بخش ۶۳ - نامهٔ پرویز به قیصر در زادن شیروی، جشن روم و فرستادن باژ و خواهش دار مسیحا

#1

به قیصر یکی نامه فرمود شاه

✦

که برنه سزاوار شاهی کلاه

#2

که مریم پسر زاد زیبا یکی

✦

که هرگز ندیدی چنو کودکی

#3

نشاید مگر دانش و تخت را

✦

وگر در هنر بخشش و بخت را

#4

چو من شادمانم تو شادان بزی

✦

که شاهی و گردنکشی را سزی

#5

چو آن نامه نزدیک قیصر رسید

✦

نگه کرد و توقیع پرویز دید

#6

بفرمود تا گاو دم بر درش

✦

دمیدند و پر بانگ شد کشورش

#7

ببستند آیین به بی‌راه و راه

✦

پر آواز شیروی پرویز شاه

#8

برآمد هم آواز رامشگران

✦

همه شهر روم از کران تا کران

#9

بدرگاه بردند چندی صلیب

✦

نسیم گلان آمد و بوی طیب

#10

بیک هفته زین گونه با رود و می

✦

ببودند شادان ز شیروی کی

#11

بهشتم بفرمود تا کاروان

✦

بیامد بدرگاه با ساروان

#12

صد اشتر ز گنج درم بار کرد

✦

چو پنجه شتر بار دینار کرد

#13

ز دیبای زربفت رومی دویست

✦

که گفتی ز زر جامه با زر یکیست

#14

چهل خوان زرین پایه بسد

✦

چنان کز در شهر یاران سزد

#15

همان چند زرین و سیمین دده

✦

بگوهر بر و چشمشان آژده

#16

بمریم فرستاد چندی گهر

✦

یکی نره طاوس کرده بزر

#17

چه از جامهٔ نرم رومی حریر

✦

ز در و زبرجد یکی آبگیر

#18

همان باژ کشور که تا چار بار

✦

ز دینار رومی هزاران هزار

#19

فرستاد چون مرد رومی چهل

✦

کجا هر چهل بود بیدار دل

#20

گوی پیش رو نام او خانگی

✦

که همتا نبودش به فرزانگی

#21

همی‌شد برین گونه با ساروان

✦

شتربار دینار ده کاروان

#22

چوآگاهی آمد به پرویز شاه

✦

که پیغمبر قیصر آمد ز راه

#23

به فرخ بفرمود تا برنشست

✦

یکی مرزبان بود خسروپرست

#24

که سالار او بود بر نیمروز

✦

گرانمایه گردی و گیتی فروز

#25

برفتند با او سواران شاه

✦

به سر برنهادند زرین کلاه

#26

چو از دور دید آن سپه خانگی

✦

به پیش اندر آمد به بیگانگی

#27

چنین تا به نزدیک شاه آمدند

✦

بران نامور پیشگاه آمدند

#28

چو دیدند زیبا رخ شاه را

✦

بران گونه آراسته‌گاه را

#29

نهادند همواره سر بر زمین

✦

برو بر همی‌خواندند آفرین

#30

بمالید پس خانگی رخ بخاک

✦

همی‌گفت کای داور داد وپاک

#31

ز پیروزگر آفرین بر تو باد

✦

مبادی همیشه مگر شاه و راد

#32

بزرگانش از جای برخاستند

✦

به نزدیک شه جایش آراستند

#33

چنین گفت پس شاه را خانگی

✦

که چون تو که باشد به فرزانگی

#34

ز خورشید بر چرخ تابنده‌تر

✦

ز جان سخنگوی پاینده‌تر

#35

مبادا جهان بی‌چنین شهریار

✦

برومند بادا برو روزگار

#36

مبیناد کس روز بی‌کام تو

✦

نوشته بخورشید بر نام تو

#37

جهان بی سر و افسر تو مباد

✦

بر و بوم بی لشکر تو مباد

#38

ز قیصر درود و ز ما آفرین

✦

برین نامور شهریار زمین

#39

کسی کو درین سایهٔ شاه شاد

✦

نباشد ورا روشنایی مباد

#40

ابا هدیه و باژ روم آمدم

✦

برین نامبردار بوم آمدم

#41

برفتیم با فیلسوفان بهم

✦

بران تا نباشد کس از ما دژم

#42

ز قیصر پذیرد مگر باژ و چیز

✦

که با باژ و چیز آفرینست نیز

#43

بخندید از آن پر هنر مرد شاه

✦

نهادند زرین یکی پیشگاه

#44

فرستاد پس چیزها سوی گنج

✦

بدو گفت چندین نبایست رنج

#45

بخراد برزین چنین گفت شاه

✦

که این نامه برخوان به پیش سپاه

#46

به عنوان نگه کرد مرد دبیر

✦

که گوینده‌ای بود و هم یادگیر

#47

چنین گفت کاین نامه سوی مهست

✦

جهاندار پرویز یزدان پرست

#48

جهاندار و بیدار و پدرام شهر

✦

که یزدانش تاج و خرد داد بهر

#49

جهاندار فرزند هرمزد شاه

✦

که زیبای تاج است و زیبای گاه

#50

ز قیصر پدر مادر شیر نام

✦

که پاینده بادا بدو نام و کام

#51

ابا فر و با برز و پیروز باد

✦

همه روزگارانش نوروز باد

#52

به ایران و تورانش بر دست رس

✦

به شاهی مباداش انباز کس

