگی
#60
همان جامه و تخت و اسب و ستام
✦
ز پوشیدنیها که بردیم نام
#61
بدینسان چنین صد شتر بارکرد
✦
از آن ده شتربار دینار کرد
#62
ببخشید بر فیلسوفان درم
✦
ز دینار و هرگونه‌ای بیش وکم
#63
برفتند شادان ازان مرز وبوم
✦
به نزدیک قیصر ز ایران بروم
#64
همه مهتران خواندند آفرین
✦
بران پر هنر شهریار زمین
#65
کنون داستان کهن نو کنیم
✦
سخنهای شیرین و خسرو کنیم
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.