#53

همیشه به دل شاد و روشن روان

✦

همیشه خرد پیر و دولت جوان

#54

گران مایه شاهی کیومرثی

✦

همان پور هوشنگ طهمورثی

#55

پدر بر پدر و پسر بر پسر

✦

مبادا که این گوهر آید به سر

#56

برین پاک یزدان کند آفرین

✦

بزرگان ملک و بزرگان دین

#57

نه چون تو خزان و نه چون تو بهار

✦

نه چون تو بایوان چین بر نگار

#58

همه مردمی و همه راستی

✦

مبیناد جانت بد کاستی

#59

به ایران و توران و هندوستان

✦

همان ترک تا روم و جادوستان

#60

تو را داد یزدان به پاکی نژاد

✦

کسی چون تو از پاک مادر نزاد

#61

فریدون چو ایران بایرج سپرد

✦

ز روم و ز چین نام مردی ببرد

#62

برو آفرین کرد روز نخست

✦

دلش را ز کژی و تاری بشست

#63

همه بی نیازی و نیک اختری

✦

بزرگی و مردی و افسونگری

#64

تو گویی که یزدان شما را سپرد

✦

وزان دیگران نام مردی ببرد

#65

هنر پرور و راد و بخشنده گنج

✦

ازین تخمهٔ هرگز نبد کس به رنج

#66

نهادند بر دشمنان باژ و ساو

✦

بد اندیشتان بارکش همچو گاو

#67

ز هنگام کسری نوشین روان

✦

که بادا همیشه روانش جوان

#68

که از ژرف دریا برآورد پی

✦

بران گونه دیوار بیدار کی

#69

ز ترکان همه بیشهٔ نارون

✦

بشستند وبی رنج گشت انجمن

#70

ز دشمن برستند چندی جهان

✦

برو آفرین از کهان و مهان

#71

ز تازی و هندی و ایرانیان

✦

ببستند پیشش کمر بر میان

#72

روارو چنین تا به مرز خزر

✦

ز ارمینیه تا در باختر

#73

ز هیتال و ترک و سمرقند و چاچ

✦

بزرگان با فر و اورند وتاج

#74

همه کهتران شما بوده‌اند

✦

برین بندگی بر گوا بوده‌اند

#75

که شاهان ز تخم فریدون بدند

✦

دگر یکسر از داد بیرون بدند

#76

بدین خویشی اکنون که من کرده‌ام

✦

بزرگی به دانش برآورده‌ام

#77

بدان گونه شادم که تشنه بر آب

✦

وگر سبزهٔ تیره بر آفتاب

#78

جهاندار بیدار فرخ کناد

✦

مرا اندرین روز پاسخ کناد

#79

یکی آرزو خواهم از شهریار

✦

کجا آن سخن نزد او هست خوار

#80

که دار مسیحا به گنج شماست

✦

چو بینید دانید گفتار راست

#81

برآمد برین سالیان دراز

✦

سزد گر فرستد بما شاه باز

#82

بدین آرزو شهریار جهان

✦

ببخشاید از ما کهان و مهان

#83

ز گیتی برو بر کنند آفرین

✦

که بی تو مبادا زمان و زمین

#84

بدان من ز خسرو پذیرم سپاس

✦

نیایش کنم روز و شب در سه پاس

#85

همان هدیه و باژ و ساوی که من

✦

فرستم به نزدیک آن انجمن

#86

پذیرد پذیرم سپاسی بدان

✦

مبیناد چشم تو روی بدان

#87

شود فرخ این جشن و آیین ما

✦

درخشان شود در جهان دین ما

#88

همان روزهٔ پاک یکشنبدی

✦

ز هر در پرستندهٔ ایزدی

#89

برو سوکواران بمالند روی

✦

بروبر فراوان بسایند موی

#90

شود آن زمان بر دل ما درست

✦

که از کینه دلها بخواهیم شست

#91

که بود از گه آفریدون فراز

✦

که با تور و سلم اندر آمد براز

#92

شود کشور آسوده از تاختن

✦

به هر گوشه‌ای کینه ها ساختن

#93

زن و کودک رومیان برده‌اند

✦

دل ما ز هر گونه آزرده‌اند

#94

برین خویشی ما جهان رام گشت

✦

همه کار بیهوده پدرام گشت

#95

درود جهان آفرین بر تو باد

✦

همان آفرین زمین بر تو باد

#96

چو آن نامهٔ قیصر آمد ببن

✦

جهاندار بشنید چندان سخن

#97

ازان نامه شد شاه خرم نهان

✦

برو تازه شد روزگار مهان

#98

بسی آفرین کرد برخانگی

✦

بدو گفت بس کن ز بیگانگی

#99

گرانمایه را جایگه ساختند

✦

دو ایوان فرخ بپرداختند

#100

ببردند چیزی که بایست برد

✦

به نزدیک آن مرد بیدار گرد

#101

بیامد بدید آن گزین جایگاه

✦

وزان پس همی‌بود نزدیک شاه

#102

بخوان و نبید و شکار و نشست

✦

همی‌بود با شاه مهتر پرست

#103

برین گونه یک ماه نزدیک شاه

✦

همی‌بود شادان دل و نیک خواه

پادشاهی خسرو پرویز

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما